جمع‌بندی خلاصه‌شده از مجموعه هفت‌گانه منتشرشده درباره جایگاه حقوقی صندوق ذخیره فرهنگیان✍️ فرج کمیجان

جمع‌بندی خلاصه‌شده از مجموعه هفت‌گانه منتشرشده درباره جایگاه حقوقی صندوق ذخیره فرهنگیان✍️ فرج کمیجانیدبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامیدر هفت بخش از مجموعه یادداشت‌هایی که در کانال رسمی مجمع فرهنگیان ایران اسلامی منتشر کرده‌ام، کوشیده‌ام با استناد به قانون تأسیس صندوق ذخیره فرهنگیان، قانون اساسی، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون محاسبات عمومی کشور، قوانین مرتبط، اصول حقوق عمومی و قواعد حاکم بر حقوق مالکانه، ماهیت و جایگاه صندوق ذخیره فرهنگیان را از منظر حقوقی بررسی کنم.حاصل این بررسی‌ها را می‌توان در چند محور اساسی خلاصه کرد:✅ نخست؛ قانون، صندوق ذخیره فرهنگیان را در هیچ‌یک از مقررات مربوط، «نهاد عمومی غیردولتی» معرفی نکرده و تاکنون نیز قانون‌گذار چنین عنوانی برای صندوق مقرر نکرده است.✅ دوم؛ مطابق ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده ۵ قانون محاسبات عمومی کشور، نهاد عمومی غیردولتی باید به موجب قانون، برای انجام وظایف و خدماتی با جنبه عمومی تشکیل شده باشد و فهرست این نهادها نیز باید به پیشنهاد دولت به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. همچنین صرف غیردولتی بودن یک شخص حقوقی، برای اطلاق عنوان «نهاد عمومی غیردولتی» کافی نیست، بلکه تحقق هم‌زمان شرایط مقرر در قانون، شرط لازم این عنوان حقوقی است. حال آنکه صندوق ذخیره فرهنگیان نه برای انجام وظایف و خدمات عمومی تشکیل شده، نه در قوانین مربوط به خود چنین عنوانی دارد و نه در فهرست قانونی نهادهای عمومی غیردولتی قرار گرفته است.✅ سوم؛ بررسی معیارهای قانونی نشان داد که پاسخ همه پرسش‌های اساسی درباره عمومی بودن صندوق، منفی است:آیا صندوق برای انجام وظایف و خدمات عمومی تشکیل شده است؟ خیر.آیا منافع آن متعلق به عموم مردم است؟ خیر.آیا دارایی‌های آن اموال عمومی محسوب می‌شود؟ خیر.آیا قانون، صندوق را نهاد عمومی غیردولتی معرفی کرده است؟ خیر.آیا نام صندوق در فهرست قانونی نهادهای عمومی غیردولتی آمده است؟ خیر.بنابراین، بار اثبات ادعای عمومی بودن صندوق بر عهده مدعی آن است و تا زمانی که مستند قانونی صریحی ارائه نشود، نمی‌توان آثار و احکام نهاد عمومی غیردولتی را بر صندوق بار کرد.✅ چهارم؛ سرمایه صندوق از محل آورده فرهنگیان و کمک قانونی دولت تشکیل شده است، اما منافع و دارایی‌های صندوق متعلق به اعضاست و حتی دولت نیز مطابق نظر معاونت حقوقی ریاست جمهوری، ادعای مالکیت نسبت به دارایی‌های صندوق ندارد. بنابراین، دارایی‌های صندوق ماهیت اموال عمومی پیدا نمی‌کند.✅ پنجم؛ حقوق اعضای صندوق از مصادیق حقوق مالکانه و حقوق مکتسبه است و مطابق اصول ۲۲، ۴۶ و ۴۷ قانون اساسی مورد حمایت قانون قرار دارد. تغییر ماهیت حقوقی صندوق، اگر متضمن تعرض به این حقوق باشد، بدون حکم صریح قانون و رعایت الزامات قانون اساسی قابل توجیه نیست.✅ ششم؛ فلسفه تأسیس صندوق، مفاد اساسنامه، نحوه تأمین سرمایه، تعلق منافع به اعضا، شناسایی سهم‌الشرکه فرهنگیان، عدم ادعای مالکیت دولت، مکاتبه دفتر مقام معظم رهبری درباره خصوصی بودن صندوق، برخی آرای دیوان عدالت اداری، دیگر رویه‌های رسمی و استمرار بیش از سه دهه رویه حقوقی و مدیریتی، همگی مؤید آن است که صندوق ذخیره فرهنگیان از بدو تأسیس بر مبنای یک شخصیت حقوقی با ماهیت خصوصی شکل گرفته و این ماهیت طی بیش از سه دهه استمرار یافته است.✅ به بیان دیگر، در تمام بررسی‌های انجام‌شده، هیچ مستند قانونی صریحی که بتواند عنوان «نهاد عمومی غیردولتی» را بر صندوق ذخیره فرهنگیان منطبق سازد، به دست نیامد؛ در مقابل، مجموعه قوانین، اسناد، قرائن و رویه‌های موجود، بر ماهیت خصوصی صندوق و تعلق حقوق و منافع آن به اعضا دلالت دارد.✅ نتیجه نهایی آن است که در نظام حقوقی، عناوین حقوقی از قانون و ماهیت واقعی اشخاص حقوقی تبعیت می‌کنند، نه از برداشت‌های تفسیری. هیچ شخص حقوقی را نمی‌توان صرفاً با تفسیر، مشمول عنوان و آثاری دانست که قانون برای آن مقرر نکرده است. ازاین‌رو، تا زمانی که قانون‌گذار با رعایت اصول قانون اساسی، حقوق مالکانه اعضا و حقوق مکتسبه آنان، حکم صریحی بر تغییر وضعیت حقوقی صندوق صادر نکند، اطلاق عنوان «نهاد عمومی غیردولتی» به صندوق ذخیره فرهنگیان، از منظر حقوقی فاقد مبنای قانونی صریح است.✅ پایبندی به قانون، صیانت از حقوق مکتسبه و پاسداشت اعتماد مشروع فرهنگیان اقتضا می‌کند که شخصیت حقوقی صندوق، همان‌گونه که قانون، فلسفه تأسیس، اراده قانون‌گذار و ماهیت واقعی آن ایجاب می‌کند، مورد شناسایی و حمایت قرار گیرد و از هرگونه تفسیر مغایر با این مبانی حقوقی پرهیز شود.✳️ آخرین اخبار را از طریق کانال‌های رسمی مجمع فرهنگیان ایران اسلامی دنبال کنید: تلگرامhttps://t.me/majmae_farhangian واتساپhttps://whatsapp.com/channel/0029Vb6qIpVI1rclwmKShN0I بلهble.ir/join/9noBFmR1gm