جایگاه زنان در باورها و فرهنگ ایرانی🔸درباره‌ی حقوق زنان سخن بسیار گفته شده است، اما وقتی به تاریخ و متون تاریخی می‌نگریم، می‌بینیم کار بسیار خراب‌تر و وحشتناک‌تر از امروز است و در واقع آن‌چه امروز می‌بینیم ریشه در تفکرات بس دیرینه‌ای دارد که پاک‌کردن آن از اذهان جامعه بسی دشوار است و بسیار زمان می‌برد.🔸در گذشته‌های بسیار دور یعنی در جوامع ابتداییِ بشر، نابرابری معناداری بین دو جنس زن و مرد دیده نمی‌شد و زنان علاوه بر زادن فرزند و تربیت و نگه‌داریِ آنان در امور معیشت خانواده نقش پررنگی داشتند؛ تا جایی که کشاورزی، نساجی و کوزه‌گری را از ابداعات زنان دانسته‌اند. دقیقاً در زمانی که مرد برای شکار و تهیه‌ی خوراک زندگیِ روزانه از غار خارج می‌شد، زنان در مساکن خود می‌ماندند و علاوه بر مراقبت از فرزندان به امور دیگر هم می‌پرداختند که کشاورزی و پارچه‌بافی و کوزه‌گری از آن جمله امور است و حتی در دوره‌ای، زنان چنان بر امور خانواده و جامعه مسلط شدند که همه‌چیز به فرمان و صلاحدید آنان انجام می‌شد. از این دوره در تاریخ به‌عنوان دوره‌ی «مادرشاهی» نام برده‌اند، اما با توسعه‌ی امر کشاورزی و امکان تولید مازاد و پیدایش حق مالکیت، به‌تدریج مردان بر امور جامعه مسلط شدند و تمامیِ ریاست بر جوامع و قانون‌گذاری و حق قضاوت در انحصار مردان قرار گرفت و به همین نسبت روزبه‌روز از نقش و اهمیت زنان در جامعه کاسته شد و آنان را به‌تدریج به جنس دوم تبدیل کرد.🔸در این میان حکومت‌ها و ادیان نقش تعیین‌کننده داشتند و به آن دامن می‌زدند، چرا که ریاست حکومت و دین با مردان بود. از آن زمان انواع تبعیض‌ها در حقوق مادی و معنوی بر زنان جامعه تحمیل شد تا به امروز رسید و آن‌چه نیز امروز جریان دارد در واقع ریشه در فرهنگ سنتی و مردسالارانه‌ی گذشته دارد که هنوز و هم‌چنان رسوبات آن باقی مانده است و حتی تا آن‌جا پیش رفته‌اند که طبق آموزه‌های مسیحیت و اسلام، بیرون رانده‌شدن از بهشت و گرفتار شدن به زندگیِ پر رنج زمینی را تقصیر وسوسه‌های «حوا» دانسته‌اند که «آدم» را فریفته و به خوردن میوه‌ ی ممنوعه واداشته است.🔸چنین نگاهی به زن، انواع نابرابری‌ها و ناروایی‌ها را به آنان تحمیل کرده.به‌طوری که امروزه می‌بینیم نه در اموری مثل ارث و شهادت و قضاوت جایی برابر با مردان دارند و نه در حکومت و ریاست و مشاغل اجتماعی؛ و در مقابل، انواع انتظارات را بر آنان تحمیل کرده‌اند. از جمله زن باید پیش از ازدواج باکره باشد، پاک‌دامن باشد، مطیع شوهر باشد، با او مشورت نشود و اگر مشورت شد، خلاف نظر او عمل شود.🔸روزانه با اصطلاحاتی مواجه هستیم که همگی نشانه‌ی برتری مردان بر زنان است؛ یعنی هر صفت مفید و برازنده‌ای را به مرد نسبت می‌دهیم و هر صفت زشت و بد را به زنان. مثلاً سخنان بی‌ارزش یک نفر را به سخنان «خاله‌زنکی» تعبیر و بیان می‌کنیم یا محیط شلوغ و پرهمهمه را «حمام زنانه» می‌نامیم، اما هر حرکت شجاعانه را که صفتی مقبول جامعه است «مردانه» نام می‌گذاریم و در کنارش صفت‌هایی را برمی‌شمریم مثل جوانمرد،که همگی نشان از نگاهی سراسر تبعیض‌آمیز به زنان دارد.🔸گاهی متون ادبیات کلاسیک ایران نشان از دیرینگیِ این نگاه تبعیض‌آمیز دارد. از جمله در «قابوس‌نامه» می‌خوانیم: «زن باید که پاکیزه و پاک‌دین و کدبانو و دوستدار شوی و شرمناک و پارسا باشد و کوتاه‌زبان و کوتاه‌دست و چیزنگاه‌دارنده باشد…» و خطاب به مردان می‌گوید: «خود را به دست او مده و زیر فرمان او مباش… دوشیزه خواهی تا در دل او جز مهر تو کسی دیگر نباشد» و درباره‌ی دختر و شوهر دادنش از همان کتاب چنین می‌خوانیم: «جهد کن تا زود به شوهر دهی که دختر نابوده به و چون بوده باشد به شوهر یا در گور… آنچه توانی برگ دختر بساز و شغل او راست کن و او را در گردن کسی بند تا از غم وی برهی» [قابوس‌نامه، ص ۱۲۹ به بعد].🔸در این توصیه‌ی قابوس به فرزند خود، انتظارات از زن است و درباره‌ی مردان که چگونه باید باشند هیچ سخنی نیست. زن باید پاکیزه و پاک‌دین باشد؛ تکلیف و وظیفه‌ی مردان در این میانه چیست؟ زن باید دوستدار شوی باشد و شرمناک و پارسا و کوتاه‌زبان و کوتاه‌دست باشد؛ آیا مرد نباید دوستدار همسرش باشد؟ نباید شرمناک و پارسا باشد؟ از کوتاهی دست و زبان دیگر چه گویم؟ از فریادهایی که مردان در خانواده بر سر زنان می‌کشند و از دست‌بزن داشتن‌های مردان چه داستان‌ها می‌خواهی برایت بازبگویم؟ چرا این وظایف به‌طور متقابل برای هر دو طرف تعیین نمی‌شود؟ مرد مجاز است به‌دلیل برتریِ نیروی بدنی و اختیاراتی که فرهنگ جامعه و قانون و مقررات به او می‌دهد، هر کاری انجام دهد،به این می‌گوییم برابری؟!ادامه یادداشت 👇https://t.me/mardomnameh