☘ آنگاه که اعتراض‌های قانونی ممنوع می‌شود✍ رضا احمدی🟣 میرویس، از اهالی ایالت قندهار و کلانتر این ش

☘ آنگاه  که اعتراض‌های قانونی ممنوع می‌شود✍ رضا احمدی🟣 میرویس، از اهالی ایالت قندهار و کلانتر این شهر در عصر شاه سلطان حسین صفوی بود. او و مردم منطقه نسبت به شیوه حکومت والیان اعزامی از اصفهان انتقاد داشتند. این والیان بیش از آنکه در پی تأمین امنیت و رفاه مردم باشند، به کسب ثروت و بهره‌برداری از موقعیت حکومتی خود می‌اندیشیدند.میرویس که خود از نخبگان وابسته به ساختار حکومت صفوی در قندهار به شمار می‌رفت، بارها  نارضایتی‌ها و مشکلات مردم را به اطلاع دربار رساند. با این همه، شکایت‌ها و اعتراض‌های بزرگان قندهار تأثیر چندانی بر سیاست‌های حکومت مرکزی نداشت و تغییری در رفتار کارگزاران محلی ایجاد نشد.🟢سیاست‌های تبعیض‌آمیزرفتار ظالمانه و تبعیض‌آمیز برخی از والیان با مردم قندهار، از آن‌رو اهمیت بیشتری یافت که بخش عمده مردم منطقه از نظر مذهبی با مذهب رسمی حکومت صفوی همسو نبودند. بسیاری از مردم قندهار که اهل سنت بودند، احساس می‌کردند به دلیل تفاوت مذهبی، در معرض تبعیض و بی‌عدالتی قرار گرفته‌اند. بدین‌ترتیب، مسئله مذهبی در کنار فشارهای سیاسی، اقتصادی و اداری، به یکی از عوامل مهم شکل‌گیری نارضایتی عمومی تبدیل شد.🔴انباشت مشکلاتدر نظام‌های ناکارآمد و فسادزده، تبعیض و بی‌عدالتی معمولاً تنها متوجه یک منطقه یا گروه خاص نیست؛ بلکه فساد، ناکارآمدی و سوءمدیریت به بخشی از ساختار حکومت تبدیل می‌شود. در آن شرایط تاریخی، اوضاع بسیاری از شهرهای مهم ایران، از جمله اصفهان، کاشان و مشهد نیز چندان مطلوب نبود.حکومت صفوی گرفتار نظامی رانت‌محور و ناکارآمد شده بود که توانایی لازم برای حل مشکلات انباشته‌شده اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را نداشت و بحران‌ها روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شدند. از این منظر، بحران قندهار را نمی‌توان صرفاً یک مسئله محلی دانست؛ بلکه این بحران بخشی از ضعف عمومی ساختار حکومت صفوی در سال‌های پایانی آن بود.🟣نگاه امنیتی به مسائل اجتماعیدر چنین شرایطی، دربار صفوی برای پایان دادن به اعتراض‌ها و شکایت‌های مردم قندهار، گرگین‌خان، فرمانده گرجی، را برای آرام‌سازی منطقه اعزام کرد. اما این انتخاب نیز نتوانست بحران را کاهش دهد؛ زیرا گرگین‌خان نه از نظر قومی و نه از نظر مذهبی با بخش عمده مردم منطقه احساس نزدیکی داشت.پس از ورود گرگین‌خان به قندهار، میرویس که کلانتر شهر و یکی از شخصیت‌های بانفوذ محلی بود، به عنوان فردی خطرناک و مخالف حکومت مورد سوءظن قرار گرفت و به اصفهان فرستاده شد تا عملاً تحت نظر حکومت مرکزی قرار گیرد. این اقدام، به جای خاموش کردن نارضایتی‌ها، زمینه‌های بحران را عمیق‌تر ساخت.🔴تشدید بحراناعزام گرگین‌خان و نیروهای گرجی را می‌توان یکی از نقاط مهم در تشدید بحران اجتماعی و سیاسی قندهار دانست. حکومت صفوی تلاش داشت با تکیه بر قدرت امنیتی و نظامی، نظم و اقتدار حکومت مرکزی را در منطقه برقرار کند؛ اما این سیاست، به دلیل تفاوت‌های قومی، مذهبی و فرهنگی، نتوانست اعتماد جامعه محلی را جلب کند.از منظر جامعه‌شناختی، استفاده از نیروها و کارگزارانی بیرونی برای کنترل جامعه‌ای که پیش از آن نیز نسبت به حکومت مرکزی احساس بیگانگی داشت، می‌توانست احساس تهدید، تحقیر و محرومیت را افزایش دهد. در چنین شرایطی، جامعه محلی ممکن بود حضور نیروهای حکومتی را نه اقدامی برای تأمین امنیت، بلکه نوعی سلطه یک «گروه بیرونی» بر سرنوشت خود تلقی کند.🔵پایان اعتراض قانونیدر این میان، نقش میرویس اهمیت ویژه‌ای داشت؛ زیرا او نمونه‌ای از نخبه‌ای بود که ابتدا کوشید از درون ساختار حکومت، مشکلات جامعه خود را به اطلاع قدرت مرکزی برساند. اما هنگامی که راه اصلاح و اعتراض قانونی بسته شد و حکومت توانایی یا اراده لازم برای اصلاح امور را از دست داد، نارضایتی‌های اجتماعی به‌تدریج مسیر دیگری پیدا کرد.از این منظر، نخبگان می‌توانند وجدان بیدار جامعه باشند؛ زیرا معمولاً زودتر از دیگران نشانه‌های بحران را مشاهده می‌کنند و می‌کوشند آن را به اطلاع حاکمان برسانند. اما بی‌توجهی حکومت‌ها به هشدارهای آنان، گاه موجب می‌شود بحران‌هایی که امکان اصلاح مسالمت‌آمیز آن‌ها وجود داشت، به جنبش‌ها و تحولات بزرگ سیاسی تبدیل شوند.تاریخ قندهار در اواخر عصر صفوی، نمونه‌ای روشن از این واقعیت است که نادیده گرفتن اعتراض‌های قانونی، لزوماً به پایان اعتراض نمی‌انجامد؛ بلکه ممکن است راه‌های قانونی را ببندد و اعتراض را به شکل‌های رادیکال‌تر سیاسی تبدیل کند. عدر واقع، هنگامی که حکومت صدای منتقدان و نخبگان جامعه را نشنود، ممکن است همان کسانی که می‌توانستند واسطه‌ای میان مردم و حکومت باشند، به نمایندگان جامعه در برابر حکومت تبدیل شوند.@Nasim_Tarikh🌐https://t.me/majmaqomh