بالزاک نویسنده‌ای از قرن نوزده است که منتقدان او را پایه‌گذار سبک رئالیسم اجتماعی در ادبیات می‌دانند. حدود 90 رمان و داستان کوتاه از او به یادگار مانده است؛ مجموعه نگاشته‌هایی که بالزاک آنها را «کمدی انسانی» می‌نامید. «واقع‌گرایی بی‌ملاحظه و بدبینی بالزاک، درباره سرشت انسانی که در آثارش مشهود است، او را زمینه‌ساز ایجاد جنبش طبیعت‌گرایی در ادبیات فرانسه کرده ‌است. تأثیر او بر بسیاری از نویسندگان ناتورالیست از جمله امیل زولا واضح است. عوامل بسیاری همچون شرایط کودکی و اوضاع اجتماعی بالزاک، در این بدبینی سهیم بودند.»این «رئالیسم سیاه و ضد آرمان‌گرا» را می‌توان اصلی‌ترین عامل برای آن دانست که مفهوم به‌شدت جامعه‌شناختی بوروکراسی، مضمون یکی از رما‌ن‌های بالزاک باشد. کلمه بوروکراسی از آمیختن واژه فرانسوی bureau به معنای میز تحریر، اداره یا دفتر با پسوند یونانی cracy  به دست آمده است. دیوان‌سالاری برابر فارسی مناسبی برای آن به نظر می‌رسد. این تعبیر ابتدا در قرن 18 وارد ادبیات فرانسه شد. اهمیت و نقش این مفهوم در مناسبات جهان مدرن، به‌تدریج در قرن 19 و «در ارتباط با تغییرات و اصلاحاتی که در دولت و ارتش پروس پس از شکست از ناپلئون به‌وجود آمده بود و نگاشته‌های هگل درباره بوروکراسی پروس» روشن شد.«ماکس وبر» جامعه‌شناس تاثیرگذار فرانسوی مهمترین اندیشمندی بود که به تحلیل نقش و کارکرد بوروکراسی در اداره کشورها پرداخت. او که از مجموعه تحیلیل‌گران اجتماعی ساختاری‌اندیش قرن 19 غرب بود، بورروکراسی را با سه ویژگی اصلی « مشخص بودن وظایف ادارات و معین بودن چارچوب کار اعضا، وجود سلسله مراتب روشن برای ادارات سازمان و حائز شرایط بودن افراد به کارگمارده شده از لحاظ حرفه‌ای» معرفی کرد. وبر، شغل فرد شاغل در این ساختار را الزاما تنها کار یا حرفه اصلی آن شخص می‌داند، که «با انعقاد قرارداد به کارگمارده شده و از حقوق ماهانه و بازنشستگی نیز برخوردار است. ترکیبی از مشاغل دایمی در سازمان وجود داشته، ترفیع مقام براساس ارشدیت یا شایستگی و قضاوت صورت گرفته و مأمور اداری حق ندارد از شغل یا اموال به نفع خود استفاده کند.»به چالش کشیدن این نگاه نظام‌مند و تا حدی خوش‌بینانه ماکس وبر، نقطه عزیمت ماجرای رمان بالزاک است. «ژاویر رابوردین» مردی شاغل در ادارات دوران فرانسه پساناپلئون، عزم بر اصلاح ساختار آسیب‌زای بروکراتیک می‌کند. «او به خوبی این پیام را به مخاطب می‌رساند که تربیت انسان بوروکرات هدفی جز منفعت‌طلبی اداری و سیاسی نداشته و دست‌آویزی برای استثمار هرچه‌بیشتر شهروندان و توده‌های بی‌چیز و بی‌گناه است.»رابوردین در مسیر پرخطری پا می‌گذارد که همکاران و دوستانش اگرچه به «ناکارآمدی نظم اداره کشور معترف هستند اما تحول در مبانی آن را به ضرر خود می‌بینند و تصور دارند که او خیرخواه آنان نبوده و بلکه تلاش دارد تا از این طریق خودش را مطرح کند به جای آناها بنشیند.» «میان‌مایگی اداری سبب می‌شود تا آن‌ها آن‌طور که باید قهرمان خیرخواه داستان را یاری نکنند.»در یک جمع‌بندی، رمان بوروکراسی اثره انوره دو بالزاک را می‌توان داستانی سرشار از مضامین پلیدی‌های ذات اجتماعی انسان دانست.https://t.me/Dabiresevom3