Fara Goftar🐾:نوآوری زبانی و معنایی به روایت فراگفتاریک به قلم جمال بیگدر نظریه بینا رشته ای فراگفتا

Fara Goftar🐾:نوآوری زبانی و معنایی به روایت فراگفتاریک به قلم جمال بیگدر نظریه بینا رشته ای فراگفتاریک، نوآوری زبانی و معنایی صرفن یک بازی با کلمات یا تلاش برای متفاوت نوشتن نیست؛ که بی گمان یکی از موتورهای اصلی تحول ادبیات است. اگر بخواهیم عمیق تر نگاه کنیم، سود اصلی آن برای ادبیات این است که زبان را از وضعیت مصرف شدگی بیرون می آورد و دوباره به یک موجود زنده و مولد تبدیل می کند.۱. نوآوری زبانی؛ نجات واژه از فرسودگیهر واژه در طول زمان بار عظیمی از مصرف، عادت، تبلیغات، ایدئولوژی، فرهنگ و خاطره را با خود حمل می کند. وقتی شاعر همیشه از واژه ها در همان مناسبات تثبیت شده استفاده می کند، شعر نیز ناخواسته در همان جهان تثبیت شده باقی می ماند.فراگفتاریک در اینجا یک حرکت اساسی انجام می دهد:واژه را از معنای به ارث رسیده جدا می کند تا امکان معنای تازه پیدا کند.بنابراین نوآوری زبانی در فراگفتاریک به معنای ساختن واژه های عجیب نیست؛ بلکه به معنای تغییر مناسبات میان واژه ها است.گاهی یک واژه تازه ساخته نمی شود، اما در هم نشینی تازه ای قرار می گیرد و ناگهان معنایی متولد می شود که پیش از آن در فرهنگ لغت وجود نداشته است.اینجاست که زبان از «ابزار بیان» به محیط تولید معنا تبدیل می شود.۲. نوآوری معنایی؛ شعر فقط معنای تازه نمی دهد، «امکان معنا» می سازددر نگاه فراگفتاریک، شعر موفق لزومن شعری نیست که یک معنای تازه به خواننده تحویل دهد.مرحله مهم تر این است که شعر بتواند دستگاه تولید معنای خواننده را تغییر دهد.این تفاوت بسیار مهم است.شعر سنتی ممکن است بگوید:این واژه یعنی «الف».شعر مدرن ممکن است بگوید:این واژه می تواند «الف» یا «ب» باشد.اما شعر فراگفتاریک باید بتواند پرسش بنیادی تری ایجاد کند:چرا ما اصلن انتظار داریم این واژه فقط یک معنا داشته باشد؟اینجا شعر از تولید «معنا» به تولید معناپذیری های تازه حرکت می کند.این یکی از مهم ترین سودهای نوآوری معنایی برای ادبیات است.۳. زبان در فراگفتاریک فقط زبان نیست؛ یک سیستم زنده استنظریه بینا رشته ای فراگفتاریک زبان را جدا از ذهن، بدن، فرهنگ، تاریخ، هنر و تجربه زیسته نمی بیند.بنابراین وقتی ساختار یک واژه یا رابطه میان چند واژه تغییر می کند، ممکن است همزمان چیزهای دیگری نیز تغییر کنند:ادراک، حافظه، بدن، عاطفه، تخیل، سیاست، فرهنگ و حتا رابطه انسان با جهان.در اینجا نوآوری زبانی یک پدیده صرفن ادبی نیست.مثلن وقتی شاعر ترکیبی تازه می سازد، ممکن است آن ترکیب ابتدا صرفن یک «انحراف زبانی» به نظر برسد؛ اما اگر بتواند تجربه ای را که زبان موجود قادر به بیانش نبوده است قابل مشاهده کند، آن انحراف تبدیل به کشف ادبی می شود.۴. نوآوری، ادبیات را از تکرار خودش نجات می دهدهر سنت ادبی پس از مدتی گرفتار چیزی می شود که می توان آن را «حافظه بیش از حد زبان» نامید.یعنی شاعر به جای آنکه جهان را ببیند، ابتدا ادبیات پیش از خود را می بیند.عاشقانه می نویسد، اما سایه حافظ و سعدی و نیما و شاملو و فروغ و هزاران شاعر دیگر پشت کلماتش ایستاده اند.اینجا خطر اصلی فقط تقلید نیست؛خطر، ناتوانی زبان در تجربه دوباره جهان است.نوآوری فراگفتاریک می خواهد این زنجیره را قطع کند.نه با نفی گذشته، بلکه با بازآرایی ژنوم زبانی گذشته.به همین دلیل نوآوری واقعی در این نظریه «قطع رابطه با سنت» نیست؛ بلکه بازفرگشت دادن سنت به آینده است.۵. نوآوری زبانی می تواند به کشف تجربه های نامگذاری نشده منجر شودیکی از عمیق ترین وظایف ادبیات، نامگذاری چیزهایی است که هنوز نام ندارند.انسان پیش از آنکه برای یک تجربه واژه داشته باشد، فقط با نوعی احساس مبهم، تنش، اضطراب یا لذت مواجه است.ادبیات می تواند برای آن تجربه فرم پیدا کند.پس:هر واژه تازه می تواند پنجره ای به سوی تجربه ای تازه باشد.از این دیدگاه، شاعر فقط «نویسنده» نیست؛ بلکه نوعی کاشف مناطق ناشناخته تجربه انسانی است.اینجا مفهوم «تکینگی» در فراگفتاریک اهمیت پیدا می کند: لحظه ای که یک ترکیب یا ساختار زبانی از نظم قبلی خود خارج می شود و امکان جدیدی ایجاد می کند.۶. «تکانگی»؛ جایی که زبان حرکت می کندنوآوری زمانی ارزش ادبی پیدا می کند که زبان را به حرکت بیندازد.این همان چیزی است که در دستگاه مفهومی فراگفتاریک می توان با تکانگی توضیح داد.تکانگی یعنی فعل، جمله، تصویر یا ترکیب به جای آنکه فقط معنا را منتقل کند، در ذهن خواننده اتفاق ایجاد کند.خواننده نباید صرفن بفهمد؛ باید چیزی در او جابه جا شود.پس معیار نوآوری این نیست که:«این جمله چقدر عجیب است؟»بلکه:«این جمله چه چیزی را در ذهن، احساس یا ادراک خواننده حرکت می دهد که پیش از آن حرکت نکرده بود؟این تفاوت میان «نوشتن متفاوت» و «آفریدن ادبی» است.۷. نوآوری، مرز میان هنرها را نیز جابه جا می کند👇👇