به نام خداوند جان و خرد...یکشنبه،چهاردهمِ اردیبهشت ماهِ1399نسبت شناسی علم ودین؟ آیا عقل مفتاح و کلید ورود بشر به ساحت دین است یا مصباح و چراغ آن است و فضای محتوای دین را برای بشر آشکار می‌سازد؟در نگرش افراطیون؛ عقل را میزان شریعت می‌دانند. عقل مصباح شریعت است و کسانی که آن را میزان دین و شریعت می‌پندارند نگاهی افراطی به شأن عقل در قلمرو دین دارند، زیرا میزان بودن عقل در ساحت دین به این معناست که هرچه مطابق و موافق با عقل است و عقل می‌تواند بر درستی آن اقامه برهان کند، صحیح بوده و جزء دین محسوب می‌شود و هرچه با عقل موافق نبود و عقل از تأیید استدلالی آن برنیامد ، ناصحیح است و جزء دین به حساب نمی‌آید. ثمره تلخ این نگرش: ارائه تصویری ناصواب از خاتمیت پیامبر اکرم (ص) است، زیرا بر اساس تلقی مفرطانه از ارزش عقل، هنگامی که عقل بشر رشد کرد، دیگر نیازی به وحی نیست، چون عقلی که مبنای سنجش صحت و سقم محتوای دین است خود مستقیما هادی و راهبر انسان در شئون فردی و جمعی می‌شود.در نگرش تفریطیون؛ عقل را صرفا مفتاح شریعت و کلید ورود بشر به عرصه دین می‌شمرند. مفتاح بودن عقل برای دین یعنی همچنان که پس از گشودن درِ گنجینه دین با کلید، آن کلید را به کنار می‌نهیم و خود بی‌استعانت از کلید با محتوای گنجینه روبرو می‌شویم، عقل نیز کلید ورود به ساحت دین است.عقل وجود خدا و ضرورت وحی وارسال پیامبر او را ثابت و حجّیت کتاب وسنّت را برای بشر مدلّل می‌کند و آنگاه کار وی به اتمام می‌رسد و به کنار می‌رود وجامعه بشری با محتوای دین روبروست که از طریق فهم کتاب و سنّت باید به آن برسد وبرای عقل سهمی در هماهنگی محتوای احکام دینی با زیرساخت‌های اصلی نیست. ثمره تلخ این نگرش: تفسیر متحجرانه از دین و تبیین راکدانه و جامدانه؛ نه پویا و پایا از آن است.نظر معتدلانه؛ عقل افزون بر مفتاح دین بودن نسبت به اصل گنجینه دین مصباح آن نیز هست و منبع معرفتی بشر نسبت به مضامین و محتوای گنجینه دین است، بنابراین اگر اراده و علم الهی مبدأ هستی شناختی دین است، به مدد عقل و نقل می‌فهمیم که خدا چه چیزی را اراده کرده و چه اموری را در مجموعه دین قرار داده است.#دین_و_علم @jonbesh_narmafzari