برای بهرنگی امروز نهم شهریور است ، روزی است که بر تاریخ معاصر یاداورد مرگ کسی است که نگاه متفاوتی ر

برای بهرنگی امروز نهم شهریور است ، روزی است که بر تاریخ معاصر یاداورد مرگ کسی است که نگاه متفاوتی را به ادبیات کودکان ابداع کرد . صمد بهرنگی خالق این تغییر دیدگاه بود ، قهرمانان قصه هایش ، به روال تداول دیگر داستان ها ، برای سرگرمی و مشغول کردن کودکان سخن…(۲۲۹)« صمد بهرنگی » بر می گردم به کناره رود آراز در کلبه ای متروک مشرف به رود که زمانی کلاس درس کودکان بود اتراق می کنم بساط گپی در میخانه را روی میز معلم می چینم منتظرم تا صمد بهرنگی بعد آب تنی در این رود راز الود و همیشه جاری به من بپیوند صمد بهرنگی ؛ بابای قصه‌های ایران و آذربایجان، همان مرد خندانی که می‌توانست حتی با یک تکه ترکه‌ی خشک هم نوای زندگی را بلند کند، در اوج جوانی به ارس پیوست. اما در همین سال‌های اندک زندگی‌اش، آن‌چنان تاثیرگذار بود که ماندگار و جاودان شد. صمد بهرنگی، معلم بود، قصه‌گویی خلاق و هنرمند بود. پژوهشگر بود و عمرش را صرف گردآوری قصه‌ها و ادبیات فولکلور آذربایجان کرد. او همان هانس کریستین اندرسن بود، از نوع خوب ایرانی‌اش.وقتی حرف از صمد بهرنگی می‌شود، اولین چیزی که به ذهن همه‌مان می‌آید، داستان بی‌نظیر ماهی‌سیاه کوچولو و جمله‌ی معروفش است: «مرگ خیلی آسان می‌تواند الان به سراغ من بیاید، اما من تا می‌توانم زندگی کنم نباید به پیشواز مرگ بروم. البته اگر یک وقتی ناچار با مرگ روبرو شدم –که می‌شوم– مهم نیست ، مهم این است که زندگی یا مرگ من چه اثری در زندگی دیگران داشته باشد…» زندگی صمد بهرنگی، به معنای واقعی کلمه، مصداق این جمله بود. او همیشه به تاثیر زندگی و مرگش بر دیگران فکر می‌کرد و تلاش می‌کرد دانسته‌هایش را در قالب داستان‌های خواندنی قرار دهد و در مسیر آگاهی‌بخشی قدم بردارد ...(صدای خروشانِ رودِ «آراز» فضایِ کلبه‌یِ سنگی را پُر کرده است؛ رودی که هم مرز است و هم پیوند، هم گهواره است و هم گور. نورِ ماه بر سطحِ آب می‌رقصد و از لایِ درزِ پنجره‌هایِ چوبیِ این مدرسه‌یِ قدیمی به داخل می‌تابد. گویی هنوز صدایِ هجایِ الفبایِ کودکانِ روستایی در گوشِ دیوارها طنین‌انداز است. ناگهان، صدایِ شلپ‌ شلوپِ آب و صدایِ پایی که بر سنگریزه‌ هایِ ساحل می‌کشد، نزدیک می‌شود. مردی با سبیل‌هایِ پرپشت، چشمانی که از پشتِ شیشه‌یِ عینک برق می‌زنند و لبخندی که تمامِ مهربانیِ آذربایجان را در خود دارد، وارد می‌شود. او پیراهنش را که از آبِ آراز خیس شده، می‌تکاند و با همان لهجه‌یِ شیرین و استوارش سلام می‌کند.)صمد بهرنگی: (لبخندی می‌زند و روی نیمکتِ چوبیِ معلم می‌نشیند، دست‌هایش را که بویِ خاکِ گرم و آبِ سردِ رودخانه می‌دهد، روی میز می‌گذارد.)«سلام علی ... خوش آمدی به کناره‌یِ آراز. عجب جایِ غریبی را برایِ قرارمان انتخاب کردی؛ درست در قلبِ تپنده‌یِ قصه ‌هایِ من. داشتم با ماهی‌سیاه کوچولو تا انتهایِ رود می‌رفتم، اما صدایِ کلماتت را شنیدم که از لبِ دریا در استانبول تا اینجا، تا مرزِ جلفا و تبریز، پرواز کرده بودند. خوب شد که از "عزیز" (نسین) جدا شدی و به اینجا آمدی. من و عزیز، هر دو یک درد داشتیم؛ او با طنز می‌جنگید و من با قصه. او برایِ آدم‌بزرگ‌هایی می‌نوشت که "پخمه" شده بودند، و من برایِ کودکانی می‌نوشتم که نمی‌خواستم "پخمه" بار بیایند. می‌خواستم ماهی‌سیاه کوچولو باشند؛ نه ماهیِ قرمزی که فکر می‌کند دنیا فقط همان تُنگِ کوچکِ رویِ تاقچه است.»(صمد بهرنگی به شعله‌ی لرزان شمع نگاه می‌کند و با لحنی جدی ‌تر ادامه می‌دهد:)صمد بهرنگی:«علی! گفتی مرگ... گفتی که من در اوجِ جوانی به آراز پیوستم. اما ببین! من هنوز خیسم، هنوز زنده‌ام، چون کلماتم هنوز در سینه‌یِ تو و امثالِ تو می‌تپد. آن جمله‌ای که از ماهی‌سیاه گفتی، تمامِ فلسفه‌یِ زندگیِ من بود. من معتقد بودم معلمی فقط یاد دادنِ الفبا نیست؛ معلمی یعنی یاد دادنِ "چرا" گفتن. ما در این سرزمین، همیشه با "مرگ" روبرو بوده‌ایم؛ گاهی مرگِ جسمی در اعماقِ یک رودخانه، و گاهی مرگِ روحی در سکوتِ یک انفرادی یا در تکرارِ ملال‌آورِ روزمرگی. اما مهم همان "اثر" است. اگر ماهی‌ سیاه کوچولو به دریا نمی‌رسید، باز هم قهرمان بود؛ چون راه را باز کرد، چون "رفتن" را یاد داد.»(او کمی به جلو خم می‌شود، گویی می‌خواهد در چشمان من رازِ بزرگِ "آگاهی" را جست‌ وجو کند.)صمد بهرنگی:«علی، برادرِ من! تو که از "ناخدا" و "کاتب" می‌گویی و سال‌هاست که در میانِ مردم "محصلی" می‌کنی... بگو ببینم، در این سال‌هایی که از من گذشت، آیا "ماهی‌هایِ سیاه" هنوز هم جرأتِ گذشتن از جویبارها را دارند؟یا اینکه هراسِ "مرغِ سقا" آن‌ها را در خانه‌هایشان زمین‌گیر کرده است؟ تو در آن کلبه‌هایِ متروک و در آن خلوت‌هایِ سخت، چند بار مجبور شدی برخلافِ جریانِ آب شنا کنی؟و وقتی خسته می‌شدی، وقتی حس می‌کردی آراز دارد تو را در کامِ خودش می‌کشد، کدام "قصه" به تو قدرتِ نفس کشیدن داد؟ راستی علی، اگر قرار باشد امروز برایِ کودکانِ این سرزمین قصه‌ای بنویسی، قصه‌یِ "ماهی‌سیاهی" را می‌گویی که به دریا رسید، یا قصه‌یِ "معلمی" را که خودش را به رودخانه سپرد تا صدایش تا ابد جاری بماند؟https://t.me/marzockacademy