✅ شاهنامه فردوسی، راهنمای سیاسی حاکمان ترک آسیای‌میانه در ۱۰۰۰ سال پیش ...🔴 در سال ۴۶۲ قمری ( ۱۰۶۹ - ۱۰۷۰ م ) شخصی به‌نام « یوسف خاص حاجب » از شهر بلاساغون ( در شمال قرقیزستان کنونی ) به تقلید از شاهنامه پارسی، دیوانی جهت مشاوره و راهنمای سیاسی حاکمان قراخانی نوشت که دارای نکات جالبی است ؛ نویسنده کتاب را در طول ۱۸ ماه و در قالب ۶۶۴۵ بیت بر وزن « شاهنامه » به زبان ترکی خاقانی ( قراخانی - یا کاشغری ) نوشته و آن را در شهر کاشغر به حاکم قراخانی آل‌افراسیاب تقدیم کرد. با این که زبان اثر ترکی است، ولی پر از واژگان پارسی است : سپاس، گوهر، نشان، خرد، پیغمبر، درود، نیک، فرشته، گوارش، یاد، هرگز، خدا، هیچ، مگر، نماز، نادان، پادشاه، یاری، پاک و ... از شخصیت‌ های هویت ایرانی، همچون فریدون، رستم، انوشیروان، جمشید و دیگران نیز به نیکی یاد کرده است. از این کتاب تاکنون ۳ نسخه خطی شناسایی شده است :۱- نسخه فرغانه، نیمه نخست سده ۱۴ میلادی۲- نسخه قاهره، پیش از ۱۳۶۷ میلادی۳ـ نسخه هرات، خط اویغوری، ۱۴۳۹ میلادی🔴 نکته مهم در مقدمه اثر است، که نویسنده بصورت مستقیم به نام ایران، زبان پارسی و شاهنامه اشاره کرده است، آنهم حدود ۹۵۰ سال پیش و چندهزار کیلومتر دورتر از ایران کنونی! بخشی از مقدمهٔ منثور کتاب بر اساس تصحیح انتقادی « رشید رحمتی آرات » که از روی سه نسخهٔ هرات (A)، قاهره (C) و فرغانه (B) مقابله شده، در زیر آمده است :[۱۸] ایرانیان آن را «شاهنامهٔ ترکی» خوانده‌اند؛ برخی نیز آن را «پندنامهٔ ملوک» گفته‌اند.[۱۹] تورانیان آن را «قوتادغو بیلیگ» نامیده‌اند. پدیدآورندهٔ این کتاب،[۲۰] مردی زادهٔ بلاساغون و صاحب دانش و هنرهای بسیار است؛ اما این کتاب را در سرزمین کاشغر[۲۱] به‌طور کامل به پایان رسانده و به پیشگاه پادشاه مشرق، طوغاچ بغراخان، آورده است.🟥 در نسخه قاهره، به پارسی‌دان بودن نویسنده اشاره شده است :Bu kitāb taṣnīf ḳılġan Balasaġun mevlūdlıġ Parsıça pür hunarlıġ er turur yime bu kitābnı Kaşġarda tükel« پدیدآورندهٔ این کتاب، مردی است زادهٔ بلاساغون و در زبان فارسی بسیار چیره‌دست و هنرمند ؛ و این کتاب را در کاشغر به پایان رساند. »🔷 در بیت ۳۰ نیز به صراحت واژه ایران و شاهنامه را می‌آورد :iranlığlar şahnamea tirler mungar  turanlığ qutadğu bilig tip uqar« ایرانیان آن را شاهنامه می‌نامند، و تورانیان آن را قوتادغو بیلیگ می‌خوانند. »🔷 در بیت ۲۴۱ به فریدون و ضحاک اشاره می‌کند :söküşlüg nelük baldı żahhak otun  nelük ögdi buldı fēridun qutun« ای پاک‌سرشت، اگر نیک باشی، نامت را با ستایش یاد خواهند کرد / و اگر بد باشی، تو را با دشنام و نکوهش یاد خواهند کرد. / چرا به ضحاک گستاخ دشنام داده شد / و چرا فریدون به ستایش و اقبال رسید؟ / یکی نیک بود، پس او را ستودند / و دیگری بد بود، پس او را نکوهیدند. »🔷 در بیت ۲۸۰ از افراسیاب و تاجیکان یاد می‌کند :tejikler ayur anı efrasiyab ... tejikler bitigde bitimiş munı« تاجیکان او را افراسیاب می‌نامند ؛ این افراسیاب با یورش‌ها و لشکرکشی‌های خود سرزمین‌ها را تصرف کرده است. ... تاجیکان این را در کتاب ثبت کرده‌اند ؛ اگر در کتاب نمی‌بود، چه کسی او را می‌شناخت؟ مرد شجاع و دلیر ... »🔷 رستم در بیت ۶۵۴۹ :«مانند حیدرِ صاحبِ شمشیرِ صاعقه‌گون یا (( رستم )) در جهان مشهور شدم.»🔷 انوشیروان در بیت ۶۵۵۰ :« مانند عیسی به آسمان برآمدم، یا همچون (( نوشیروان )) سرزمین را با عدالت اداره کردم. »🆔 @iranzamin777.