تاریخ انیمیشن و ضرورت عبور از روایت‌های رسمی🔸انیمیشن نیز نباید صرفاً در قالب تاریخ سینما یا فهرستی از فیلم‌ها و کارگردانان بررسی شود. انیمیشن با فناوری، آموزش، فرهنگ کودک، تلویزیون، تبلیغات، صنعت فرهنگی، هنرهای تجسمی و سیاست‌های فرهنگی ارتباط دارد.🔸در پژوهش‌های معاصر انیمیشن حتی خودِ مفهوم تاریخ‌نگاری انیمیشن موضوع بحث قرار گرفته است. پژوهشگران بر این نکته تأکید کرده‌اند که نمی‌توان از یک تاریخ واحد برای انیمیشن سخن گفت، بلکه باید از «تاریخ‌های انیمیشن» سخن گفت و به آثار، جریان‌ها و مواد غیررسمی و کمتر دیده‌شده نیز توجه کرد. رویکردهای جدید تاریخ‌نگاری انیمیشن بر ارتباط آن با تاریخ هنر، مطالعات رسانه، مطالعات اجرا، تاریخ علم و باستان‌شناسی رسانه تأکید دارند.🔸بنابراین، پژوهشگر تاریخ در ایران می‌تواند تاریخ انیمیشن را نه فقط به‌عنوان تاریخ تولید فیلم، بلکه به‌عنوان بخشی از تاریخ فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مطالعه کند: چه نوع شخصیت‌هایی برای کودکان تولید شدند؟ چه ارزش‌هایی در این آثار بازنمایی شد؟ فناوری تولید چگونه تغییر کرد؟ تلویزیون چه نقشی در شکل‌دهی به ذائقه بصری نسل‌های مختلف داشت؟ رابطه انیمیشن ایرانی با جریان‌های جهانی چه بود؟ و چه آثاری خارج از روایت رسمی و کاننیک باقی مانده‌اند؟🔸بحث درباره ضرورت پژوهش در تاریخ انیمیشن ایران، تنها به شناخت گذشته تولیدات انیمیشن، شناسایی کارگردانان، استودیوها، آثار و تکنیک‌های مورد استفاده محدود نمی‌شود. یک مسئله مهم‌تر نیز وجود دارد و آن، ضرورت تبدیل تاریخ، اسطوره و میراث فرهنگی ایران به روایت‌های جذاب و قابل فهم برای نسل جدید، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، از طریق انیمیشن است. اگر جامعه‌ای تاریخ خود را تنها در قالب کتاب‌های درسی، متون دانشگاهی، مستندهای آموزشی یا روایت‌های رسمی عرضه کند، نمی‌توان انتظار داشت که نسل‌های جدید الزاماً با آن رابطه‌ای عاطفی و پایدار برقرار کنند. تاریخ برای ماندگاری در حافظه فرهنگی، علاوه بر پژوهش دقیق، به روایت، شخصیت، تصویر، درام و جهان روایی نیاز دارد.🔸در اینجا تجربه برخی آثار موفق جهانی می‌تواند برای برنامه‌سازان و پژوهشگران ایرانی آموزنده باشد. برای مثال، شناخت مجموعه‌هایی مانندStar Wars صرفاً شناخت یک مجموعه فیلم علمی ـ تخیلی مشهور نیست؛ بلکه شناخت یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معاصر در زمینه قهرمان‌پردازی، جهان‌سازی، اسطوره‌پردازی، طراحی شخصیت و ایجاد وفاداری بلندمدت مخاطب است. اهمیت این تجربه برای برنامه‌ساز ایرانی در آن نیست که بخواهد «جنگ ستارگان ایرانی» تولید کند؛ بلکه باید بفهمد چرا چنین روایتی توانسته است برای چند نسل جذاب باقی بماند و چگونه عناصر اسطوره‌ای و اخلاقی را به داستانی پرکشش و قابل گسترش تبدیل کرده است.یکی از مهم‌ترین درس‌های Star Wars آن است که مخاطب نوجوان صرفاً به دنبال یک «داستان» نیست؛ او می‌تواند به دنبال یک جهان باشد. در این جهان، شخصیت‌ها، گروه‌ها، سیاره‌ها، تاریخ، فناوری، لباس‌ها، نمادها، موسیقی، روابط قدرت و قواعد اخلاقی یکدیگر را تکمیل می‌کنند. مخاطب تنها سرنوشت یک شخصیت را دنبال نمی‌کند، بلکه به تدریج با جهان داستان آشنا می‌شود و در آن احساس تعلق پیدا می‌کند. این مسئله برای تولید انیمیشن تاریخی ایران اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا تاریخ ایران خود از جهان‌های روایی متعددی تشکیل شده است: ایران باستان، شاهنامه، اسطوره‌های ایرانی، دوره‌های تاریخی، شهرهای تاریخی، شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی، جنگ‌ها، مهاجرت‌ها، سفرها، آیین‌ها و زندگی روزمره مردم.🔸بنابراین مسئله اصلی این نیست که «چگونه یک واقعه تاریخی را به انیمیشن تبدیل کنیم؟» بلکه پرسش بنیادی‌تر این است که چگونه از یک دوره تاریخی، یک جهان روایی بسازیم که نوجوان بخواهد وارد آن شود؟🔸این تمایز بسیار مهم است. ممکن است یک اثر انیمیشنی اطلاعات تاریخی فراوانی داشته باشد اما از نظر دراماتیک شکست بخورد. در مقابل، یک اثر موفق می‌تواند مخاطب را ابتدا با شخصیت و داستان جذب کند و سپس او را به شناخت جهان تاریخی اثر علاقه‌مند سازد. در اینجا پژوهش تاریخی و فیلمنامه‌نویسی نباید دو فعالیت کاملاً جدا از یکدیگر تلقی شوند. پژوهشگر تاریخ می‌تواند مواد خام، شخصیت‌ها، تضادها، مناسبات اجتماعی، محیط، زبان، لباس، معماری و جهان فکری دوره را در اختیار نویسنده و طراح قرار دهد و نویسنده و انیماتور نیز این مواد را به یک تجربه روایی تبدیل کنند.ادامه یادداشت 👇https://t.me/mardomnameh