‍ ‍ ‍ ‍ 🔴 پەڕاو و بیستون هەر دِگ برا بین فەلەک کاری کرد لە یەک جیا بینسالهای ابری یا تاریخ معاص

‍ ‍ ‍ ‍ 🔴 پەڕاو و بیستون هەر دِگ برا بین     فەلەک کاری کرد لە یەک جیا بینسالهای ابری یا تاریخ معاصر کرماشان✍ اسماعیل شمس🔺در این روزها با دیدن اتفاقات کرمانشاه و ایلام و لرستان ناخودآگاه به یاد آخرین دیدارم با مرحوم علی‌اشرف درویشیان افتادم که از خاطرات معلمی در روستایی کوچک در گیلان‌غرب و از زندگی با مردم کرد و لک و لر می‌گفت که به قول او انگار سیب سرخی هستند که سه‌نصف شده‌اند. یک جمله او که با زبان شیرین کردی کرمانشاهی گفت هنوز در ذهنم ولوله می‌کند که "ڕولە" [فرزند عزیزم] ! آنان با به‌هم چسپاندن جزیره‌های پراکنده و دور از هم تاریخ به هم، حکومت می‌کنند، اما تاریخ پیوسته ما را قطعه‌قطعه و جدا می‌نمایند تا نتوانیم حتی در دهات و خانه خود هم یک حس مشترک داشته باشیم". او سپس بخشی از رمان سالهای ابری را برای من خواند : " ما مردان حسابی در تاریخ خود زیاد داریم و داشته‌ایم و اسمشان هست و فراموش نمی‌شود. تازه فرض کن که قلدرها تاریخ را عوضی بنویسند با سینه‌ها و یادهای مردم چه می‌کنند؟ آن نام‌های عزیز در سینه‌های مردم خواهد ماند و دل به دل و سینه به سینه و زبان به زبان به نسل‌ها خواهد رسید.صلاح‌الدین ایوبی هم از ما بوده، مسلمان و کرد بوده و پشت خارجی‌ها را به خاک مالیده، دنیا فراز و نشیب دارد، مثل کوه، یک وقت سربالایی یک وقت سرپایینی... ما همه پیروز می‌شویم، اما در وقت خودش"🔺هرچند درویشیان جوان دلبسته تفکر چپ بود، اما در واپسین سالهای زندگی‌ بیشتر به تاریخ کرد می‌اندیشید و رویکردی منتقدانه به گذشته‌ داشت و این را به دوستان نزدیک خود، و نه رفیقان چپ، گفته بود. رمان ۴جلدی سالهای ابری محصول خاطرات دوران جوانی و به نوعی تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کرماشان بین سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ش است.با وجود این از دوران قاجار و وقایع مشروطه و به‌ویژه داستان یارمحمدخان هم در آن سخن رفته است. جغرافیای رمان، کرمانشاه و شهرهای مختلف آن چون گیلان‌غرب، قصرشیرین، کنگاور، پاوه، جوانرود و اسلام‌آباد است. او حتی تا مریوان هم می‌رود و شعر مشهور قانع ، "آخرین خانه زندگی‌ام کنج زندان است" را هم بر دیوار سلول زندانش می‌نویسد. بخشی از داستان هم در زندان قصر تهران و شهرهای شیراز و مشهد و ... سپری می‌شود.او هرچند وقایع و نامهای مندرج در کتاب را تصادفی می‌خواند، اما آنکه با تاریخ این دوره آشناست به نیکی می‌داند که انتخاب هیچ واقعه و نامی تصادفی نیست و همه آنها ریشه در واقعیت دارند.آثار درویشیان  به نوعی بازتاب تاریخ کرمانشاه به شکل خاص و مردمان کرد به شکل عام هستند. روح او چنان با این دیار و مردمش عجین گردیده بود که وقتی دچار سکته مغزی شد با صراحت گفت که ۲۴ ساعت قبل، صحنه اعدام جوانان کرد را توسط ارتش بعث عراق از تلویزیون دیدم و غم و غصه ناشی از این جنایت سبب سکته‌ام شد. 🔺در این ایام که حال و هوای کار پژوهشی و نوشتن نداشتم رمان سالهای ابری را خواندم و برخی صفحات آن را که برایم جالب بود به پیوست این یادداشت آورده‌ام. از همشهریان عزیزم در کرماشان و دیگر مخاطبان فرهیخته کانال کردستان‌نامه می‌خواهم این رمان را بخوانند. در اینجا چند جمله ص٨۶۳ را که وصف مردم کرماشان در نیم قرن پیش و به باور من همه مردم کرد است، می‌آورم:" آن روز هیچ تصور نمی‌کردم که خبط بکارم و روزی به اين وضع دچاربشوم. ما کرماشانی‌ها خیلی سروساده هستیم.خیلی زود گول سادگی‌مان را می‌خوريم. مثل نان ساجی؛ پشت و رویمان یکی است. زرنگ و عاقبت‌اندیش نیستیم. هر کس دستش را به طرفمان دراز بکند از ته دل دستش را می‌گیریم و یا علی می‌گوییم؛ بدون آنکه فکرکنیم در پسِ این دوستی چه حقّه‌ای خواییده است.سنگدل‌ترین دشمنان اگر لبخندی به ما بزنند همه گذشته‌ها را فراموش می‌کنيم و آنچه در جیب داریم تا ده‌شاهی آخر برایشان خرج می‌کنيم. در حالی که ممکن است برای زن و بچه‌مان شب در سفره نان نداشته باشیم. من اگر به اندازه سر سوزنی به حرف‌های خان شک پیدا می‌کردم؛اگر ذره‌ای به فکر عاقبتم بودم افلاً در آن روز که عباس‌خان شدیداً به من محتاج بودمی‌توانستم دست‌نوشته‌ای از او بگیرم که نه نصف دارایی و املاکش بلکه دست کم خانه‌ای یا دکانی را در عرض کارم تعهد بکند تا بتوانم بقيه عمرم را با آن بگذرانم،نه اين‌که امروز ناچار باشم از زور خجالت شهرم را بگذارم و به غربت بروم،اماافسوس که ما نان قلبمان را می‌خوريم. نان سادگی و بی‌ریایی و خوش‌قلبی‌مان را"🔺درویشیان رمانش را "به جانهای زلالی که خورشید وجودشان روشنی‌بخش سالهای ابری است" پیشکش کرد؛جانهایی که کرماشان هیچگاه خالی از آنها نخواهد شد.پەڕاو و بیستون هەر دِگ برا بینفەلەک کاری کرد لە یەک جیا بینبنویسن وە‌بان سنگ مەزارممن کوشتەی دووسم مەکەین ئازارم(سالهای ابری، ۲ /۹۵۲)@kurdistanname