☘انقلاب مشروطه و شکل‌گیری دولت نوین در ایران#رضا_احمدیمقدمه🟣امروز چهارده مرداد سالروز امضای فرمان م

☘انقلاب مشروطه و شکل‌گیری دولت نوین در ایران#رضا_احمدیمقدمه🟣امروز چهارده مرداد سالروز امضای فرمان مشروطه در سال ۱۲۸۵ توسط شاه قاجار (مظفر الدین شاه) است که با مطالبات مردم خود به مقاومت بر نخاست. مشروطه نخستین جنبش فراگیر سیاسی و مدنی در تاریخ معاصر ایران بود که با هدف محدود کردن قدرت مطلقه، استقرار حکومت قانون و ایجاد نهادهای جدید سیاسی شکل گرفت. 🟢این انقلاب نقطه عطفی در گذار ایران از حکومت سنتی به دولت مدرن محسوب می‌شود؛ زیرا برای نخستین بار اصل حاکمیت قانون، تفکیک نسبی قوا، مسئولیت دولت در برابر مجلس و مشارکت مردم در اداره امور کشور در قالب قانون اساسی به رسمیت شناخته شد.🔴ریشه‌های تاریخی انقلاب مشروطه حاصل مجموعه‌ای از تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فکری در قرن نوزدهم بود. شکست‌های ایران در جنگ‌های ایران و روس و انعقاد عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای، ضعف ساختار حکومت قاجار را آشکار ساخت. این شکست‌ها موجب بیداری نخبگان ایرانی شد و به ضرورت اصلاحات سیاسی، نظامی و اداری پی ببرند.🟣سفرنامه‌های ایرانیان به اروپا، گسترش ترجمه آثار سیاسی و حقوقی، انتشار روزنامه‌ها و آشنایی با نهادهای مدرن مانند پارلمان، قانون اساسی، بانک، راه‌آهن و آموزش نوین، نقش مهمی در شکل‌گیری اندیشه مشروطه‌خواهی داشت. اصلاح‌طلبانی چون عباس‌میرزا، قائم‌مقام فراهانی، امیرکبیر و روشنفکرانی مانند میرزا ملکم‌خان، میرزا یوسف‌خان مستشارالدوله، حاج سیاح محلاتی و ... از مهم‌ترین زمینه‌سازان فکری این تحول بودند.🟢مطالبات مشروطه‌خواهانمشروطه از ائتلاف روشفکران، بازاریان و علما آغاز شد، خواسته اصلی مشروطه‌خواهان، پایان دادن به حکومت استبدادی و برقراری حکومت قانون بود. 🟣مهم‌ترین مطالبات آنان عبارت بود از:* تدوین قانون اساسی؛* تشکیل مجلس شورای ملی؛* محدود کردن اختیارات شاه؛* ایجاد عدالتخانه و اصلاح نظام قضایی؛* نظارت بر درآمدها و هزینه‌های دولت؛* تأمین آزادی مطبوعات و امنیت جان و مال شهروندان؛* مشارکت مردم در اداره کشور.مهم‌ترین دستاوردهابزرگ‌ترین دستاورد انقلاب مشروطه، انتقال مبنای مشروعیت حکومت از اراده شخص شاه به قانون و ملت بود. اصل ۳۵ متمم قانون اساسی تصریح می‌کند:«سلطنت ودیعه‌ای است که به موهبت الهی از طرف ملت به شخص پادشاه مفوض شده است.»این اصل، برخلاف سنت دیرینه سلطنت مطلقه، مشروعیت حکومت را وابسته به اراده ملت می‌داند و نه حق ذاتی یا الهی شاه.همچنین، اصل ۲۷ متمم قانون اساسی حدود اختیارات قوای سه‌گانه را مشخص می‌کند و مبنای تفکیک نسبی قوا را در نظام سیاسی ایران بنیان می‌گذارد.بر اساس اصول ۴۴، ۴۵ و ۴۶ متمم قانون اساسی، وزیران در برابر مجلس مسئول هستند و فرمان‌های شاه بدون امضای وزیر مسئول، اعتبار قانونی ندارد. این اصول، مسئولیت سیاسی دولت را جایگزین مسئولیت شخص پادشاه می‌کند و از مهم‌ترین مبانی نظام مشروطه به شمار می‌رود.بدین ترتیب، مجلس شورای ملی به مهم‌ترین نهاد قانون‌گذاری و نظارت بر عملکرد دولت تبدیل شد و برای نخستین بار قدرت سلطنت در چارچوب قانون محدود گردید.🟢عوامل ناکامی مشروطهبا وجود دستاوردهای مهم، انقلاب مشروطه نتوانست به تمامی اهداف خود دست یابد. مهم‌ترین عوامل این ناکامی عبارت بودند از:نخست، ضعف ساختار اقتصادی و اجتماعی ایران. کشور فاقد طبقه متوسط اقتصادی نیرومند و مستقل (بورژوازی ملی) بود که بتواند از نهادهای دموکراتیک و حکومت قانون حمایت پایدار کند.دوم، مداخله قدرت‌های خارجی. رقابت روسیه و بریتانیا، به‌ویژه پس از قرارداد ۱۹۰۷، استقلال سیاسی ایران را تضعیف کرد. به توپ بستن مجلس شورای ملی در سال ۱۲۸۷ به دستور محمدعلی‌شاه و با حمایت نیروهای روسی، ضربه سنگینی بر نظام نوپای مشروطه وارد کرد. سپس اشغال ایران در جنگ جهانی اول نیز فرصت تثبیت نهادهای مشروطه را از میان برد و زمینه را برای شکل‌گیری دولت متمرکز و اقتدارگرای رضاشاه فراهم ساخت.🟣نتیجه‌گیریانقلاب مشروطه سرآغاز دولت قانون‌مدار در ایران بود. اگرچه این انقلاب به دلیل ضعف‌های داخلی و فشارهای خارجی نتوانست همه آرمان‌های خود را محقق سازد، اما مفاهیمی چون قانون اساسی، مجلس، مسئولیت دولت، حقوق ملت، مشارکت سیاسی و حاکمیت قانون را وارد فرهنگ سیاسی ایران کرد. بسیاری از تحولات سیاسی و حقوقی ایران در سده بیستم، ریشه در تجربه مشروطه و اندیشه‌های برآمده از آن دارد.🌐https://t.me/majmaqomh