چراغ‌های رابطه تاریک‌اندرابطه که به‌زعم من همواره آبستن سوءتفاهم است، یکی از وجوه تراژیک زندگی ما آد

چراغ‌های رابطه تاریک‌اندرابطه که به‌زعم من همواره آبستن سوءتفاهم است، یکی از وجوه تراژیک زندگی ما آدم‌هاست. رابطه اصلاً به‌نحو مضاعف تراژیک است، از آن حیث که گریزی از آن نیست. بماند که بسیاری از آنچه مایه گسست رابطه با «دیگری» است، پیش‌تر در خلوتِ ما با خودمان ریشه دوانده است. رابطه با «دیگری» نه آغاز تراژدی، که امتداد و انعکاسی از رابطۀ من با من است.رابطه‌ها هم آبستن سوءتفاهم‌اند و هم برآمده از آن. سوءتفاهمات همیشه مایۀ‌ گسست رابطه نیستند، اتفاقاً گاهی سوءتفاهم است که یک رابطه را پایدار نگه می‌دارد. اینها سوءتفاهمات رابطه‌زا هستند. طبعاً سوءتفاهمات رابطه‌زدا هم داریم. آنها که طعم سوءتفاهم رابطه‌زدا را نچشیده‌اند، بخت‌یار بوده‌اند؛ یا از این حیث که رابطۀ آنها آن‌قدر دوام و بَسامد و عمق نداشته که به سوءتفاهم بینجامد و یا از آن جهت که طرفین رابطه از اغراضِ رَمانندۀ‌ یکدیگر آگاه نشده‌اند؛ یعنی رابطه به‌قدر کفایت شفاف نبوده. اغراض رماننده را نباید به‌معنای اغراض غیراخلاقی و ناموجّه گرفت، دست‌برقضا گاهی اغراض یکی از طرفین رابطه، هم اخلاقی است و هم عقلاً موجّه، اما دیگری را می‌رماند و رابطه را سست می‌کند یا می‌گسلد.اینجا نباید از نقش زبان غفلت ورزید. زبان، این ابزار به‌ظاهر پیونددهنده، خود یکی از سرچشمه‌های بنیادین سوءتفاهم است. هر سخنی آبستن سوءتفاهم است. هر واژه‌ای که بر زبان می‌آورم، در گوش جانِ دیگری با تاریخ شخصی، زخم‌ها، آرزوها و اغراض او می‌آمیزد و معنایی می‌یابد که لزوماً مقصود من نیست. صادقانه‌ترین رازگویی‌های طرفینِ یک رابطۀ صمیمانه نیز از این آسیب مصون نیست.رابطه‌ها به‌محض بروز سوءتفاهماتِ رابطه‌زدا از هم نمی‌پاشند. گاهی این سوءتفاهمات برطرف می‌شود تا آنگاه که سوءتفاهمات تازه سربرآورد، گاهی به دلایلی تاب آورده می‌شود و گاهی هم نادیده انگاشته می‌شود. ستیزه‌جویی و ملالت، محصولات جانبی این اقسام است. به‌نظرم هر رابطه‌ای همیشه به‌نحو بالقوه بر لبۀ پرتگاه است. کافی ا‌ست زمان بسنده در اختیار داشته باشیم تا پرده از اغراض رمانندۀ یکی از طرفین رابطه برداشته شود، آنگاه آن امر بالقوه در کوتاه زمانی بالفعل خواهد شد. زمان، دشمن خاموش رابطه است. زمان نه فقط فرصت آشکار شدنِ اغراض رماننده را فراهم می‌آورد، که رابطه را نیز فرسوده می‌کند؛ به این ترتیب که بِکارت و تازگیِ آن را در زندان عادت و ملالت و تکرار، زنده به گور می‌کند و سایۀ مرگ را همواره بر سر هر رابطه مستدام می‌دارد. اینجا باید از یک وضعیت نادر و دشوار هم یاد کنم؛ اینکه طرفین یک رابطه ضمن آگاهیِ کامل از اغراض رمانندۀ‌ یکدیگر و با اعتراف به اینکه فهم کاملِ «دیگری» همواره ناممکن خواهد بود، همچنان در کنار هم بمانند. در چنین رابطه‌ای دیگر پای سوءتفاهمات رابطه‌زا در میان نیست، اینجا موقفِ پذیرش تراژدی است. کنار هم می‌مانیم با آنکه می‌دانیم این رابطه ناقص و شکننده است و سوءتفاهم، سرنوشت محتوم هر پیوند بشری‌.آیا ممکن است در یک رابطه هرگز پای هیچ غرض رماننده‌ای درمیان نباشد؟ به گمانم این شدنی نیست. غرض‌های رماننده دیر یا زود سر برمی‌آورند، فقط کافی ا‌ست فرصت و عمقِ بسنده به یک رابطه بدهیم و آن را شفاف نگاه داریم. بسیاری از روابط ما از آن رو می‌پایند که سطحی و غیرشفاف‌اند و بعضاً ریاکارانه.رابطه‌ها هراسان و اندوهگینم می‌کنند؛ هم آنها که اَصالتاً به‌واسطه سوءتفاهم و جهل پابرجای‌اند، هم آنها که اغراض رماننده را تاب می‌آورند و با ملالت و ستیزه‌جویی می‌سازند، هم آنها که در پی اغراض رماننده از هم می‌پاشند و هم آنها که در موقف پذیرش تراژدی، برپای می‌مانند.گرچه «چراغ‌های رابطه تاریک‌اند» اما من در موقف پذیرش تراژدی، به سوی تو دست دراز می‌کنم.〰 م.اعتمادی‌نیا۸ شهریور ۱۴۰۵