🔰گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاق‌ساز» و «اعتما

🔰گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاق‌ساز» و «اعتمادساز ملی»🔸علیرضا ملایی‌توانی گفت: آیا می‌توان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیم مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا می‌توان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا می‌توان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقش‌آفرینی او را توضیح داد؟ من فکر می‌کنم این تعبیر، تعبیر درستی است. پیشنهاد من این است که ناصرالملک را به‌عنوان یک «دولتمرد وفاق‌ساز»، «دولتمرد اجماع‌ساز»، «دولتمرد وحدت‌ساز» و «اعتمادساز ملی» نیز ببینیم🔸ناصرالملک شخصیتی مناقشه‌آمیز، چالش‌برانگیز و اختلاف‌ساز در میان پژوهشگران هم عصر او و ایرانیان امروز است. او هم در دوره‌ای بسیار مهم از تاریخ ایران فعالیت کرد و هم در سه مسند بسیار مهم نقش‌آفرین بود. این نقش‌ها به‌ترتیب عبارت بودند از وزارت، صدارت و نیابت سلطنت. وزارت او عمدتاً در حوزه مالیه و دارایی بود و در اغلب کابینه‌ها این مسئولیت را بر عهده داشت. صدارتش نیز در دوره‌ای بسیار بحرانی صورت گرفت که به آن اشاره خواهم کرد. همچنین او مدتی نایب‌السلطنه بود. اما مسئله اصلی این است که آیا می‌توان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیمی که می‌توان پیشنهاد کرد، مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا می‌توان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا می‌توان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقش‌آفرینی او را توضیح داد؟🔸ما در تاریخ معاصر، دولتمردان اندکی داشته‌ایم که توانسته باشند چنین نقشی را ایفا کنند. امیدوارم این جلسه سرآغازی برای شناسایی، کشف و معرفی شخصیت‌هایی با این ویژگی‌ها باشد. اینها ویژگی‌هایی است که به نظر من در یک شخصیت اجماعی وجود دارد. حالا می‌خواهم تجلی این ویژگی‌ها را در عرصه زندگی عملی ناصرالملک نشان دهم و توضیح بدهم که این دولتمردِ دولت‌ساز، اجماع‌ساز و اعتمادسازِ ملی چگونه در تاریخ جدید ایران ظاهر شده و چگونه یک شخص می‌تواند در کشاکش‌های سیاسی نقش مدیریتی ایفا کند.🔸️تفرشی:ما روایت‌های مختلفی درباره زندگی و سرنوشت سیاسی ناصرالملک در اختیار داریم. درباره برکناری و تبعید او در آستانه به توپ بستن مجلس نیز گزارش‌های رسمی وجود دارد. ناصرالملک، که تحصیل‌کرده آکسفورد بود، پس از خروج از سیاست، به ترجمه آثار کلاسیک (از جمله آثار شکسپیر) پرداخت که از نخستین و فاخرترین ترجمه‌های این آثار به فارسی محسوب می‌شود. او دو نمایشنامه از آثار ویلیام شکسپیر را به فارسی ترجمه کرد: «اتللو معربی » و «بازرگان ونیزی». این دو ترجمه نخستین بار به همت پسر او، حسینقلی قراگوزلو، در سال ۱۳۳۷ در پاریس منتشر شد. همچنین دخترش با «حسین علا» (نخست‌وزیر و دیپلمات برجسته) ازدواج کرد. نوه او، دکتر فریدون علا، از مفاخر علمی ایران و بنیان‌گذار سازمان انتقال خون است.داریوش رحمانیان:نمی‌توان گفت امنیت مردم مهم است، اما آزادی آنها را می‌توان قربانی امنیت کرد. اگر توسعه را واقعاً برای مردم می‌خواهیم، باید امنیت، آزادی، آموزش، اقتصاد، فرهنگ و سیاست را در ارتباط با یکدیگر ببینیم. یکی از مشکلات قدیمی در اندیشه توسعه در ایران است. به اعتقاد من، نامه مورد بحث نیز گرفتار همین نگاه است. یکی از مهم‌ترین شواهد، تناقض‌های درونی خود نامه است. او از ضرورت ساخت مدرسه و گسترش علم سخن می‌گوید؛ اما باید پرسید از دوره فتحعلی‌شاه تا زمان مشروطه، چرا دولت قاجار نتوانست در این زمینه تحول جدی ایجاد کند؟ آیا در این فاصله هیچ تلاشی صورت نگرفت؟ ما در این دوره چهره‌هایی مانند امیرکبیر، سپهسالار و امین‌الدوله را داریم که به درجات مختلف مسئله اصلاحات و آموزش را دنبال کردند. به‌ویژه امین‌الدوله توجه ویژه‌ای به توسعه مدارس داشت. بنابراین، وقتی نامه از ضرورت آموزش سخن می‌گوید، باید پرسید چرا تلاش‌های پیشین نتوانستند به آن «ترقی» مورد انتظار منجر شوند؟ از سوی دیگر، خود نامه درباره وضعیت مدارس نیز دچار نوعی آشفتگی مفهومی است. ابتدا وضعیت مدارس را بسیار نامناسب توصیف می‌کند، اما بعد از وجود استعدادهای فراوان در جامعه و حتی وجود مدارس در قصبات و روستاها سخن می‌گوید و تعداد آنها را بیش از سه هزار مدرسه ذکر می‌کند.ibna.ir/x6JPn@ibna_official