🔹خواستن، مسئولیت و اعتماد | بخش اول🔸تأملی در معنای دعا و تفویض👈 آدمی وقتی چیزی را از خدا می‌خواهد، معمولاً به این دلیل است که در نگاه خودش، آن خواسته مطلوب و معقول است. او بر اساس دانسته‌ها، تجربه‌ها، نیازها و فهم خودش به این نتیجه رسیده که اگر فلان اتفاق بیفتد، زندگی‌اش بهتر خواهد شد.👈 اما درست از همین‌جا یک پرسش مهم آغاز می‌شود: اگر چیزی را از خدا می‌خواهیم، آیا فقط باید خودِ نتیجه را بخواهیم، یا باید مسئولیت و تبعات آن نتیجه را نیز بپذیریم؟👈 این پرسش، دعا را از یک «درخواست ساده» به مسئله‌ای عمیق‌تر دربارهٔ مسئولیت، اختیار، عقل و اعتماد تبدیل می‌کند.🔸دعا و مسئولیت👈 فرض کنیم انسان خواسته‌ای دارد و با عقل خودش آن را درست و مطلوب می‌داند. اگر صرفاً بگوید: «خدایا، این را به من بده؛ اما پیامدهایش هرچه بود، به من مربوط نیست»👈 در واقع میان نتیجه و پیامد آن تفکیک مصنوعی ایجاد کرده است. در حالی که نتیجه، از پیامدهایش جدا نیست.👈 اگر کسی با آگاهی و اصرار بگوید: «من این خواسته را می‌خواهم، حتی اگر تحققش تبعاتی داشته باشد»👈 پس از نظر منطقی باید آماده باشد که تبعات انتخاب خود را نیز بپذیرد. از همین‌جا می‌توان به یک اصل رسید:دعا صرفاً درخواستِ نتیجه نیست؛ بلکه پذیرش مسئولیتِ پیامدهای آن نتیجه هم هست.👈 گاهی آدم چیزی را می‌خواهد که تحققش ممکن است برای خودش یا دیگران تبعاتی داشته باشد. بنابراین مسئله فقط این نیست که «آیا می‌شود این را خواست؟»؛ بلکه پرسش مهم‌تر این است که: «اگر برآورده شد، چه کسی مسئول پیامدهایش است؟»👈 اگر من اصرار دارم که خواسته‌ام دقیقاً همان‌طور که در ذهن من است محقق شود، نمی‌توانم فقط بخش مطلوب آن را انتخاب کنم و بخش‌های ناخواسته‌اش را به دیگری واگذار کنم.🔸اما یک مسئلهٔ عمیق‌تر وجود دارد؛👈 تا اینجا فرض کرده‌ایم که انسان می‌تواند تبعات خواسته‌اش را بشناسد و مسئولیت آنها را بپذیرد. اما آیا واقعاً چنین است؟👈 ما معمولاً فقط بخشی از واقعیت را می‌بینیم. ممکن است چیزی امروز برایمان خیر به نظر برسد، اما از پیامدهای آن در یک سال، ده سال یا حتی در زندگی دیگران بی‌خبر باشیم.👈 ما ممکن است نتیجهٔ مستقیم یک اتفاق را بفهمیم، اما زنجیره‌ای از پیامدهای بعدی را نبینیم.👈 اینجاست که یک تناقض ظریف آشکار می‌شود: 👈 اگر من معتقدم خداوند از من بیشتر می‌داند، اصلا چگونه می‌توانم بگویم که تشخیص خودم از خیر، از تشخیص او دقیق‌تر است؟👈 شاید خواستهٔ من با عقل خودم کاملاً جور دربیاید؛ اما عقل من، هرچقدر هم ارزشمند باشد، محدود است.👈 بنابراین غیرمنطقی است که از یک سو بگوییم: «خدا از همهٔ ابعاد زندگی من آگاه‌تر است»👈 و از سوی دیگر در دعا به این موضع برسیم که: «اما در این مورد خاص، من بهتر از تو می‌دانم چه چیزی برایم خوب است و باید حتماً همان چیزی را که می‌خواهم به من بدهی.»👈 اینجاست که مفهوم تفویض معنا پیدا می‌کند. در معنای دینی، تفویض به واگذار کردن امر به خدا و حاکم کردن او در آن امر نزدیک است و با مفاهیمی مانند توکل و تسلیم پیوند دارد.🔸از اصرار بر نتیجه تا اعتماد به خیر👈 شاید تفاوت بزرگی وجود داشته باشد میان این دو جمله: «خدایا، هر طور شده این را به من بده.» و: «خدایا، من این را میخواهم؛ اما اگر تو چیزی را میدانی که من نمیدانم، تشخیص تو را بر تشخیص خودم مقدم میکنم.»👈 در جملهٔ اول، انسان نتیجه را تعیین کرده و از خدا تحقق آن را می‌خواهد. در جملهٔ دوم، انسان خواسته‌اش را صادقانه بیان می‌کند، اما تشخیص نهایی خیر را به خدا می‌سپارد.👈 این دومی نه به معنای بی‌تفاوتی است و نه به معنای کنار گذاشتن خواسته‌ها.👈 اتفاقاً انسان همچنان می‌تواند با تمام وجود چیزی را بخواهد، برایش دعا کند، تلاش کند و حتی در دعا اصرار داشته باشد؛ اما اصرار او دیگر به معنای ادعای علم مطلق نیست. 👈 او می‌گوید: «من خواسته‌ام را میشناسم، اما خیرم را نه به اندازهٔ تو.»🔸دعا؛ نه جایگزین مسئولیت، بلکه همراه آن👈 تفکر دینی نیز دعا را الزاماً جایگزین عمل و مسئولیت نمیداند. در برخی منابع اسلامی، صریحاً بر این نکته تأکید شده که دعا و توسل در کنار مسئولیت قرار میگیرند، نه در برابر آن.👈 یعنی اگر چیزی را میخواهیم، نباید دعا را وسیله‌ای برای فرار از وظیفه کنیم.👈 اگر از خدا موفقیت میخواهیم، باید سهم خودمان را در تلاش بپذیریم.👈 اگر از خدا اصلاح یک وضعیت را میخواهیم، باید ببینیم خودمان چه مسئولیتی در برابر آن داریم.👈 و اگر از خدا تحقق خواسته‌ای را میخواهیم که ممکن است بر دیگران اثر بگذارد، باید مسئولیت اخلاقی آن اثر را نیز جدی بگیریم. در چنین نگاهی، دعا نوعی تلاش برای «دور زدن مسئولیت» نیست. بلکه:دعا بیشتر از اینکه تلاش برای دور زدن مسئولیت باشد، نوعی سپردن خواسته همراه با پذیرش مسئولیت انتخاب و پیامدهای آن است.🔸بخش دوم@maktubat