🔴یکی برای همه، همه در برابر یکی🔴📍در میانه بحران دیرپای ایران و آمریکا، پدیدۀ قابل تأمل روزهای اخی

🔴یکی برای همه، همه در برابر یکی🔴📍در میانه بحران دیرپای ایران و آمریکا، پدیدۀ قابل تأمل روزهای اخیر، رایزنیها و میانجیگریهای متعدد کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای است. در نگاه اول، این تلاشها ممکن است نشانۀ خیرخواهی یا تلاش برای صلح منطقه‌ای تفسیر شود، اما تحلیل ژئوپلیتیک عمیق، الگویی پیچیده‌تر را آشکار می‌سازد: الگویی که می‌توان آن را در گزارۀ «یکی برای همه، همه در برابر یکی» خلاصه کرد. در این معادله، «یکی» اشاره به ایران دارد که در شرایط فعلی، در انزوای نسبی و تحت فشار قرار گرفته، و «همه» نماد ائتلافی غیرصریح از بازیگران منطقه‌ای و جهانی است که منافع آنها به شکل پارادوکسیکال، در تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» برای ایران گره خورده است. این کشورها نه خواهان درگیری تمام‌عیاری هستند که ثبات منطقه‌ای را بر هم زند و نه مایلند شاهد عادی‌سازی کامل روابط ایران با غرب به ویژه آمریکا باشند.ریشه‌های این رفتار را باید در محاسبات سود و زیان ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک جستجو کرد. برای اسرائیل، ایران به عنوان تنها قدرت با عمق استراتژیک، توانایی تکنولوژیک و ایدئولوژی مستقل در غرب آسیا، اصلی‌ترین مانع در راه تحقق آرزوی هژمونی بلامنازع منطقه‌ای است. تداوم تنش ایران و آمریکا، منابع و انرژی ایران را مصروف مسائل امنیتی می‌کند و از تبدیل شدن به رقیبی تمام‌عیار در عرصه‌های علمی، اقتصادی و نرم‌افزاری جلوگیری می‌نماید. ترکیه با ادعای رهبری جهان اسلام و عمق‌استراتژیک نوین عثمانی‌گرایانه، رقابت تاریخی-تمدن‌ساز با ایران را پی می‌گیرد. بحران ایران و آمریکا، فرصت مانور و افزایش نفوذ آنکارا در پرونده‌های منطقه‌ای از قفقاز تا خاورمیانه را فراهم کرده و فضای سیاسی منطقه را به سود الگوی ترکی هدایت می‌کند.⬅️عربستان سعودی، امارات متحده عربی و دیگر کشورهای نفت‌خیز جنوب خلیج فارس، در دو دهه اخیر و در سایه تحریم‌های فلج‌کننده علیه ایران، موفق شده‌اند سهم بازار نفت خود را تثبیت و افزایش دهند، سرمایه‌گذاری خارجی جذب کنند و با پررنگ‌تر کردن نقش خود به عنوان تأمین‌کنندگان مطمئن انرژی، وزن سیاسی خود در معادلات جهانی را بالا ببرند. عادی‌سازی روابط ایران و بازگشت کامل نفت و گاز این کشور به بازارهای جهانی، نه تنها بر قیمت نفت تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه این کشورها را با یک رقیب سرسخت با ذخایر عظیم، جمعیت زیاد و موقعیت استراتژیک مواجه می‌سازد که می‌تواند جریان سرمایه‌گذاری و توجه اقتصادی غرب را به سوی خود منحرف کند.⬅️در سطح جهانی، روسیه به گونه‌ای دیگر از این وضعیت سود برده است. تحریم‌های نفتی ایران، فضایی را ایجاد کرد که مسکو بتواند سهم خود را در بازارهای جهانی، به ویژه در اروپا و چین، گسترش دهد و جایگزین بخشی از بازار نفت ایران شود. همچنین، انزوای نسبی ایران، همکاری امنیتی و نظامی دو کشور را در حوزه‌هایی به نفع روسیه عمق بخشیده است. پایان بحران و بازگشت ایران به عنوان رقیبی در بازار انرژی، می‌تواند موقعیت انحصاری نسبی روسیه را تحت تأثیر قرار دهد. ⬅️از سوی دیگر، چین نیز به عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران در دوران تحریم‌ها، با تخفیف‌های قابل توجه و شرایط تجاری بسیار مطلوب، به منافع کلان اقتصادی دست یافته است. این رابطه، ابعاد استراتژیک نیز یافته؛ ایران کریدور حیاتی ابتکار «کمربند-جاده» چین است. با این حال، چین نیز در دوراهی پیچیده‌ای قرار دارد: از یک سو، تداوم تحریم‌های ایران به خرید ارزان‌تر انرژی می‌انجامد و از سوی دیگر، احتمال همگرایی بیشتر ایران با غرب، می‌تواند دسترسی استراتژیک پکن به خلیج فارس و نفوذ آن در اوراسیا را با چالش مواجه سازد.بنابراین، آنچه این بازیگران متنوع و گاه متعارض را در یک جبهه غیررسمی اما مشترک قرار می‌دهد، ترس از ایران قدرتمند و یکپارچه در نظام بین‌الملل است. ایرانِ درگیر بحران دائمی، اگرچه ممکن است از نظر نظامی و سیاسی تهدید محسوب شود، اما در قفس تحریم‌ها محدود مانده است. اما ایرانِ دارای روابط عادی، با دسترسی به فناوری، سرمایه‌گذاری خارجی و بازارهای جهانی، می‌تواند به سرعت به یک غول اقتصادی و تکنولوژیک تبدیل شود که توان بازتعریف معادلات قدرت در غرب آسیا و فراتر از آن را دارد. این سناریو برای هر یک از این بازیگران به معنای کاهش نسبی قدرت و نفوذ آنهاست.نتیجۀ این محاسبات، تلاش برای حفظ وضعیت موجودِ بهینه است: وضعیتی که در آن ایران به اندازه‌ای تحت فشار باشد که نتواند به پتانسیل کامل خود دست یابد، اما آنقدر درگیر جنگ تمام‌عیار نشود که ثبات منطقه‌ای را که این کشورها نیز در آن شریک هستند، به کلی برهم زند. این استراتژی «نه جنگ، نه صلح»، دامی خطرناک است که منافع ملی ایران را به حاشیه می‌راند.✍🏻دکتر سیروس احمدی نوحدانی@syrusahmadi_nohadaniژئوپولیتیک ایرانی@irgeopolitics