فلسفه ی انقراض؛ تغییر، تنها قانون پایداردر نگاه نخست، انقراض مترادف با پایان به نظر می‌ رسد؛ گسستی د

فلسفه ی انقراض؛ تغییر، تنها قانون پایداردر نگاه نخست، انقراض مترادف با پایان به نظر می‌ رسد؛ گسستی در تداوم حیات و نشانه‌ ای از شکست در نبرد بقا. اما پرونده ی فسیلی زمین روایت دیگری را بازگو می‌کند. پنج انقراض بزرگ فانروزوئیک، هرچند مرزهای روشنی در ستون چینه‌ شناسی برجای گذاشته‌ اند، هیچگاه جریان حیات را متوقف نکرده‌ اند. برعکس، هر یک از این رخدادها به بازآرایی زیست‌ کره منتهی شده اند؛ فرایندی که در آن برخی تبارها از میان رفته‌ اند و برخی دیگر، با اشغال جایگاههای بوم‌ شناختیِ خالی‌ شده، مسیرهای تازه‌ای از تنوع‌ یابی را پیموده‌ اند.نمونه ی شناخته‌ شده ی این فرایند، انقراض کرتاسه–پالئوژن در حدود ۶۶ میلیون سال پیش است. حذف دایناسورهای غیرپرنده رخدادی عظیم بود، اما همین رویداد موجب بازآرایی گسترده اکوسیستمها، آزاد شدن بسیاری از نیچ‌ های بوم‌ شناختی و کاهش محدودیتهایی شد که پیشتر بر گروههای دیگر اعمال می‌ شد. در چنین شرایطی، پستانداران توانستند گسترش یابند و در مسیرهای تکاملی متنوعتری واگرا شوند. از این منظر، انقراض نه صرفاً نابودی، بلکه بخشی از فرایند بازتوزیع زیستی در مقیاس سیاره‌ای است.با این حال، شاید مهمترین درس دیرینه‌ شناسی فراتر از خود انقراضها باشد. تاریخ حیات نشان می‌ دهد که هیچ وضعیت مسلطی دائمی نیست. گروههایی که میلیونها سال بر زیست‌ کره چیره بوده‌ اند، سرانجام جای خود را به دیگران داده‌اند. بقا همواره نصیب نیرومندترین یا پیچیده‌ ترین جانداران نشده است؛ گاه انعطاف‌ پذیری، پراکندگی جغرافیایی، یا توان سازگاری با شرایط نوظهور، نقشی تعیین‌ کننده‌ تر از هر مزیت ظاهری ایفا کرده است. طبیعت نه به سکون وفادار است و نه به برتری دائمی.در مقیاسی عمیقتر، تاریخ حیات را می‌ توان تاریخ ظهور سامانه‌ هایی دانست که توانسته‌ اند محدودیتهای محیطی را به سازوکارهای حفظ خود تبدیل کنند. آنچه مسیر تکامل را شکل داده، تنها آنچه وجود داشته نیست؛ بلکه آنچه غایب بوده، آنچه کمبود محسوب می‌ شده و آنچه هنوز تحقق نیافته نیز در تعیین مسیرهای آینده نقشی بنیادین داشته است. از نخستین سامانه‌ های خودنگهدار تا پیچیده‌ترین اشکال حیات، موجودات زنده پیوسته کوشیده‌ اند میان آنچه هستند و آنچه برای تداوم خود نیاز دارند پلی برقرار کنند. شاید به همین دلیل بتوان حیات را، در ژرفترین معنای خود، فرایند تبدیل محدودیت به امکان دانست.حتی در تاریخ انسان نیز می‌ توان بازتاب همین الگو را مشاهده کرد. بسیاری از دگرگونی های بزرگ نه در قالب رویدادهایی ناگهانی و نمایشی، بلکه در نتیجه ی انباشت تغییرات کوچک، جابجایی تدریجی جمعیتها و تغییر آرام توازنها رخ داده‌ اند. هنگامی که به گذشته می‌ نگریم، این تحولات اغلب اجتناب‌ ناپذیر به نظر می‌ رسند؛ هرچند برای کسانی که در متن آن دوران زندگی می‌ کرده‌ اند، آینده نامطمئن و مبهم بوده است.شاید مهمترین پیام پرونده ی فسیلی همین باشد که سکون، توهمی موقتی است. در مقیاس زمین‌ شناسی، هیچ اقلیم، هیچ اکوسیستم و هیچ آرایشی از حیات برای همیشه ثابت نمانده است. گاهی تغییر با شتاب رخ می‌ دهد و گاهی میلیونها سال به طول می‌ انجامد، اما در نهایت مسیر خود را پیدا می‌ کند. خوانش پرونده فسیلی زمین نشان می‌ دهد که توازنها همواره در حال جابجایی‌ هستند و آنچه در یک مقطع زمانی پایدار و تغییرناپذیر به نظر می‌ رسد، ممکن است در چشم‌‌ اندازی بلندتر تنها فصلی گذرا از روایتی بسیار طولانیتر باشد.از این منظر، امید نه در انتظار رخدادی ناگهانی، بلکه در فهم ماهیت پویای جهان نهفته است. تاریخ حیات نشان می‌ دهد که هیچ آرایشی از زیست‌ کره برای همیشه ثابت نمانده و هیچ وضعیتی از تغییر مصون نبوده است. تغییر، دیر یا زود، راه خود را باز می‌ کند؛ همانگونه که در سراسر تاریخ زمین بارها چنین کرده است.@irpaleochannel سعید افتاده