آیا اقتصاد ایران دچار نفرین منابع شده است؟✍️ سیدجواد میرموسوی💠 منابع هر کشور متعلق به مردم آن کشور است و دولت‌ها به‌عنوان امانت‌دار ملت، موظف‌اند این منابع را به‌گونه‌ای مدیریت و هزینه کنند که به بهبود امنیت، رفاه، آسایش و توسعه کشور منجر شود. اینکه منابع یک ملت، چه در داخل و چه فراتر از مرزها، هزینه شود اما اثر قابل‌قبولی در شاخص‌های اقتصادی و رفاه عمومی نداشته باشد، نامی جز هدررفت منابع نمی‌توان بر آن گذاشت. در این میان اما یک پرسش اساسی مطرح می‌شود و آن اینکه ایران با برخورداری از سهم قابل‌توجهی از منابع طبیعی جهان، آیا باید امروز در چنین وضعیت اقتصادی قرار داشته باشد؟! هرچند که نقش تحریم‌ها، محدودیت‌های بین‌المللی و فشارهای خارجی بر اقتصاد ایران را نباید نادیده گرفت؛ اما نمی‌توان همه مشکلات را نیز به تحریم‌ها نسبت داد و از کنار سیاستگذاری‌های ناکارآمد، تصمیم‌گیری‌های نادرست، ضعف حکمرانی اقتصادی، نحوه مدیریت بر منابع و همچنین فساد و رانت‌های سیستماتیک به‌سادگی عبور کرد.💠 اینکه منابع یک کشور در خارج از مرزها به هزینه گرفته شود؛ نیازمند ارزیابی شفاف، مستمر و قابل سنجش بر مبنای هزینه_فایده و منافع ملی است. ممکن است که یک سیاست خارجی از منظر امنیتی، ژئوپلیتیکی یا راهبردی توجیه‌پذیر باشد؛ اما هزینه‌های آن با منافع حاصل و همچنین توان اقتصادی کشور تناسبی نداشته باشد. این اصل را می‌توان به زبان ساده چنین بیان کرد؛ هیچ سیاستی نباید از محاسبه اقتصادی و ارزیابی نتایج معاف باشد.💠 از سوی دیگر، تجربه سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ نیز برای اقتصاد ایران یک درس مهم دارد. در آن دوره، درآمدهای نفتی افزایش قابل‌توجهی یافت؛ اما رشد نقدینگی، تورم، بی‌انضباطی مالی و برخی سیاست‌های اقتصادی نشان داد که پول بیشتر لزوماً به معنای اقتصاد بهتر نیست. اگر منابع فراوان بدون انضباط مالی، سرمایه‌گذاری مولد و سیاستگذاری‌های کارآمد به مصرف برسد، می‌تواند به عامل تشدید کننده مشکلات اقتصادی تبدیل شود.💠 این همان نقطه‌ای است که مفهوم «نفرین منابع» | Resource Curse اهمیت پیدا می‌کند که به وضعیتی اشاره دارد که در آن برخورداری فراوان از منابع طبیعی، برخلاف انتظار، الزاماً به رشد پایدار، توسعه و رفاه بیشتر منجر نمی‌شود. ریچارد اوتی در سال ۱۹۹۳ در کتاب «توسعه پایدار در اقتصادهای معدنی، نظریه نفرین منابع» این مسأله را به‌صورت منسجم مطرح کرد که الزاماً داشتن منابع فراوان به توسعه و رفاه منجر نمی‌شود؛ موضوعی که بعدها به یکی از مباحث مهم اقتصاد سیاسی توسعه تبدیل شد.نتیجه‌گیری راهبردی:💠 اینکه تصور کنیم داشتن منابع فراوان سبب توسعه، رشد و رفاه ملت قلمداد می‌شود، خطای راهبردی در حکمرانی اقتصادی است. در ۳۰ سال گذشته، بهترین دارندگان عملکرد اقتصادی، اقتصادهای تازه صنعتی‌ شده شرق آسیا با فقرِ منابع طبیعی نظیر چین، مالزی، سنگاپور و... بوده‌اند. و به این کشورها نیز عربستان، امارات و قطر را در چند سال اخیر اضافه کنید؛ چرا که آنها نیز آموختن که منابع را صرف زیرساخت هایی کنند که منجر به توسعه‌ و رفاه پایدار شود. و این درحالی‌ست که کشور نفت خیزی چون ایران با منابع بسیار غنی؛ اما با مدیریت ناکارآمد و مصرف نادرست منابع نه تنها به توسعه دست پیدا نکرده‌ است؛ که رشد اقتصادی ضعیف و گاهاً منفی را تجربه کرد.@jamey_e_madani