💠سیرهٔ جهادی و مدیریتی پیامبر اکرم ﷺ(( بیست و دوّم ربیـع الأوّل ))✍🏻حمزه خان‌بیگی«اخلاق درجنگ وصلح؛هندسهٔ نبویِ رحمت،عدالت وسلوک درعرصهٔ قدرت»بـخــش اوّلهرگاه سیرهٔ جهادی و مدیریتی پیامبر اکرم ﷺ در پرتو تدبر قرآنی، شهود عرفانی و تحلیل تربیتی مطالعه شود، افقی گشوده از حقیقتِ نسبت انسان با قدرت، خشونت، رحمت، عدالت و مسئولیت آشکار می‌گردد؛ افقی که در آن، جنگ و صلح، دو صحنهٔ گسسته و متعارض نیستند، بلکه دو تجلیِ یک حقیقت‌اند: حقیقتِ حضور توحیدی در عرصهٔ عمل و به‌کارگیری قدرت در مدار عبودیت.در این منظر، اخلاق نبوی در میدان جنگ، خشونت را مهار می‌کند و قدرت را در حصار عدالت، کرامت انسان و حدود الهی نگه می‌دارد؛ و در میدان صلح، از فروغ حکمت، مصلحت، آینده‌نگری و پاسداشت حرمت انسان بهره می‌گیرد. بدین‌سان، اخلاق در جنگ و صلح، در مدرسهٔ نبوت، نه واکنشی گذرا، بلکه «سلوکی» توحیدی و «مقامی» تربیتی است؛ مقامی که در آن، قدرت، نه بر مدار خشم و انتقام، بلکه در خدمت رحمت، اصلاح و عدالت قرار می‌گیرد.قرآن کریم،اخلاق را در میدان جنگ و صلح، درنسبت با توحید و عدالت معنا می‌کند.آیات فراوانی،جنگ را در چارچوب دفاع، عدالت و رعایت حدود الهی قرار می‌دهند و صلح را در مدار حکمت، رحمت و اصلاح می‌نشانند:«وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا» در راه خدا با کسانی که با شما می‌جنگند، بجنگید و تجاوز نکنید.«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا» اگر به صلح گرایش یافتند، تو نیز به صلح گرایش یاب.این دو آیه، هندسهٔ اخلاق نبوی را ترسیم می‌کنند: جنگ، تنها در مدار دفاع و با رعایت حدود؛صلح، تنها در مدار حکمت و با حفظ کرامت.در این هندسه، جنگ، از تجاوز و خشونتِ کور پاک می‌شود؛ وصلح، ازسازشِ بی‌اصول و ضعفِ اراده. توحید، در هر دو میدان، محور است: در جنگ، توحید، خشونت را مهار می‌کند؛ و در صلح، توحید، مصلحت را در مدار حق نگه می‌دارد.اخلاق پیامبر اکرم ﷺ در میدان جنگ،یکی ازدرخشان‌ترین جلوه‌های سیرهٔ اوست؛زیرا او درسخت‌ترین لحظات،حرمت انسان را پاس می‌داشت وجنگ را درمدار اخلاق نگه می‌داشت، نه درمدار انتقام وخشونت.🔸منع کشتار بی‌گناهانپیامبر ﷺ،کشتن زنان،کودکان،سالخوردگان، راهبان، کشاورزان و غیرنظامیان را ممنوع کرد. این ممنوعیت،نشان می‌دهد که جنگ، درنگاه نبوی،هرگز به خشونت کور وبی‌تمایز تبدیل نمی‌شود؛ بلکه در چارچوبی روشن و محدود، تنها با اهلِ جنگ رویارو می‌گردد.🔸 منع مثله‌کردن و شکنجهاو از مثله‌کردن، شکنجه، تحقیر و هرگونه رفتار غیرانسانی با دشمن نهی کرد؛ زیرا کرامت انسان، حتی در میدان جنگ، محفوظ است. این اصل، جنگ را از سقوط به ورطهٔ انتقامِ حیوانی و خشونتِ بی‌اخلاق بازمی‌دارد.🔸رعایت عهد و پیمانپیامبر ﷺ، حتی با دشمنان، به عهد وفادار بود و نقض پیمان را خیانت می‌دانست. وفاداری به عهد، اخلاق جنگ را از بی‌قانونی و بی‌اعتمادی می‌رهاند و میدان را در مدار صدق و امانت نگه می‌دارد.🔸آغاز نکردن جنگاو هرگز آغازگر جنگ نبود؛ بلکه تنها در دفاع از حق، عدالت و امنیت جامعه می‌جنگید. این اصل، جنگ را از تجاوز، سلطه‌طلبی و توسعه‌طلبیِ بی‌ضابطه پاک می‌کند و آن را در مدار دفاع و دفعِ ظلم قرار می‌دهد.🔸رفتار کریمانه با اسیراندر بدر، با اسیران مهربان بود؛ آنان را گرامی داشت، به آنان غذا داد و حتی آزادی‌شان را با آموزش سواد مشروط کرد.این رفتار، اخلاق نبوی را در اوج قدرت نشان می‌دهد؛ جایی که بسیاری،به انتقام می‌گرایند،اما او به تربیت و اصلاح می‌اندیشد.☆ ادامه دارد ☆ 📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید:  🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات