ادامه از👆استثنایی که هنوز توضیح کاملی نداردمدل پژوهشگران توانست سه رویداد اصلی (AE1، AE3 و AE4) را با دقت زیادی بازسازی کند و نرخ انتشار کربن را حدود ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۲ گیگاتن در سال برآورد کند. اما رویداد AE2 همچنان یک معما باقی مانده است. برخلاف سایر رویدادها، در این بخش مقدار δ¹³C به جای کاهش، افزایش نشان می‌ دهد. پژوهشگران احتمال می‌دهند این ناهماهنگی به فرایندهای پیچیده بازیابی سامانه زمین پس از یک آشفتگی بزرگ، از جمله بازیافت فسفر در محیطهای بی‌ اکسیژن، مربوط باشد؛ فرایندهایی که هنوز در مدلهای موجود بطور کامل لحاظ نشده‌اند.نقش آتشفشان‌ ها و متانزمانبندی این پنج رویداد، همخوانی قابل‌توجهی با دوره‌ های فعالیت شدید آتشفشانی در حاشیه اقیانوس پالئوتتیس (Palaeotethys Ocean) دارد. به‌ویژه رویداد AE5 که تقریباً همزمان با آغاز فورانهای گسترده استان آذرین بزرگ تاریم (Tarim Large Igneous Province) در شمال‌غرب چین و بازالت‌های پانجال (Panjal Traps) در ناحیه کشمیر رخ داده است. افزون بر این، پژوهشگران احتمال می‌ دهند آزاد شدن متان از دریاچه‌ های قلیایی، مانند حوضه جونگار (Junggar Basin) در شمالغرب چین، به‌عنوان یک بازخورد مثبت، گرمایش ناشی از آتشفشانها را تشدید کرده باشد. این فرایندها در نهایت گردش واژگونی نصف‌ النهاری اقیانوسها (Meridional Overturning Circulation; MOC) را نیز تحت تأثیر قرار داده‌ اند.پیامدهای زیستیاین رویدادها به یک انقراض بزرگ جهانی منجر نشدند، اما آثار قابل‌ توجهی بر زیست‌ بومهای دریایی بر جای گذاشتند. در رویداد AE1، فراوانی جانوران کفزی (Benthos) تا حدود ۲۵ درصد کاهش یافت. در AE5 نیز گروههایی مانند مرجانهای روگوزا (Rugosa)، بازوپایان (Brachiopods) و روزنداران فوزولینید (Fusulinids) با کاهش چشمگیر فراوانی و تنوع روبرو شدند. همزمان، در خشکی نیز پوشش گیاهی مرطوب جای خود را به گیاهان سازگار با شرایط خشکتر داد و روند افزایش تنوع زیستی برای مدتی متوقف شد. این یافته‌ ها نشان می‌دهد که حتی گسترش نسبتاً محدود محیطهای کم‌ اکسیژن نیز می‌ تواند مسیر تکامل زیستی را تغییر دهد.گذشته، هشداری برای آیندهمهمترین پیام این پژوهش، به چالش کشیدن این تصور رایج است که "وجود اکسیژن فراوان، اقیانوسها را در برابر گرمایش مقاوم می‌ کند". تاریخ زمین نشان می‌ دهد که افزایش سریع دی‌ اکسید کربن، حتی در دوره‌ای که غلظت اکسیژن جو بسیار بیشتر از امروز بوده، توانسته از طریق گرمایش، کاهش گردش آبهای عمیق و افزایش مصرف اکسیژن، مناطق مرده دریایی را گسترش دهد. هرچند شرایط زمین امروز با ۳۰۰ میلیون سال پیش یکسان نیست، اما سازوکارهای بنیادی سامانه ی زمین همچنان فعال‌ هستند و این گذشته ی دور، هشداری ارزشمند درباره آسیب‌پذیری اقیانوسهای امروزی در برابر تغییرات اقلیمی به شمار می‌رود.آنچه سنگ‌ ها از گذشته برای ما بازگو می‌کننداین پژوهش تنها چند رویداد بی‌اکسیژنی را در اقیانوسهای باستانی آشکار نمی‌کند؛ بلکه نمونه‌ ای روشن از توان دیرینه‌ شناسی در بازسازی گذشته‌ای است که هیچ انسانی هرگز آن را مشاهده نکرده است. لایه‌ های سنگی، فسیلها، ایزوتوپهای پایدار و مدلهای ژئوشیمیایی، هر یک بخشی از حافظه زمین را در خود حفظ کرده‌اند و هنگامی که این خطوط مستقل شواهد در کنار یکدیگر قرار می‌ گیرند، تصویری منسجم، آزمون‌ پذیر و قابل‌اعتماد از تاریخ سیاره ما شکل می‌گیرد. این پژوهش نمونه‌ ای از یک رویکرد میان‌ رشته‌ای است که در آن ژئوشیمی، دیرینه‌ شناسی، چینه‌ نگاری و مدلسازی عددی، مستقل از یکدیگر، به نتیجه‌ای واحد می‌ رسند. شاید همین ویژگی، مهمترین نقطه قوت علوم زمین باشد؛ اینکه حقیقت نه بر روایت، بلکه بر همگرایی شواهد مستقل استوار است. به همین دلیل است که دیرینه‌ شناسی همواره یادآوری می‌ کند: حقیقت به گوینده وابسته نیست؛ لایه‌ ها ثبت می‌شوند، داده‌ ها باقی می‌ مانند و دیر یا زود، سنگها آنچه را بر زمین گذشته است، آشکار خواهند کرد.سعید افتاده منبعChen, J., Li, S., Zhang, S., Isson, T., Dahl, T. W., Planavsky, N. J., Zhang, F., Wang, X.-d., Shen, S.-z., & Montañez, I. P. (2025). Repeated occurrences of marine anoxia under high atmospheric O₂ and icehouse conditions. Proceedings of the National Academy of Sciences. https://doi.org/10.1073/pnas.2420505122