💢قانون یا اخلاق؟👈درس ماندگار دادگاه آیشمن؛ وقتی قانون کافی نیست🪷 اگر روزی قانونی از شما بخواهد کا

💢قانون یا اخلاق؟👈درس ماندگار دادگاه آیشمن؛ وقتی قانون کافی نیست🪷 اگر روزی قانونی از شما بخواهد کاری انجام دهید که در اعماق وجودتان احساس می‌کنید نادرست است، چه خواهید کرد؟ از قانون اطاعت می‌کنید یا از وجدان خود؟🌷 این پرسش، بیش از شصت سال پیش، در یکی از مهم‌ترین دادگاه‌های تاریخ جهان مطرح شد.🌻 در سال ۱۹۶۱، آدولف آیشمن در اورشلیم محاکمه شد. او از رهبران سیاسی آلمان نازی نبود، اما از مدیران ارشد دستگاه اداری رژیم نازی به شمار می‌رفت و مسئولیت هماهنگی و سازمان‌دهی انتقال میلیون‌ها یهودی از سراسر اروپا به اردوگاه‌های کار اجباری و مرگ را بر عهده داشت. او شخصاً ماشه اسلحه را نکشیده بود، اما اگر آن شبکه عظیم حمل‌ونقل را مدیریت نمی‌کرد، اجرای «راه‌حل نهایی» نازی‌ها هرگز با آن وسعت ممکن نبود.🌺 پس از پایان جنگ جهانی دوم، آیشمن سال‌ها متواری بود تا اینکه مأموران اسرائیلی او را در آرژانتین شناسایی و به اورشلیم منتقل کردند. میلیون‌ها نفر در سراسر جهان اخبار دادگاه او را دنبال می‌کردند.🪴 بسیاری انتظار داشتند با مردی روبه‌رو شوند که از جنایت‌هایش دفاع کند یا نفرت خود را آشکارا بیان کند. اما آیشمن در دفاعیات خود بارها تأکید می‌کرد که تنها مجری قانون و دستور مافوق بوده است. او ادعا می‌کرد تصمیم‌گیرنده نبوده و صرفاً وظایف اداری خود را انجام داده است؛ زیرا سرپیچی از دستورات، برای خودش مجازات در پی داشت.🪻 در میان حاضران دادگاه، فیلسوفی به نام هانا آرنت نیز حضور داشت. او مأمور شده بود گزارش این محاکمه را برای مجله نیویورکر تهیه کند. اما آنچه دید، نگاهش را به ماهیت شر دگرگون کرد.🌳 آرنت انتظار داشت با انسانی هیولا‌صفت روبه‌رو شود، اما آیشمن در نظر او بیشتر شبیه یک کارمند معمولی بود؛ فردی که بدون تأمل درباره درستی یا نادرستی کارهایش، تنها دستورها را اجرا می‌کرد و مسئولیت اخلاقی اعمال خود را به قانون و سلسله‌مراتب اداری واگذار کرده بود.🍀 آرنت این برداشت را «ابتذال شر» نامید.🍁 منظور او این نبود که شرارت، مسئله‌ای کوچک یا بی‌اهمیت است. مقصودش این بود که گاهی بزرگ‌ترین فجایع تاریخ نه فقط به دست انسان‌های هیولا‌صفت، بلکه به دست انسان‌های عادی رخ می‌دهد؛ انسان‌هایی که اندیشیدن را کنار می‌گذارند، از پرسش‌های اخلاقی فاصله می‌گیرند و وجدان خود را به قانون یا دستور دیگران می‌سپارند.💐 پیام آرنت این نبود که قانون بی‌ارزش است؛ جامعه بدون قانون دوام نمی‌آورد. اما او هشدار می‌داد که قانون، همیشه معیار نهایی اخلاق نیست. تاریخ بارها نشان داده است که قوانین نیز می‌توانند ناعادلانه باشند. برده‌داری روزگاری قانونی بود، تبعیض نژادی سال‌ها با پشتوانه قانون اجرا می‌شد و محروم کردن زنان از بسیاری از حقوق اجتماعی نیز زمانی کاملاً قانونی به شمار می‌رفت. اما امروز کمتر کسی این قوانین را اخلاقی می‌داند.🍀 از نگاه آرنت، انسان نباید مسئولیت اخلاقی خود را به قانون یا دستور مافوق واگذار کند. هر یک از ما باید پیش از انجام هر کاری، از خود بپرسیم:«اگر این قانون وجود نداشت، آیا باز هم این کار را درست می‌دانستم؟»🌾 داستان آیشمن به ما یادآوری می‌کند که شهروند خوب بودن، فقط به معنای قانون‌مدار بودن نیست. قانون‌مداری ارزشمند است، اما زمانی کامل می‌شود که با مسئولیت‌پذیری اخلاقی همراه باشد.🪾 شاید مهم‌ترین درس این دادگاه همین باشد: جامعه زمانی انسانی‌تر و امن‌تر خواهد بود که مردم، علاوه بر پرسیدن «آیا این کار قانونی است؟»، شجاعت داشته باشند از خود بپرسند:«آیا این کار، از نظر اخلاقی نیز درست است؟»@life_skills2022