مرگ کتاب؛ واقعیت یا توهم؟!آگاهی‌بخشی فرهنگیبه‌نظر می‌رسد کتاب چاپی نسبت به گذشته بخشی از رونق خود را از دست داده است، اگرچه داده‌های معتبر تصویر پیچیده‌تری دارند.شاید بتوان شواهد موجود را در پنج عامل اصلی خلاصه کرد:۱. رقابت اصلی کتاب با "اقتصاد توجه" به‌جای رقابت با "اوقات فراغت"بیست سال پیش اگر کسی یک ساعت وقت آزاد داشت، گزینه‌هایش محدودتر بود؛ تلویزیون، روزنامه، مجله، موسیقی، دیدار با دوستان و کتاب.امروز همان یک ساعت با شبکه‌های اجتماعی، ویدئوهای کوتاه، یوتیوب، بازی، پیام‌رسان‌ها، پادکست، استریم فیلم و سریال و ده‌ها محرک دیگر تقسیم می‌شود.این نکته مهم است. مسئله الزاما این نیست که مردم کتاب را دوست ندارند؛ مسئله این است که کتاب برای تصاحب توجه انسان با رقبایی مواجه شده که پاداش فوری‌تر و هزینه‌ی شناختی کمتری دارند.۲. گوشی هوشمند، زمان‌های کوچک و پراکنده‌ی ما را بلعیده است.کتاب برای خوانده‌شدن به چیزی نیاز دارد که بسیاری از رسانه‌های جدید کمتر به آن نیاز دارند؛ توجه نسبتا پیوسته.اگر شما ۳۰ دقیقه وقت داشته باشید، می‌توانید ۳۰ دقیقه کتاب بخوانید؛ اما اگر هر چند دقیقه یک‌بار پیام، اعلان، خبر، ویدئو یا شبکه اجتماعی وارد میدان شود، خواندن کتاب دشوارتر می‌شود.گزارش‌ها نشان می‌دهند که استفاده از ابزارهای دیجیتال با حواس‌پرتی و جابه‌جایی توجه ارتباط دارد. بنابراین شاید بتوان گفت کتاب با کمبودِ علاقه مواجه نیست؛ با کمبودِ توجهِ آزاد مواجه است.۳. ما از "خواندن عمیق" به "گزینه‌خوانی" حرکت کرده‌ایم.در محیط دیجیتال، انسان دائما با تیتر، پاراگراف کوتاه، پست، کامنت، خبر، کپشن و لینک مواجه است. این نوع خواندن برای جست‌وجوی اطلاعات بسیار کارآمد است، اما با خواندن یک متن ۳۰۰ صفحه‌ای تفاوت دارد.۴. نسل جدید الزاما کمتر نمی‌خواند؛ اما کمتر به کتاب چاپی به‌عنوان انتخاب طبیعیِ اوقات فراغت می‌رسد. نسل جوان لزوما از محتوای متنی فرار نکرده است، بلکه شیوه‌ی مصرف محتوای او تغییر کرده است.۵. کتاب برای بسیاری از مردم "کُند" شده است.کتاب یک رسانه‌ی ذاتا کند است. برای فهمیدن یک کتاب خوب باید چند ساعت، گاهی چند روز یا چند هفته، با یک ذهن و یک استدلال همراه شوید.اما رسانه‌های جدید دقیقا برعکس عمل می‌کنند؛ سریع، کوتاه، متنوع، شخصی‌سازی‌شده، پاداش فوری و نهایتا محتوای بعدی.▫️بنابراین اگرچه محتمل خواهد بود که کتاب چاپی در آینده به‌تدریج جایگاه خود را از دست بدهد، اما فعلا شواهد کافی برای اینکه بگوییم کتاب چاپی به‌زودی تبدیل به یک رسانه‌ی حاشیه‌ای و کم‌مصرف می‌شود، وجود ندارد.▫️در خوشبینانه‌ترین حالت می‌توان گفت احتمالا کتاب چاپی نمی‌میرد، اما از "رسانه‌ی اصلی و پیش‌فرض" به "یکی از رسانه‌ها" تبدیل می‌شود.▫️و یک نکته جالب‌تر هم وجود دارد، حتی اگر فروش کتاب چاپی در بعضی کشورها بالا بماند، ممکن است "فرهنگ کتاب‌خواندن" ضعیف‌تر شده باشد. چون فروش چند کتاب پرفروش، الزاما به معنی افزایش تعداد افرادی نیست که به‌طور منظم کتاب می‌خوانند.▫️در پایان از شما مخاطبان کتاب‌خوان می‌‌پرسیم: آیا کتاب در حال مردن است، یا فقط انسان‌ها دیگر حوصله‌ی خواندنِ طولانی ندارند؟|جامعه‌ای بهتر بسازیم|@JameahiBehtarBesazim