‍ ◽️بهانه‌های اشغال ایران(3 شهریور 1320)فرصت اشغال را جنگ دوم جهانی، یا دقیق‌تر بگوییم حملهٔ ارتش مت

‍ ◽️بهانه‌های اشغال ایران(3 شهریور 1320)فرصت اشغال را جنگ دوم جهانی، یا دقیق‌تر بگوییم حملهٔ ارتش متجاوز آلمان به خاک شوروی و نیاز کشور اخیر به یاری‌های تدارکاتی (لجستیک) متحدان آمریکایی و بریتانیایی‌اش به جبههٔ جنوب شرقی آن ایجاد کرد. رساندن یاری به این جبهه از راه ایران آسان‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر بود. استفاده از راه ایران جز با اشغال خاک ایران توسط نیروهای نظامی متفق عملی نمی‌شد. اشغال یک علّت دیگر هم داشت که حضور شمار زیادی از اتباع آلمان در مشاغل گوناگون تجاری، کارشناسی صنعتی، نظامی و جاسوسی در ایران بود که از دیدگاه اشغالگران، هم پشت جبههٔ دفاعی شوروی را تهدید می‌کرد و هم منافع بریتانیا از منابع نفتی در ایران و عراق را به خطر می‌انداخت. امتناع رضاشاه از درخواست 28 تیر 1320 (19/7/45) شوروی و بریتانیا دایر بر اخراج آلمانی‌ها از ایران و یا دیرکرد او در انجام این کار بهانهٔ اشغال را تقویت کرد. دولت ایران در 5 مرداد به این درخواست، به علّت مغایرت آن با بی‌طرفی ایران در جنگ، پاسخ منفی داده بود. پاسخ منفی درست همان چیزی بود که آن دو قدرت می‌خواستند. هر دو تصمیم قاطع برای اشغال را گرفته بودند و هر دو هدف‌هایی فراتر از درخواست مذکور داشتند.اما حمله به خاک ایران و تصرف و الحاق ایالات شمالی آن توسط روسیه سابقهٔ طولانی دارد و تا پایان عصر صفویان قابل تعقیب است. اینجا فرصت پردازش آن نیست. از روی آن می‌گذریم و سابقه را از سال 1319 شروع می‌کنیم، آن زمان که شوروی نیروهای خود را در مرزهای شمالی ایران مستقر ساخته و مشغول جمع‌آوری اطلاعات نظامی وسیع برای اشغال مناطق شمالی ایران بود. در همین زمینه می‌توانیم به درخواستی اشاره کنیم که سفیر شوروی در ایران، ماتویی فیلیمونوف، در 16 تیر 1319 تسلیم دولت ایران کرده بود. این درخواستْ کمتر از تفویض کنترل آذربایجان و سواحل دریای خزر به شوروی و اجازهٔ استفادهٔ آن کشور از فرودگاه‌ها و راه‌آهن ایران به شوروی نبود. اگر این اقدامات هنوز منجر به ورود قوای شوروی به خاک ایران نشده بود به علّت بیمی بود که شوروی از واکنش بریتانیا داشت.در همین مورد می‌توانیم به گزارش باقروف به استالین در ماه مارس 1941، یعنی پیش از حملهٔ آلمان به شوروی اشاره کنیم. گزارش دربارهٔ آذربایجان ایران بود و نشان بارز از تمایل او به تشویق استالین به اقدامات نظامی در خاک آذربایجان و «رهایی» مردم آن از «زندان» ایران داشت. او نوشت: «دولت شاه که به تمایل مردم آذربایجان به آذربایجان شوروی آگاهی دارد در حال افزایش دائمی فشار پلیسی» بر آنهاست. او از نیاز مردم آذربایجان به کمک شوروی و تمایل آنها به دریافت این کمک سخن رانْد. او نوشت مردم «آذربایجان جنوبی» خواهان آن هستند که شوروی آنها را از این زندان آزاد کند. همچنین می‌توان با استقرار تعداد 3816 کارشناس نظامی، سیاسی، امنیّتی، اداری، زمین‌شناختی، مطبوعاتی و راه‌آهن از مارس تا ژوئن 1941 (خرداد/تیر 20)، یعنی پیش از حملهٔ شوروی به ایران، در مرز آشنا شد. آنها آمادهٔ ورود به آذربایجان بودند. پیش از آن شوروی در میان هزاران مهاجری که وادار به ترک شوروی کرده بود تعدادی نامعلوم از جاسوسان خود را هم گنجانده بود. یکی از کارکردهای این جاسوسان جمع‌آوری اطلاعات و آماده‌سازی زمینه‌های دیگر برای اشغال بود.اشغال با حملهٔ نیروهای هوایی، زمینی و دریایی شوروی و بریتانیا در تاریخ 3 شهریور 1320 (24/8/41) به خاک ایران شروع، و با اشغال تهران در روز 26 شهریور تکمیل شد. آمریکا نیز با ورود به این ماجرا فرصتی به دست آورد تا دامنهٔ نفوذ خود در ایران را ـ به زیان شوروی و بریتانیا ـ بگستراند و به‌تدریج به قدرت برتر در این منطقه تبدیل شود. اشغال آذربایجان از چهار مرحلهٔ فعال، توقف، فعالیت مجدد و تخلیه گذشت...📖 ایرانیت، ملیت، قومیتاصغر شیرازی 2ج: ۱۳۷۸ صفحه #مجموعه‌_‌ایران‌_‌ما#ایرانیت‌_‌ملیت‌_‌قومیت#اصغر‌_‌‌شیرازی#اشغال‌_‌ایران📮 تهیه از:کتاب‌فروشی‌ها وسایت jahaneketab.ir @jahaneketabpub