به نام خداوند جان وخرد...یکشنبه، هفتمِ اردیبهشت ماهِ 1399نسبت‌شناسی علم و دیندر بحث حاضر دو امر مهم -اینکه دینِ واحد و حقی(اسلام) هست و عقل آدمی توان ادراک برخی از معارف، احکام و قوانین آن را داراست_ به عنوان پیش‌فرض پذیرفته می‌شود.مراد از دین؛ دین مجموعه‌ای از عقاید، اخلاق ، قوانین فقهی و حقوقی است که از ناحیه خداوند برای هدایت و رستگاری بشر تعیین شده‌است، پس دین، مصنوع و مجعول الهی است ، به این معنا که قوانین فقهی و محتوای حقوقی آن را خداوند تشریع و جعل می‌کند، همان‌گونه که محتوای اخلاقی و اینکه چه اموری جزء اصول اعتقادی این مجموعه باشد از طرف ذات اقدس الهی تعیین می‌گردد.اعتقاد به اینکه خدا هست و واحد است جزء بخش اعتقادات دین است؛ اما خودِ خداوند بخشی از دین نیست، بلکه مبدأ ایجاب آن است.در بعد معرفت‌شناختی دین پرسش آن است که بشر از کجا و به چه طریق علم به محتوای دین پیدا می‌کند و می‌فهمد که چه عقیده‌ای جزء دین و چه قانون و حکمی داخل در مجموعه آن است؟ حق این است که عقل و نقل بعد از وحی و تحت شعاع آن، هر دو، منبع معرفت‌شناختی دین را تامین می‌کنند.مراد از عقل؛ مقصود از عقل...خصوص عقل تجریدی محض که در فلسفه و کلام براهین نظری خود را نشان می‌دهد، نیست، بلکه گسترۀ آن «عقل تجربی» را که در علوم تجربی و انسانی ظهور می‌یابد، «عقل نیمه تجریدی» را که عهده‌دار ریاضیات است و «عقل ناب» را که از عهده عرفان نظری برمی‌آید نیز در بر می‌گیرد.عقل همانا علم یا طمأنینه علمی است که از برهان تجربی محض یا تجریدی صرف یا تلفیقی از تجربی وتجریدی حاصل شده‌باشد.وحی و نقل؛ الفاظ قرآن همانند مطالب آن وحی الهی است وبشر عادی لفظی را که تلاوت می‌کند عین وحی است و هیچ افزایش یا کاهش در متن الفاظ وحی راه نیافته و نمی‌یابد؛ اما فهم مفسّر، فقیه، متکلم و فیلسوف از آیات قرآنی قابل مقایسه با فهم پیامبر و معصومان‌ از آیات قرآنی نیست. معصومان در خدمت وحی معصوم و دیگران در خدمت الفاظ منقول‌اند.عقل همتای نقل است نه همتای وحی،بنابراین علوم نقلی؛ نظیر تفسیر و فقه در برابر علوم عقلی؛ نظیر فلسفه و عرفان نظری و کلام (دربخش هایی از آن) قرار می‌گیرند و اساسا سخن گفتن از نسبت وحی و فلسفه یا وحی و عرفان نظری، به کلی نارواست، زیرا هیچ دانشمند عادی دسترسی به عین وحی ندارد.#دین_و_علم@jonbesh_narmafzari