♦️به مناسبت حلول ماه مبارک رمضانبخشی از مقدمه «کتاب ما چگونه ما شدیم؟» نوشته صادق زیباکلامhttps://ww

♦️به مناسبت حلول ماه مبارک رمضانبخشی از مقدمه «کتاب ما چگونه ما شدیم؟» نوشته صادق زیباکلامhttps://www.instagram.com/p/BUj_B2zDWA_/🔹در جريان نوشتن كتاب «ما چگونه ما شديم؟»، مجبور شدم خيلى جدى به بررسى جريانات فكرى پس از رحلت رسول‌الله وارد شوم. در اينجا بود كه با سنت‏گرايان، با امام احمدبن‌حنبل و ابوحامد امام محمد غزالى آشنا شدم. در جريان آشنايى‏ام با غزالى، من با شكل ديگرى از نگاه به شريعت آشنا شدم. رويكردى كه چندان اصرارى بر روى عقل، علم، فلسفه و ساير معرفت‏هاى بشرى براى فهم يا اثبات دين نداشت و در عوض تأكيدش بر روی دل، اطاعت، تسليم و بالاتر از همه ايمان و تعبد بود. 🔹من آموخته بودم كه دلايل عقلى و علمى محكمى براى روزه‏دارى وجود دارد. اگر كسى در دهه۱۳۴۰ از من مى‏پرسيد كه حكمت روزه‏دارى چيست، من فهرستى از يافته‏هاى پزشكى را مى‏آوردم كه نشان مى‏داد روزه چه فوايدى براى جسم، جان و سلامت روزه‏دار در بر دارد؛ اما غزالى به من ياد داد كه براى روزه‏دارى فقط و فقط يك دليل لازم است آن‌هم حكم حضرت باری‌تعالی است. غزالى براى اين‏كه علم جديد و پزشكى مدرن، فلسفه يونانى‏ها يا حكمت ايرانى‏ها اندر فوايد روزه چه گفته‏اند و چه حجت‏هايى آورده‏اند، پشيزى اعتبار قائل نبود و اگر از وى مى‏پرسيديم كه چرا از بام تا شام مى‏بايستى صيام را نگه‌داریم، او به‌جای برشمردن دلايل عقلى، یک‌کلام مى‏گفت براى آن‏كه رسول‌الله اين گونه روزه مى‏گرفتند؛ تمام شد و رفت. 🔹براى غزالى نه اهميتى داشت كه مصرف مشروبات الكلى چه آثار سوئی بر روى كبد انسان مى‏گذارد و نه به دنبال يافتن دلايل علمى پرهيز از مصرف گوشت خوك بود. او واجباتِ شريعت را انجام مى‏داد و از محرمات اجتناب مى‏كرد نه به‌واسطه آن‏كه این‌ها عقلى بودند، بلكه صرفاً به‌واسطه آن‏كه شريعت به مؤمنين اين‏گونه دستور داده بود. ازنظر غزالى، دينى كه يك بخش آن را علم اثبات كرده باشد، بخش ديگرش را فلسفه پيوند زنده باشد و گوشه ديگرش را منطق آراسته باشد، فاقد مبناى استوارى براى اطاعت حضرت حق است.🔹غزالى فقط مبناى نگاه علمى به دين را در من ويران نكرد. بلكه پايه ديگر اعتقادى من را ‏كه شريعت الزاماً براى سامان دادن به تمام امور اين دنيا آمده را نيز با ترديد روبه‏رو ساخت. غزالى تأكيد بيشتر را بر روی توجه به آخرت مى‏گذارد. هدف دين يا دست‌کم يكى از اهداف اصلى آن، بندگى حضرت باری‌تعالی، معاد و عبادت است. ممكن است، شريعت در خود سيستم بانكدارى علمى و پيشرفته‏اى هم داشته باشد، اما به باور غزالى، هدف دين ايجاد نظام بانكدارى نيست! 🔹نگاه سنت‏گرايان و غزالى مرا مجذوب و شيفته خود ساخت. بماند اين‏كه بعدها دريافتم كه اساساً گره زدن دين به عقل انسان‏ها يا علم دانشمندان از منظر معرفت‏شناسى با چه اشكالات بنيادى روبه‏رو است.بخشی از مقدمه كتاب «ما چگونه ما شديم؟»www.zibakalam.com/news/2023