◀ بهشتی اعلام کرد که طرح رفراندوم به معنای تضعیف جمهوری اسلامی، مجلس و دولت است. خمینی نیز هشدار داد کسانی که علیه مجلس و شورای نگهبان سخن بگویند، می‌توانند به عنوان "مفسد" تحت تعقیب قرار گیرند. در این مرحله، مطالبه آزادی، نقد قدرت و درخواست مراجعه به آرای عمومی، به تدریج به جرم سیاسی تبدیل شد. ◀ بهار ۱۳۶۰ را باید آخرین تلاش سازمان‌یافته برای دفاع از جمهوریت در ساختار قدرت جمهوری اسلامی دانست.پیشنهاد رفراندوم رد شد.بحث آزاد رد شد.هشدارها درباره تمرکز قدرت نادیده گرفته شد.نیروهای سیاسی مستقل حذف شدند.مطبوعات تحت فشار قرار گرفتند.و رئیس‌جمهور در مسیر برکناری قرار گرفت.چند هفته بعد، با عزل بنی‌صدر، موج گسترده سرکوب مخالفان، تعطیلی روزنامه‌ها، بازداشت‌ها و اعدام‌های سیاسی آغاز شد و روند تمرکز قدرت شتاب گرفت. آنچه در بهار ۱۳۶۰ رخ داد صرفا حذف یک رئیس‌جمهور نبود؛ حذف تدریجی اصل حاکمیت مردم بود. در آن روزها، شعار "میزان رای ملت است"، در برابر این منطق قرار گرفت که "حتی اگر همه ملت موافق باشند، من مخالفت می‌کنم ".◀ از دل این تناقض، نظامی زاده شد که به مرور جمهوریت را به  حاشیه راند و ولایت را به محور اصلی قدرت تبدیل کرد. استبداد یک‌شبه متولد نمی‌شود. استبداد زمانی شکل می‌گیرد که آزادی قربانی قدرت شود، قانون قربانی مصلحت شود و رای مردم در برابر اراده حاکمان بی‌اثر گردد. بهار ۱۳۶۰ یادآور لحظه‌ای است که ایران در برابر دو راه قرار گرفت: راه حاکمیت ملت یا راه حاکمیت فرد. مسیری که انتخاب شد، سرنوشت دهه‌های بعد کشور را رقم زد.🌷🌸🌹 کانال کتابهای ممنوعه🆔 @ketab_mamnouee