راهی که به پایان نمی‌رسدتأملی بر «راه بی‌کناره» ناصر ایرانی✍🏻 ناصر رضایی‌پور ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵«راه بی‌

راهی که به پایان نمی‌رسدتأملی بر «راه بی‌کناره» ناصر ایرانی✍🏻 ناصر رضایی‌پور ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵«راه بی‌کناره» را می‌توان یکی از رمان‌های شاخص گروه سنی نوجوان در ادبیات دفاع مقدس دانست؛ اثری که در عین روایت جنگ، از بسیاری از کلیشه‌های این حوزه فاصله‌می‌گیرد. ناصر ایرانی، که در آثارش، همیشه دغدغه «انسان» داشته، در این رمان بیش‌ازآنکه به بازنمایی عملیات نظامی علاقه‌مند باشد، به تجربه زیسته انسان در دل جنگ می‌پردازد. جنگ، در اینجا نه قهرمان اصلی، بلکه بستری برای آزموده‌شدن انسان است.🔸 از دیدگاه قالباگر کتاب را در دوره زمانی خودش و بدون درنظرداشتن قواعد داستان‌نویسی نوین دهه حاضر بخوانیم، «راه بی‌کناره» از نثری روان، موجز و تصویری بهره‌می‌برد؛ نثری که برای مخاطب نوجوان نوشته‌شده، اما هرگز به ساده‌انگاری نمی‌افتد. روایت با ضرباهنگی متعادل پیش‌می‌رود و نویسنده، از توصیف‌های طولانی یا شعارهای مستقیم پرهیزمی‌کند. این ایجاز باعث‌می‌شود بار عاطفی بسیاری از صحنه‌ها، نه با توضیح، بلکه از خلال موقعیت‌ها و رفتار شخصیت‌ها منتقل‌شود.یکی از ویژگی‌های مهم یک رمان موفق، حرکت پیوسته روایت است. در این کتاب نیز، نه‌تنها «راه بی‌کناره»، نمادی از معنا و محتوای داستان است، بلکه ساختار داستان نیز بر پایه حرکت شکل‌گرفته‌است. شخصیت‌ها مدام در مسیرند؛ از نقطه‌ای به نقطه دیگر می‌روند و همین حرکت بیرونی، به‌تدریج به سفری درونی تبدیل‌می‌شود. راه، در این رمان، استعاره‌ای از رشد، انتخاب و تجربه است.🔸 از دیدگاه محتوااگرچه داستان در بستر جنگ ایران و عراق رخ‌می‌دهد، اما موضوع اصلی آن جنگ نیست. آنچه ناصر ایرانی روایت‌می‌کند، زیستن در شرایط جنگ است؛ اینکه انسان چگونه میان ترس و مسؤولیت، دلبستگی و وظیفه، امید و ناامیدی تصمیم‌می‌گیرد.ازهمین‌رو، شخصیت‌های رمان، بیش‌ازآنکه نمادهایی ایدئولوژیک باشند، انسان‌هایی با تردیدها و احساسات واقعی‌اند. نویسنده می‌کوشد از جنگ، تصویری انسانی ارائه‌دهد؛ تصویری که در آن، شجاعت همواره در کنار اضطراب و دلتنگی معنامی‌یابد.یکی دیگر از امتیازهای رمان، پرهیز از دوگانه‌سازی‌های ساده است. «راه بی‌کناره» نه جنگ را رمانتیک می‌کند و نه آن را صرفاً عرصه ویرانی می‌بیند. جنگ در این اثر، واقعیتی است که آدم‌ها را تغییرمی‌دهد؛ برخی را پخته‌تر می‌کند، برخی را فرسوده‌تر، اما هیچ‌کس از آن بی‌تأثیر عبورنمی‌کند.شاید به‌همین‌دلیل، به گمان من، این رمان پس‌از گذشت چند دهه از انتشار توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، همچنان خواندنی است؛ چراکه ارزش آن تنها در روایت بخشی از تاریخ معاصر ایران نیست، بلکه در یادآوری این حقیقت است که در دل هر جنگ، پیش‌از هرچیز، سرگذشت انسان‌ها جریان‌دارد؛ انسان‌هایی که باید در مسیری بی‌انتها، میان بیم و امید، راه خود را پیداکنند.@Ketabkhun | کتابخون📚〰〰〰〰️〰️〰📚