تعلیقه بر رساله الجمع فارابیمظفر حسین کاشانیکتابخانه مجلس، نسخه ۱۴۷۵/۲اساس این رساله درباره نحوه جمع کردن میان افلاطون و ارسطو در مسأله حدوث و قدم نفس است. کاشانی ضمن اشکالی به فارابی، خود به جمع میان اختلاف و تناقض ظاهری کلام افلاطون و ارسطو می‌پردازد.با صرف نظر از چند اشتباهی که در بیان کاشانی وجود دارد، هر کس با الحروف فارابی آشنا باشد بخوبی می‌داند که اشکالِ کاشانی به فارابی و ارائه پیشنهادی که می‌دهد زیره به کرمان بردن است!در فصل یازدهم کتاب بازخوانی نهضت ترجمه، بطور مفصل دلیل و چرایی تألیف رساله الجمع توسط فارابی بیان شده است؛ و با بیانِ اشکالاتی که میرداماد و ملاصدرا و سیدجلال آشتیانی به فارابی کرده‌اند نشان داده شده است که این اشخاص به دلیل بی‌توجهی به سیر تاریخ فلسفه بی‌جهت به فارابی اشکال کرده‌اند و فارابی خود بهتر از این سه نفر با فلسفه یونان آشنا بوده و می‌دانست که افلاطون نفس را قدیم می‌داند. حدوث در کلام فارابی به هیچ‌وجه به معنای خلق از عدم و پیدایش پس از نیستی نیست، چنانکه در الحروف بطور دقیق توضیح می‌دهد.#بازخوانی_نهضت_ترجمهhttps://t.me/kalam_shia/1056