در پاسخ به اقتراح باشگاه روزنامه‌نگاران ایران ـ ۱۶استقلال رسانه‌ای هزینه داردعبدالله عبدی روزنامه‌نگ

در پاسخ به اقتراح باشگاه روزنامه‌نگاران ایران ـ ۱۶استقلال رسانه‌ای هزینه داردعبدالله عبدی روزنامه‌نگار و مدیر و سردبیر عبدی مدیاسال‌ها در رسانه‌های مختلف، از جمله صداوسیما، کار کرده‌ام و بعدتر مسیر دشوار راه‌اندازی و اداره یک رسانه مستقل را تجربه کرده‌ام. از این تجربه یک واقعیت را به‌خوبی آموخته‌ام؛ در رسانه، کسی که منابع مالی و ساختار مالکیت را در اختیار دارد، خواه‌ناخواه از قدرت قابل‌توجهی نیز برخوردار است. به همین دلیل، استقلال تحریریه بیش از آنکه یک شعار باشد، مسئله‌ای مربوط به ساختار قدرت در رسانه است.راه‌حل البته این نیست که تصور کنیم هر خبرنگاری می‌تواند برای حفظ استقلال خود، رسانه‌ای مستقل راه‌اندازی کند. من این مسیر را طی کرده‌ام و می‌دانم تا چه اندازه سخت، فرساینده و پرهزینه است.استقلال رسانه‌ای هزینه دارد؛ هزینه مالی، حرفه‌ای و گاه حتی شخصی. نمی‌توان از هر روزنامه‌نگاری انتظار داشت برای حفظ حق پرسیدن، ناچار شود خود صاحب رسانه شود.از همین منظر، اقدام خانم نجمه جمشیدی در استعفا از سردبیری «انرژی پرس»، اگر آن‌گونه که خود روایت کرده‌اند در اعتراض به فشار بر استقلال حرفه‌ای تحریریه بوده، اقدامی قابل احترام و شایسته حمایت است.استعفا در چنین موقعیتی فقط ترک یک سمت نیست؛ اعلام این اصل است که برای یک روزنامه‌نگار، مرزی وجود دارد که مصلحت مالک، مدیر یا صاحب قدرت نباید از آن عبور کند.درباره پرسش نخست باشگاه روزنامه‌نگاران ایران نیز معتقدم حضور هم‌زمان یک مقام دولتی در جایگاه مالک، صاحب‌امتیاز یا مدیر یک رسانه، به‌ویژه رسانه‌ای که حوزه فعالیتش با تصمیمات همان دولت مرتبط است، دست‌کم یک تعارض منافع جدی ایجاد می‌کند.حتی اگر هیچ دخالت مستقیمی هم صورت نگیرد، نفس چنین ساختاری می‌تواند استقلال تحریریه را محل سؤال قرار دهد.تعارض منافع الزاماً به معنای وقوع فساد نیست؛ به معنای ایجاد موقعیتی است که در آن منافع و مسئولیت‌های متفاوت می‌توانند با یکدیگر برخورد کنند.اما درباره پرسش دوم نیز استقلال حرفه‌ای را نباید با فقدان مسئولیت حرفه‌ای اشتباه گرفت. خبرنگار و سردبیر طبعاً در برابر رسانه‌ای که در آن فعالیت می‌کنند تعهداتی دارند و انتشار اطلاعات داخلی یک تحریریه نیز می‌تواند تابع ملاحظات حرفه‌ای باشد.با این حال، «هماهنگی سازمانی» نمی‌تواند به معنای سلب حق اعتراض، پرسشگری یا سخن گفتن درباره فشارهایی باشد که استقلال حرفه‌ای روزنامه‌نگار را مخدوش می‌کند.مالک رسانه حق مالکیت دارد؛ مدیرمسئول مسئولیت حقوقی و حرفه‌ای دارد؛ سردبیر اختیارات تحریریه‌ای دارد و خبرنگار نیز حق پرسیدن و مسئولیت پاسخ‌گویی در برابر حقیقت و مخاطب را دارد.هنر ساختن یک رسانه حرفه‌ای، تعیین مرز روشن میان این چهار حوزه است، نه ادغام همه آنها در اراده کسی که پول یا قدرت بیشتری در اختیار دارد.تجربه من در «عبدی مدیا» نیز همین را به من آموخته است: اگر رسانه مستقل می‌خواهیم، استقلال روزنامه‌نگار را فقط زمانی که مطابق میل ما می‌نویسد نباید به رسمیت بشناسیم. استقلال زمانی معنا پیدا می‌کند که روزنامه‌نگار بتواند سؤال ناخوشایند بپرسد، موضوع حساس را پیگیری کند و در برابر فشاری که آن را خلاف اصول حرفه‌ای خود می‌داند، «نه» بگوید.از این منظر، فارغ از اختلاف‌نظرهایی که ممکن است درباره جزئیات این پرونده وجود داشته باشد، دفاع از حق خانم جمشیدی برای ایستادن بر استقلال حرفه‌ای خود، دفاع از یک فرد نیست؛ دفاع از حقی است که فردا ممکن است هر روزنامه‌نگار دیگری برای انجام وظیفه‌اش به آن نیاز داشته باشد.@JournalistsClub1