راه آهن حجاز و کاهش نقشه منطقه ای امارات؛ تغییر موازنه ژئوپلیتیک در سایه جنگ تحمیلی آمریکا- اسرائیل علیه ایران✍️ اکبر خدایی؛ کارشناس حوزه دیپلماسی حمل‌ونقلطرح احیای راه‌آهن حجاز، با هدف ایجاد یک کریدور زمینی شرق به غرب که دریای مدیترانه را از طریق ترکیه، سوریه، اردن، عربستان و در نهایت عمان به اقیانوس هند متصل می‌کند، در حال شکل‌گیری است. این پروژه می‌تواند با تغییر *موازنه‌های ژئوپلیتیکی* و تجاری موجود، موقعیت راهبردی امارات متحده عربی را به حاشیه براند. اصلی‌ترین مکانیسم‌های این جابجایی عبارتند از:🗺 دور زدن تنگه هرمز: پایان انحصار دریایی· ایجاد یک مسیر جایگزین: هدف اصلی پروژه، ایجاد گذرگاهی زمینی امن در کنار مسیر دریایی پرتنش تنگه هرمز است. این گذرگاه که از عمان به ترکیه می‌رسد، وابستگی منطقه به این آبراهه را کاهش می‌دهد و نقشه ژئوپلیتیکی غرب آسیا را بازنویسی می‌کند.· معادله جدید برای امارات: در حال حاضر موقعیت امارات به‌شدت به نقش آن به عنوان یک هاب لجستیکی وابسته به مسیرهای دریایی سنتی گره خورده است. با عملیاتی شدن مسیر زمینی جدید، مزیت نسبی امارات در این حوزه به چالش کشیده می‌شود.🚂 تحول در نقش هاب‌های منطقه‌ایاین پروژه می‌تواند جریان کالا و مسافر را به طور بنیادین تغییر دهد:· ایجاد یک هاب جدید در عمان: بندرهای عمان (به‌ویژه بندر راهبردی دوقم/ Duqm) می‌توانند به نقطه آغاز این کریدور تبدیل شوند، جایگاه خود را به عنوان یک هاب لجستیک و ترانزیت منطقه‌ای ارتقا دهند و رقیب مستقیمی برای جبل‌علی در امارات ایجاد کنند.· کاهش اهمیت جبل‌علی: با احیای مسیر زمینی باستانی حجاز و تثبیت جایگاه ترکیه به عنوان دروازه زمینی جدید آسیا به اروپا، حجم ترانزیت کالا از بندر دبی کاهش می‌یابد. این خط می‌تواند بخش قابل توجهی از تجارت فعلی خلیج فارس و اروپا (که عمدتاً از طریق امارات انجام می‌شود) را به خود جذب کند.⚔️ رقابت پروژه‌های جهانی و پیامدهای ژئوپلیتیکاحیای این خط تنها یک پروژه ریلی صِرف نیست، بلکه پاسخی به ابتکارات رقیب محسوب می‌شود:· رقابت مستقیم با کریدور IMEC: کریدور IMEC که توسط هند، آمریکا و متحدانش از جمله امارات و اسرائیل حمایت می‌شد، با هدف اتصال جنوب آسیا به اروپا طراحی شده بود. برخی تحلیلگران احیای راه‌آهن حجاز را "ضربه‌ای مهلک" به کریدور تحت رهبری اسرائیل و این "محور" جدید توصیف کرده‌اند.· تغییر در موازنه اقتصادی-سیاسی: با حذف امارات از حلقه اصلی این مسیر تجاری جدید، این کشور نه تنها از نظر اقتصادی، بلکه از لحاظ سیاسی نیز قدرت مانور کمتری در معادلات آینده منطقه خواهد داشت.🧐 چالش‌های عملی و محدودیت‌هابا وجود پتانسیل بالای ژئوپلیتیک این پروژه، چالش‌های عظیمی پیش روی آن است:· ناپایداری سیاسی: مسیر ریلی از مناطق بحران‌خیزی مانند سوریه می‌گذرد و بازسازی زیرساخت‌های ریلی این کشور به ۳ تا ۵ سال زمان و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد(۴۰ تا ۱۵ میلیارد دلار در بازه زمانی حدودا ۱۰ ساله). · هزینه بالا و ظرفیت محدود: هزینه حمل بار از طریق ریل به‌مراتب بالاتر از حمل دریایی است. یک محاسبه ساده نشان می‌دهد که حداکثر ظرفیت حمل سالانه این خط ریلی (حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت در سال) تنها معادل ظرفیت یک کشتی نفت‌کش بزرگ است و قادر به رقابت مستقیم با حمل و نقل دریایی انبوه نیست. بنابراین، این کریدور در درجه اول یک "اهرم ژئوپلیتیک" برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری است، نه یک جایگزین کامل اقتصادی.💎 خلاصه و جمع‌بندیپروژه راه‌آهن حجاز یک ابتکار ژئوپلیتیکی مهم برای تغییر نظم منطقه‌ای است. اگر این پروژه به سرانجام برسد، می‌تواند امارات را با کاهش انحصار ژئوپلیتیک تنگه هرمز، انتقال نقش هاب لجستیکی به سمت شمال (ترکیه) و شرق (عمان) از معادلات اصلی منطقه خارج کند.➖➖➖➖➖➖➖➖➖اندیشکده لجستیک ایران@Logiscmلجستیک و زنجیره تامین آمادگران (در تلگرام و بله)@amadgaranکلوپ فعالان لجستیک (در تلگرام و بله)@Logiscm_club[ Google_Group | Newsletter | Donate ]