🧲خدای تو، نسخهٔ مثنای شخصیت توست«به تعداد افراد روی زمین، راهی به سوی خدا وجود دارد.»شاید بتوان این جمله را این‌گونه نیز ترجمه کرد:به تعداد انسان‌های روی زمین، خدا وجود دارد.خدای هر کس، شبیه خود اوست.خدای تو، شبیه شخصیت توست.یک کودک خدا را چگونه درک می‌کند؟ یک بزرگسال چگونه؟تو نمی‌توانی کودک‌صفت باشی، اما در ذهنت خدایی بالغ و آگاه بیافرینی. اگر سراسر وجودت آکنده از خشم باشد، نمی‌توانی خدایی سراسر مهربانی را تصور کنی.خشمی که در طول تاریخ به خدا نسبت داده‌اند، فرافکنی خشم و ترسی است که در نهاد بشر نهفته است.وقتی بدبین باشی، نمی‌توانی خدایی را تصور کنی که مهربانیِ مطلق است. وقتی به همه شک داری، خدای تو نیز موجودی شکاک از کار درمی‌آید.اگر به نام خدا آدم می‌کشی و آن را عین ارادهٔ خدا می‌دانی، بدان که خدا آدم‌کش نیست. آدم‌کشی نتیجهٔ ترس، تعصب و فقدان تساهل انسان‌هاست.چرا نمی‌توانم خدایی را تصور کنم که بی‌قیدوشرط انسان‌ها را دوست دارد؟چون نمی‌توانم خودم، انسان‌ها را بی‌قیدوشرط دوست بدارم.چرا نمی‌توانم بی‌قیدوشرط همنوعانم را دوست بدارم؟چون نمی‌توانم بی‌قیدوشرط خودم را دوست داشته باشم.خدای من، شبیه خود من است.رابطهٔ من با خدا، شبیه رابطه‌ای است که با خویشتن دارم.وقتی آدم‌ها برای من با هم تفاوت دارند؛وقتی هم‌کیش من با غیرهم‌کیش من فرق دارد؛وقتی هم‌محلی، همشهری یا هم‌وطن من از غریبه ارزشمندتر است؛وقتی هم‌زبان من با غیرهم‌زبان من فرق دارد؛وقتی هم‌نژاد من با غیرهم‌نژاد من متفاوت شمرده می‌شود؛پس خدایی نیز می‌سازم که میان آدم‌ها تفاوت می‌گذارد؛ خدایی که مرا بیش از انسان‌هایی از دین، نژاد، زبان، کشور یا قبیله‌ای دیگر دوست دارد.موضوع، عشق بی‌قیدوشرط است.از آنجا که ما دیگران را مشروط دوست می‌داریم، خدایی ساخته‌ایم که او نیز مشروط عاشق می‌شود.اما چرا عشق ما قید و شرط دارد؟چون ما موجوداتی نیازمندیم.ما به لیوانی خالی می‌مانیم که همواره نیازمند پر شدن است. تنها لیوانِ پر، طلبی ندارد؛ هرچه دریافت کند، می‌بخشد.نیاز، توقع می‌آفریند.عشق، مانند لیوانِ پر، بی‌نیاز است. لیوانِ پر، نماد صمدیت و بی‌نیازی است.خدا صمد است؛ یعنی توقعی ندارد، خواسته‌ای ندارد؛ ازاین‌رو فرمان نمی‌دهد تا نیاز خود را برآورده کند و از کسی رنجیده یا آزرده نمی‌شود.اما ما خدایی ساخته‌ایم آکنده از خواسته، نیاز، میلیاردها قانون و انبوهی از دستورهای سخت‌گیرانه؛ زیرا خود موجوداتی نیازمند، کنترل‌گر و قدرت‌طلب هستیم.نمی‌توانم باور کنم همان خدایی که منِ شیعه، کاتولیک یا هندو را دوست دارد، همان اندازه نیز انسانِ سنی، پروتستان یا لائیک را دوست داشته باشد.چرا؟چون منِ شیعه، کاتولیک یا هندو، هنوز نمی‌توانم انسانِ غیرهم‌مسلک خود را کاملاً بپذیرم و دوستش بدارم.وقتی من با یک چشم به همهٔ انسان‌ها نگاه نمی‌کنم، چگونه خدایی را تصور کنم که با یک چشم به همه می‌نگرد؟در دوران بت‌پرستی، هنرمندان بت‌های زیباتری می‌ساختند. هر بت، نشان‌دهندهٔ مهارت سازندهٔ آن بود.امروز نیز خدای ما، نسخهٔ مثنای شخصیت ماست.هرگونه که باشیم، خدای ما نیز رنگ‌وبوی ویژگی‌های روانی ما را به خود می‌گیرد.از این زاویه، خدا فرزند انسان است.فرزند، شبیه والدین خود می‌شود؛ خلق‌وخوی آنان را به ارث می‌برد.و خدای من نیز شبیه من است.بزرگ‌ترین مانع میان تو و خدای حقیقی، شخصیت توست.تو نمی‌توانی خدایی متفاوت‌تر از آنچه خود هستی درک کنی.هستی، برای تو همان چیزی است که خودِ تو هستی.همین اکنون رنگ‌هایی در جهان وجود دارند که چشم و دستگاه عصبی تو توان درک آن‌ها را ندارند.صداها و امواج بی‌شماری در جهان جاری‌اند که هرگز آن‌ها را احساس نمی‌کنی؛ زیرا دستگاه ادراکی تو محدود است.به همین ترتیب، تو نیز تنها در محدودهٔ شخصیت خود می‌توانی جهان، و از جمله خدا، را درک و تفسیر کنی.تو همچون ظرفی کوچک هستی که در اقیانوس بی‌کران فرو می‌رود و تنها به اندازهٔ گنجایش خود از آن آب برمی‌دارد.تو نیز تنها به اندازهٔ بزرگی یا کوچکی روح و روانت می‌توانی حقیقت نامتناهی خداوند را دریابی.وقتی کوچک باشی، خدای تو نیز کوچک می‌شود.خدای حقیر، در ذهن انسان‌های حقیر فرمانروایی می‌کند.خدای تو همان‌قدر مهربان است که تو مهربانی.همان‌قدر اهل گذشت است که تو اهل گذشتی.همان‌قدر کنترل‌گر و دیکتاتور است که تو کنترل‌گری و دیکتاتوری.و همان‌قدر بی‌قیدوشرط دوست می‌دارد که تو بی‌قیدوشرط مهر می‌ورزی.وقتی با کوچک‌ترین انتقاد از کوره درمی‌روی، چگونه می‌توانی خدایی را تصور کنی که اگر ملک و ملکوت به هم بریزد، خم به ابرو نیاورد؟مهربان‌تر شو، تا خدا را مهربان‌تر تجربه کنی.اهل بخشش شو، تا بخشندگی خدا را بیشتر تجربه کنی.به دیگران آزادی بیشتری بده، تا آزادی بیشتری از خدا احساس کنی.