‌کارن آرمسترانگچگونه انسان طی ۴هزار سال خدا را آفرید؟‌کتاب «تاریخ خدا» اثر کارن آرمسترانگ، برخلاف آث

‌کارن آرمسترانگچگونه انسان طی ۴هزار سال خدا را آفرید؟‌کتاب «تاریخ خدا» اثر کارن آرمسترانگ، برخلاف آثار سنتی که در پی اثبات یا رد باورها هستند، رویکرد متفاوتی برمی‌گزیند. این کتاب نمی‌پرسد که آیا خدا وجود دارد یا خیر، بلکه بررسی می‌کند که انسان‌ها در طول چهار هزار سال تاریخ، مفهوم خدا را چگونه درک کرده‌اند. این اثر پرفروش، تحول این مفهوم را در سه دین ابراهیمی یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام ردیابی می‌کند.‌کارن آرمسترانگ، پژوهشگر بریتانیایی، سال‌ها پیش از نویسندگی راهبه‌ای کاتولیک بود. او پس از خروج از صومعه، زندگی خود را وقف پژوهش درباره دین و گفت‌وگوی بین‌ادیانی کرد. آثار او به‌ویژه پس از حوادث یازدهم سپتامبر، به دلیل نگاه ویژه به بنیادگرایی و رابطه دین با خشونت، توجه مخاطبان زیادی را به خود جلب نمود.‌یکی از محوری‌ترین استدلال‌های کتاب این است که مفهوم خدا در طول قرن‌ها هرگز ثابت نبوده است. تصویر انسان از امر مقدس همواره تحت‌تأثیر شرایط تاریخی، جنگ‌ها، امپراتوری‌ها و بحران‌های فکری تغییر کرده است. آرمسترانگ در این مسیر از خدای قبایل باستانی آغاز کرده و تا شکل‌گیری الهیات پیچیده، فلسفه اسلامی و عرفان پیش می‌رود.‌با وجود استقبال گسترده، کتاب از تیغ نقد مصون نمانده است. منتقدان بر این باورند که فشرده‌سازی چهار هزار سال تاریخ فکری در چند صد صفحه، ناگزیر به ساده‌سازی مباحث انجامیده است. عده‌ای نیز او را متهم می‌کنند که رویکردی بیش از حد همدلانه دارد و نقش سنت‌های مذهبی را در باز تولید خشونت و سرکوب کم‌رنگ جلوه می‌دهد.‌برای مخاطبان ایرانی، این نگاه تاریخی پرسش‌های مهمی را مطرح می‌کند. در جامعه‌ای که دین گاه از مسیر سیاست و اجبار تجربه شده است، بررسی تحول تاریخی مفهوم خدا نشان می‌دهد که فهم دینی امری پویاست. این پژوهش بستر مناسبی برای تأمل درباره آزادی وجدان، تکثرگرایی و تجربه‌های گوناگون معنوی در جوامع انسانی فراهم می‌سازد.‌@kuyum