- «آزادی سر از سوراخ موش‌ها در می‌آورد» : این مصرع، نقطه‌ی ثقلِ بحرانِ زبانیِ شعر است. «آزادی» که در گفتمانِ مدرن، والاترین مفهومِ انسانی است، اینجا به پایین‌ترین سطحِ هستی شناختی تنزل پیدا کرده: سوراخحسن ملائی شاعر: ِ موش. در فراگفتاریک، این دقیقاً نشانه‌ی «تبِ واژه» است. آزادی دیگر آن مفهومِ انتزاعی و آرمانی نیست؛ بلکه به یک امرِ موش‌صفت، پنهان‌کار و حقیر بدل شده است. زبان، خودش این واژه را دچار استهزا کرده است؛ یعنی زبان علیه خودش عصیان می‌کند و معنایِ مرسوم را به سخره می‌گیرد.- «گربه‌ها مجبور می‌شوند از سبیل‌هایشان کوتاه بیایند» : گربه، در اسطوره‌های ایرانی، موجودی مکار، مستقل و رام‌نشدنی است. سبیل‌هایش نیز نمادِ حساسیت و قدرتِ حرکتِ اوست. اما اینجا، گربه‌ها مجبور به عقب‌نشینی می‌شوند. یعنی در این فضایِ زبانیِ بحران‌زده، حتی موجودِ مستقل نیز چاره‌ای جز سازش و کوتاه‌آمدن ندارد. این نشان می‌دهد که بحران، فقط انسانی نیست؛ بلکه تمامِ نظامِ زیستیِ نشانه‌ها را درگیر کرده است.- «شهر لانه‌ی زنبورهایی که عسل را به کام مورچه‌ها تلخ می‌کند» : در فراگفتاریک، «شهر» یک واژه‌ی مرده نیست؛ شهر، موجودی زنده است که دارد عسلِ حیات را برای مورچه‌ها (نمادِ توده‌های بی‌نام) تلخ می‌کند. زنبورها (حاکمانِ نمادین) عسل تولید می‌کنند، اما این عسل به جای شیرینی، تلخی می‌آفریند. یعنی ساختارِ زبانیِ شهر، وارونه عمل می‌کند؛ آنچه باید تغذیه‌کننده باشد، مسموم‌کننده می‌شود.- «تنه زدن به دیوار و خارشِ تن» : در پایان، شاعر به جایِ فرار، به کوچه برمی‌گردد و با دیوارهایِ تنگ و ترش «گلاویز می‌شود». «ترشیِ دیوار» استعاره‌ای از خشونتِ زبانیِ سرکوب‌گر است. اما نکته‌ی کلیدی، «خارشِ تن» است. در فراگفتاریک، خارش یک واکنشِ زیستی به یک محرکِ خارجی است؛ یعنی تنِ شاعر نه از درون، که از برخورد با دیوارِ زبان دچار خارش می‌شود. این خارش، همان «تبِ کلمات» است که به تن سرایت کرده است. شاعر، با تنه‌زدن، می‌خواهد با همین تنِ خاران، ساختارِ زبانیِ فروپاشیده را به چالش بکشد. جمع‌بندیِ فراگفتاریک : در این خوانش، شعر نشان می‌دهد که زبانِ فارسیِ معاصر، به ویژه واژگانِ کلیدیِ سیاسی و اجتماعی، دچار نوعی «بیماریِ معنایی» شده‌اند. این بیماری ریشه در تاریخِ سرکوب، تغییرِ ناگهانیِ گفتمان‌ها و شکاف بینِ دال و مدلول دارد. شاعر با آوردنِ تصاویرِ نامأنوس، سعی دارد این بیماری را عریان کند و مخاطب را با «تنِ خارانِ کلمات» روبرو سازد. ب) خوانشِ جامعه‌شناختی: بازتابِ تناقض‌های ساختاریِ جامعهنقد جامعه‌شناختی، شعر را نه در خلأ، که در بسترِ مناسباتِ اجتماعی، سیاسی و اقتصادیِ عصرِ خود بررسی می‌کند. از این منظر، شعرِ ما تصویری است از وضعیتِ جامعه‌ی شهریِ ایران در دهه‌های اخیر:- فضایِ بسته و بن‌بستِ شهری : «کوچه‌ای که قواعدش را دیوارها نوشته‌اند» به خوبی جامع‌های را ترسیم می‌کند که در آن، قانون از پایین (مردم) به بالا (دیوارها/قدرت) صادر نمی‌شود، بلکه از بالا به پایین تحمیل می‌گردد. «خیابانی که از خودش برمی‌گردد» و «تمام میدان‌ها را ناامید می‌کند»، استعاره‌ای از بن‌بست‌های تاریخیِ جنبش‌های اجتماعیِ ایران است؛ جایی که هر حرکتِ اصلاح‌طلبی، در نهایت به نقطه‌ی اول بازمی‌گردد و امیدِ جمعی را ناامید می‌کند.- تنزلِ آرمان‌ها : «آزادی سر از سوراخِ موش‌ها در می‌آورد» در خوانشِ جامعه‌شناختی، به فروپاشیِ گفتمانِ آرمان‌خواهی در جامعه اشاره دارد. نسلی که روزگاری شعارِ «آزادی» سر می‌داد، اکنون می‌بیند که این مفهوم، در فضایِ سرکوبِ ساختاری، به پنهان‌کاری و زندگیِ موش‌وار تقلیل یافته است. گربه‌ها (نخبگانِ مستقل) نیز مجبور به کوتاه‌آمدن از مواضعِ خود شده‌اند؛ یعنی فضایی برای استقلالِ فکری باقی نمانده است.- تلخیِ عسلِ شهری : تعبیرِ «شهر لانه‌ی زنبورهایی که عسل را برای مورچه‌ها تلخ می‌کند»، نقدِ آشکاری است بر توزیعِ ناعادلانه‌ی ثروت و معنا در جامعه. شهر (به عنوانِ نمادِ تمدن و پیشرفت) باید برای همگان شیرینی داشته باشد، اما در این جامعه، آنچه به اقشارِ فرودست (مورچه‌ها) می‌رسد، تنها تلخیِ رنج و محرومیت است. این نقدی است بر شکافِ طبقاتی و نابرابریِ دسترسی به امکاناتِ زیستی و معنوی.- واکنشِ جسمانی به سرکوب : انتخابِ «تنه‌زدن به دیوار» و «خارشِ تن» به جایِ کنشِ سیاسیِ کلاسیک، در جامعه‌شناسی نشان‌دهنده‌ی نوعی «سیاستِ جسمانی» است. وقتی تمامِ راه‌هایِ اعتراضِ کلامی و مدنی مسدود شده باشد، تنها راهِ باقی‌مانده، برخوردِ فیزیکی با ساختارهایِ سخت (دیوارها) و تجربه‌ی دردِ ناشی از این برخورد است. خارش، نمادِ ناخشنودیِ مزمنی است که در پوستِ جامعه ریشه دوانده و هر لحظه ممکن است به فریاد یا زخم تبدیل شود.