ادامه یادداشت ☝️🔸مطالعات تاریخ پوشش در جهان دقیقاً بر همین اساس شکل گرفته است. مجموعه‌های موزه‌ای ب

ادامه یادداشت ☝️🔸مطالعات تاریخ پوشش در جهان دقیقاً بر همین اساس شکل گرفته است. مجموعه‌های موزه‌ای بزرگی همچون مجموعه پوشاک B&D در لندن، لباس را در مقیاسی تاریخی و فرهنگی نگهداری و مطالعه می‌کنند؛ این مجموعه پنج قرن تاریخ پوشش را دربرمی‌گیرد.نمایشگاه‌های این موزه حتی موضوعاتی مانند لباس زیر را به مسئله‌ای تاریخی تبدیل کرده‌اند و از طریق لباس، تغییر نگرش‌های مربوط به بدن، جنسیت، اخلاق، حریم خصوصی و فناوری را بررسی کرده‌اند.🔸معادل این رویکرد برای تاریخ معاصر ایران، مطالعه تحول پوشش از دهه ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰ است. در این بازه چهار دهه، پوشش ایرانی تحت تأثیر انقلاب، جنگ، سیاست‌های فرهنگی، اقتصاد، رسانه‌های جمعی، تلویزیون، ماهواره، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، تولید داخلی، واردات، برندها و تغییرات نسلی قرار گرفته است.🔸از این منظر، پژوهش تاریخی نباید صرفاً درباره «درست یا غلط بودن» یک نوع پوشش داوری کند؛ بلکه باید خودِ فرایند ارزش‌گذاری را مطالعه کند: چه نوع پوششی در چه دوره‌ای مطلوب، نامطلوب، رسمی، غیررسمی، مدرن، سنتی، مذهبی، غربی، ایرانی، طبقاتی یا جوان‌پسند تلقی شده است؟ چه نهادهایی در تولید این ارزش‌ها نقش داشته‌اند؟ و چگونه معیارهای اجتماعی درباره بدن و ظاهر در طول چهار دهه تغییر کرده‌اند؟🔸ضرورت ورود این موضوعات به آموزش تاریخ:اهمیت این موضوعات تنها در تولید چند مقاله جدید خلاصه نمی‌شود. ورود آنها به آموزش تاریخ می‌تواند تعریف دانشجو از «منبع تاریخی» را نیز تغییر دهد.🔸دانشجوی تاریخ باید بتواند یک ترانه، پوستر، مجله، کمیک، لباس، فیلم انیمیشن،بازی رایانه ای ، آگهی تجاری یا برنامه تلویزیونی را همان‌گونه که یک سند اداری یا روزنامه تاریخی را می‌خواند، با روش انتقادی بررسی کند. البته این به معنای برابر دانستن همه منابع نیست؛ بلکه به معنای آموزش روش نقد منبع برای گونه‌های جدیدی از اسناد است.🔸چنین رویکردی می‌تواند میان تاریخ سیاسی، تاریخ اجتماعی، تاریخ فرهنگی، تاریخ هنر، مطالعات رسانه و مطالعات فرهنگ عامه ارتباط ایجاد کند و از شکل‌گیری تاریخ‌هایی کاملاً جدا از یکدیگر جلوگیری کند.🔸در واقع، مسئله اصلی این نیست که دانشجوی تاریخ به متخصص موسیقی، طراح کمیک، انیماتور یا طراح لباس تبدیل شود؛ بلکه باید بتواند از این محصولات به‌عنوان شواهد تاریخی استفاده کند.🔸نتیجه‌گیریضرورت پژوهش درباره رپ فارسی، کمیک استریپ، تاریخ انیمیشن و تاریخ پوشش در ایران را باید در چارچوب وسیع‌تری فهم کرد: این موضوعات نمونه‌هایی از بخش‌هایی از زندگی اجتماعی ایرانیان هستند که به دلیل جایگاهشان در فرهنگ عامه، سرگرمی یا زندگی روزمره، در بسیاری از موارد دیرتر از موضوعات سنتی وارد حوزه پژوهش تاریخی شده‌اند.تجربه پژوهش در خارج از ایران نشان می‌دهد که این وضعیت قابل تغییر است. هیپ‌هاپ از یک فرهنگ خیابانی به موضوع گردآوری موزه‌ای و تاریخ‌نگاری نهادی تبدیل شده است؛ کمیک به حوزه‌ای دانشگاهی با نظریه و روش‌های تخصصی تبدیل شده؛ تاریخ انیمیشن خود به موضوعی برای نقد تاریخ‌نگاری و بازاندیشی درباره آثار کاننیک و غیرکاننیک تبدیل شده؛ و لباس به‌عنوان منبعی برای مطالعه بدن، جنسیت، طبقه، اقتصاد و ارزش‌های اجتماعی وارد موزه‌ها و مطالعات تاریخی شده است.🔸از این رو، پیشنهاد اصلی این پژوهش آن است که مطالعات تاریخ معاصر ایران نیز دامنه منابع و موضوعات خود را گسترش دهد و فرهنگ عامه و زندگی روزمره را نه به‌عنوان حاشیه تاریخ، بلکه به‌عنوان یکی از عرصه‌های تولید و بازتاب تجربه تاریخی جامعه مورد توجه قرار دهد.🔸در این چارچوب، رپ فارسی می‌تواند تاریخ ذهنیت و صدای نسل‌ها را آشکار کند؛ کمیک می‌تواند بخشی از تاریخ فرهنگ بصری و رسانه‌ای ایران را ثبت کند؛ انیمیشن می‌تواند تاریخ فناوری، آموزش، رسانه و فرهنگ کودک را بازنمایی کند؛ و پوشش می‌تواند تغییرات بدن، هویت، طبقه، سیاست و زندگی روزمره را در طول چهار دهه نشان دهد.🔸بنابراین، مسئله پیشنهادی این طرح نه دفاع از ارزش هنری این پدیده‌ها، بلکه دفاع از ارزش تاریخی آنها است. تاریخ‌نگاری ایران برای فهم جامعه معاصر، ناگزیر است منابعی را جدی بگیرد که جامعه آنها را دیده، شنیده، پوشیده، خوانده و تجربه کرده است؛ حتی اگر پژوهش دانشگاهی تا امروز آنها را شایسته مطالعه تاریخی ندانسته باشد.✍ سید علی میرقیداری،دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تربیت مدرس، ۹ شهریور ۱۴۰۵https://t.me/mardomnameh