پریود ذهنی و جسمی واژه ها به روایت فراگفتاریک به قلم: جمال بیگاگر این ایده را در چارچوب نظریه ی بینا رشته ای فراگفتاریک بسط دهیم، می توان از شاخه ای با عنوان «زیست شناسی زبان» سخن گفت؛ شاخه ای که زبان را نه  در حد یک ابزار، که «یک موجود زنده با چرخه های رشد، فرسایش، بازسازی و تکامل» می داند.در این چارچوب، «پریود ذهنی و جسمی واژه ها» یکی از سازوکارهای اساسی حیات زبان است. اجازه می خواهم این موضوع را در چند بخش، خدمت شما عرض کنم:۱. پریود ذهنی؛  «تغییر در آگاهی واژه»اینرا باید به خوبی بدانیم، واژه فقط از حروف ساخته نشده است؛ هر واژه «حافظه، تاریخ، عاطفه، ایدئولوژی و تجربه جمعی» را نیز با خود حمل می کند. وقتی یک واژه بارها در یک معنا مصرف می شود، شبکه ی عصبی معناهایش به تدریج محدود می گردد. در این وضعیت، واژه هنوز زنده است، اما قدرت کشف و شگفتی آفرینی آن کاهش یافته است.از دیدگاه فراگفتاریک، شاعر یا اندیشمند با شکستن این عادت ذهنی، واژه را وارد مرحله تازه ای از زیست می کند. در حقیقت، شعر «نوعی بازسازی دستگاه عصبی واژه» است.۲. پریود جسمی؛ «تغییر در کالبد واژه»بدن واژه فقط شکل نوشتاری آن نیست؛ «آوا، ریتم، جایگاه نحوی، هم نشینی با واژه های دیگر و حتا سکوت های اطراف آن» نیز بخشی از جسم واژه هستند.هر بار که این بدن تغییر می کند، واژه وارد مرحله تازه ای از زندگی می شود. همان گونه که سلول های بدن انسان پیوسته جایگزین می شوند، جسم واژه نیز در تاریخ زبان پیوسته دگرگون می شود.۳. چرخه ی زیستی واژهدر زیست شناسی فراگفتاریک، هر واژه می تواند چرخه ای مانند این را طی کند:«تولدرشدگسترش معنافرسودگیپریود ذهنیپریود جسمیدگردیسیباززاییتکینگی تازه»در این نگاه، مرگ واقعی واژه زمانی نیست که از فرهنگ لغت حذف شود؛ مرگ زمانی است که دیگر نتواند رابطه ای تازه میان «ذهن، جهان، زبان، تن و معنا» برقرار کند.....۴. ادبیات؛ «اندام تولید مثل زبان»اگر زبان را موجودی زنده بدانیم، ادبیات یکی از اندام های تولید مثل آن است.«رمان، شعر، نمایشنامه و روایت»، واژه ها را با یکدیگر پیوند می دهند و نسل های تازه ای از معنا را به وجود می آورند. بنابراین، شاعر فقط تولیدکننده متن نیست؛ او در «زیست شناسی زبان»، نقش بازآفرین حیات را بر عهده دارد.۵. بیماری های زیست شناختی واژهاز دیدگاه فراگفتاریک، واژه ها نیز می توانند دچار بیماری شوند؛ مانند:الف.«تورم معنایی»؛ یک واژه آن قدر مصرف می شود که تهی می گردد.ب.«تصلب معنایی»؛ دیگر توان پذیرش معناهای جدید را ندارد.ت.«فراموشی معنایی»؛ ریشه ی تاریخی خود را از دست می دهد.درد«انگل های گفتمانی»؛ ایدئولوژی یا تبلیغات، واژه را از زیست طبیعی اش منحرف می کنند.۶. تکامل زباندر این دیدگاه، تکامل زبان تنها با افزودن واژه های جدید اتفاق نمی افتد بلکه با «تغییر چرخه ی زیستی واژه های قدیمی» نیز شکل می گیرد. بسیاری از شاهکارهای ادبی از واژه های آشنا ساخته شده اند، اما این واژه ها وارد چرخه ی زیستی تازه ای شده اند.بر اساس این برداشت، می توان یکی از اصول زیست شناسی زبان در نظریه بینا رشته ای فراگفتاریک را چنین در نظر گرفت:«واژه ها موجوداتی زنده اند که از طریق پریودهای ذهنی و جسمی، فرسایش، بازسازی و دگردیسی، بقای خود را حفظ می کنند. ادبیات، زیست بوم این دگردیسی ها و شعر، یکی از مهم ترین سازوکارهای باززایی حیات واژه هاست.»اگر این ایده به صورت نظام مند گسترش یابد، می تواند به یکی از فصل های مستقل «نظریه بینا رشته ای فراگفتاریک» تبدیل شود؛ فصلی که زبان را تنها به عنوان نظامی از نشانه ها، در نظر نمی گیرد چرا که می تواند زبان را به عنوان یک «سامانه ی زنده، خودسازمان ده و در حال هم فرگشتی با ذهن، فرهنگ و تاریخ» مطالعه کند. در هرحال پریود ذهنی و جسمی واژه ها یکی از مهمترین موارد زبان در ادبیات بشمار می رود...... زنده باد ادبیات ایران ارادتمند#جمال_بیگ #فرا_گفتا_ریک