✨ دو داستان درباره یهودیان کلاتاین دو داستان که در خاطرات آقا فرج‌الله نصرالله آمده است، فراز و نشیب‌های یهودیان در کلات و حمایتی را که یلنگ توشخان جلایر، والی کلات، از آنها می‌کرد، شرح می‌دهد.۱. شیخ دزدیهودیان اولین بار توسط نادرشاه در کلات اسکان داده شدند تا به عنوان نگهبانان گنجینه‌ای که او برای غنایم هندی خود در سال ۱۷۴۲ ساخته بود، خدمت کنند. در طول سال‌ها، یهودیان محله ای برای خود ساختند که شامل همان خانه‌های سستی بود که مشخصه روستاها و شهرهای کوچک ایران بود و ظروف آشپزخانه آنها همان قابلمه‌ها و ماهیتابه‌های مسی بود که توسط مسلمانان استفاده می‌شد. طبق رسم، یهودیان نیز نام خود را روی ظروف خود حک می‌کردند.در دوران حکومت یلنگ توشخان جلایر، کلات امام جماعتی برای رسیدگی به نیازهای مذهبی مردم نداشت، تا اینکه مقامات دینی مشهد، عالمی به نام شیخ ابراهیم را برای امامت به کلات فرستادند. شیخ ابراهیم در خانه‌ای در کنار محله یهودیان کلات اقامت گزید. یلنگ توشخان حاکمی خردمند و با ملاحظه بود و با جامعه یهودیان کلات همدردی می‌کرد. او برای هر مراسم مذهبی، بزرگان و رهبران یهودیان را نیز دعوت می‌کرد و به آنها احترام می‌گذاشت. او با احترام به یهودیان، از هرگونه رفتار وسوسه‌انگیزی که مسلمانان تمایل به سوءاستفاده از یهودیان داشتند، جلوگیری می‌کرد. او به یهودیان اطلاع داد که می‌توانند شکایات و مشکلات خود را برای رسیدگی به دربار او بیاورند. یکی از مواردی که نزد او مطرح شد و او در آن پایبندی شدید خود به عدالت را نشان داد، مورد زیر بود:در مجاورت خانه شیخ ابراهیم، ​​خانه یک یهودی بود که متوجه شده بود با گذشت ایام، چندین عدد از ظروف مسی ارزشمندش به طرز مرموزی ناپدید می‌شوند. او گمان می‌کرد که هیچ کس جز خانواده شیخ ابراهیم نمی‌تواند مقصر این خطا باشد. با این حال، هیچ مدرکی نداشت و از آن گذشته حتی از خیال متهم کردن روحانی برجسته مسلمان وحشت داشت. با این حال، پس از ناپدید شدن ده ظرف مسی دیگرش، متقاعد شد که همسایه‌اش مسئول آن است.این شهروند یهودی ساکن کلات با غلبه بر ترس و تردید خود، موضوع را به اطلاع والی رساند. والی پس از گوش دادن به شکایت او، برای او روشن کرد که طرح اتهام عمومی علیه یک رهبر مذهبی مورد احترام مسلمان توسط یک یهودی می‌تواند برای جامعه کوچک یهودیان کلات بسیار خطرناک باشد. او از یهودی خواست تا موضوع را بیشتر بررسی کند، شواهد خود را با دقت بیشتری مورد کنکاش قرار دهد و از اتهامات صرفاً مبتنی بر سوءظن و گمان خودداری کند. طی یک سال، تعداد ظروف گمشده به بیست رسید. این سرقت‌ها باعث شد که یهودی شکایت خود را در دادگاه والی تجدید کند و دوباره به شیخ ابراهیم به عنوان تنها مظنون اشاره کرد. در نهایت، یهودی از والی خواست تا خانه شیخ را بازرسی کند، به این امید که ظروف گمشده کشف شوند. حاکم موافقت کرد که دو نفر از افرادش را برای انجام جستجو بفرستد، اما به یهودی هشدار داد که اگر اتهام نادرست ثابت شود و ظروف مسی پیدا نشوند، عواقب وخیمی برای یهودی و خانواده‌اش به دنبال خواهد داشت. متهم کردن یک رهبر مذهبی بسیار محترم مسلمان به دزدی، توهینی وحشتناک تلقی می‌شد و یهودی و خانواده‌اش، به احتمال زیاد، با حکم اعدام روبرو می‌شدند. با این حال، در آن زمان، یهودی آنقدر از گناه شیخ مطمئن بود که با تمام تفاسیر بر ادامه جستجو اصرار ورزید.حاکم، شیخ ابراهیم را احضار کرد و برای او توضیح داد که هجده ظرف مسی متعلق به همسایه یهودی‌اش ناپدید شده و آن یهودی او را به سرقت متهم می‌کند. شیخ از شدت خشم منفجر شد و هرگونه تخلفی را انکار کرد و یهودی را به اهانت مجرمانه و خطرناک نسبت به دین اسلام متهم کرد. یلنگ توشخان به شیخ اطلاع داد که به آن یهودی اجازه داده است تا به همراه دو مأمور دولتی برای بازرسی از محل، وارد خانه‌اش شود. اگر هیچ ظرفی پیدا نشود، یهودی و خانواده‌اش به دلیل توهین به یک شیخ محترم با اتهامات دروغین اعدام خواهند شد. شیخ ابراهیم چاره‌ای جز موافقت نداشت، اما با اکراه و خشم بسیار این کار را انجام دادفوراً دو مأمور دولتی به همراه یهودی به خانه شیخ فرستاده شدند و آنها با دقت تمام اتاق‌ها را بازرسی کردند و هر قفسه، کشو، گوشه و کنار و هر شکافی را، هر سانتی‌متر به سانتی‌متر، کاملاً زیر و رو کردند. در این جستجو هیچ اثری از ظروف دزدیده شده‌ یافت نشد. 👇