🔻مال، برای جمع کردن نیست؛ برای پخش کردن است!👈 برخلاف تصور ما، خدا مال را برای جمع کردن نداده؛ برای پخش کردن داده است. در منطق قرآن، مال چیزی برای انباشتن نیست؛ وسیله‌ای است برای گردش، بخشش و آبادانی جامعه.👈 خداوند درباره انفاق وعده‌ی چندبرابر شدن می‌دهد. در آیه ۲۶۱ سوره بقره، برای انفاق در راه خدا، از هفتصد برابر سخن گفته شده است: «مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ...» یعنی یک دانه که هفت خوشه می‌دهد و در هر خوشه صد دانه؛ ۷۰۰ برابر. و خداوند سپس می‌فرماید که برای هر کس بخواهد، بیشتر از این نیز می‌افزاید.👈 اما مسئله فقط این نیست که «صدقه بده تا بیشتر پس بگیری». این نگاه، اساساً تعریف ما از مالکیت و منفعت را تغییر می‌دهد.👈 در یک جامعه‌ی سالم، قرار نیست هرکس فقط به فکر بیشینه کردن سهم خودش باشد. ثروت وقتی در جامعه به گردش درمی‌آید، به فرصت، اشتغال، رفاه و امنیت برای دیگران تبدیل می‌شود و در نهایت، این چرخه دوباره به خود فرد هم بازمی‌گردد.👈 بنابراین نفع شخصی لزوماً در مقابل منفعت عمومی نیست؛ در یک چرخه‌ی سالم، این دو می‌توانند یکدیگر را تقویت کنند. 👈 مراسم اربعین حسینی در عراق، از این زاویه، نمونه‌ای قابل تأمل است. میلیون‌ها نفر، در مقیاسی بسیار گسترده، جان، مال، وقت، خانه و توان خود را بدون انتظار دریافت دستمزد و حتی تشکر، در اختیار دیگران می‌گذارند. یکی غذا می‌دهد، دیگری جای خواب فراهم می‌کند، دیگری آب توزیع می‌کند و دیگری وقت و توانش را صرف خدمت به زائران می‌کند.👈 اینجا پول و امکانات، به جای اینکه فقط در اختیار «من» بماند، در یک شبکه‌ی گسترده‌ی خدمت به «دیگری» به جریان می‌افتد. مراسم اربعین، از این منظر، نمونه‌ای از یک رفتار اجتماعیِ ایثارگرانه و غیرانتفاعی در مقیاس بزرگ است؛ رفتاری که می‌تواند تمرینی برای فهم مناسبات جامعه‌ای باشد که در آن، انسان فقط به دنبال گرفتن سهم خودش نیست، بلکه خود را در برابر دیگری مسئول می‌بیند.👈 شاید بتوان آن را تمرینی برای فهم جامعه‌ی مطلوب در حکومت مهدوی دانست؛ جامعه‌ای که در آن، اعتماد، برادری و مسئولیت اجتماعی بر خودخواهی و انحصارطلبی غلبه می‌کند؛ وقتی «مال من» و «نیاز تو» از هم جدا نیستند. 👈 در روایتی در الکافی و همچنین بحارالانوار، امام باقر(ع) در واکنش به ادعای یکی از اصحاب، درباره برادری مؤمنان، از او می‌پرسد: «آیا چنین است که یکی از شما نزد برادرش بیاید، دست در جیب او کند و به اندازه نیازش بردارد و او مانعش نشود؟»👈 راوی پاسخ می‌دهد که چنین چیزی را در میان خودشان نمی‌شناسد. امام می‌فرماید که اگر چنین نیست، پس هنوز به آن مرتبه از ایمان و برادری نرسیده‌اند و در ادامه می‌فرماید که «مردم، هنوز عقلشان کامل نشده است.» 👈 این روایت، تصویر بسیار متفاوتی از رابطه‌ی انسان با مال ارائه می‌کند: جامعه‌ای که در آن اعتماد و برادری به اندازه‌ای عمیق شده که انسان، مطمئن است، اگر به مال برادرش دسترسی پیدا کند، جز به اندازه نیاز خود برنمی‌دارد؛ و صاحب مال نیز این رابطه را تعرض به حق خود نمی‌بیند؛ والبته این کابوس سرمایه‎داری در جهان فعلی است.👈 این روایت، تصویری روشن از یکی از ارزش‌های جامعه مطلوب دینی ارائه می‌کند: جایی که مال، دیوار میان «من» و «تو» نیست و در خدمت «نیاز ما» قرار می‌گیرد.👈 امروز اگر کسی دست در جیب دیگری کند، طبیعتاً جرم تلقی می‌شود. تفاوت آن تصویر روایی با جامعه‌ی امروز، در خودِ جیب نیست؛ در سطح اعتماد، برادری و کمال اخلاقی انسان‌هاست.👈 شاید مشکل ما فقط ضعف ایمان نباشد؛ مشکل این است که هنوز به وعده‌ی خدا در عمل اعتماد نکرده‌ایم.👈 اگر واقعاً باور کنیم که «آنچه می‌دهی، گم نمی‌شود»، نگاه ما به پول، مالکیت، ثروت و حتی موفقیت تغییر می‌کند. آن‌وقت شاید بفهمیم که ثروت، وقتی فقط جمع شود، یک عدد است؛ اما وقتی به جریان بیفتد، زندگی می‌سازد.👈 متأسفانه، نگاه فردگرایانه و مصرف‌محوری که در جامعه‌ی امروز ما، در اثر رسوخ فرهنگ سرمایه‌داری غربی، غالب شده، ما را از این اصل ساده دور کرده است: اینکه مال برای انباشته شدن نیست؛ برای آن است که در جامعه به جریان بیفتد و زندگی بسازد.👈 ما کم‌کم عادت کرده‌ایم موفقیت را با میزان چیزی که برای خودمان نگه داشته‌ایم بسنجیم، نه با میزان چیزی که توانسته‌ایم در اختیار دیگران بگذاریم. در حالی که منطق قرآن، نقطه‌ی مقابل این نگاه است: ثروت، وقتی ارزش پیدا می‌کند که از «من» عبور کند و به «ما» برسد.👈 شاید بازگشت به سنت الهی در این عالم، از همین‌جا شروع شود؛ از اینکه دوباره باور کنیم: بخشش، کم شدن نیست؛ به جریان انداختن نعمت است.@maktubat_yad