✍ دردناک‌تر از فریب، اعتراف به آن است!❑ تاریخ گاهی درس‌های تلخی پیش پای ما می‌گذارد، یکی از آن درس‌ه

✍ دردناک‌تر از فریب، اعتراف به آن است!❑ تاریخ گاهی درس‌های تلخی پیش پای ما می‌گذارد، یکی از آن درس‌ها این است که آدمی وقتی در دام فریب افتاد، نه تنها راه گریز را گم می‌کند، که خود را از یافتن راه بی‌نیاز می‌پندارد. فریب، یکباره رخ نمی‌دهد؛ تار و پود باورهای ما را چنان با خود هم‌رنگ می‌کند که دیگر نمی‌دانیم چه بر سرمان آمده است. در این میان، آنچه بیش از خود فریب اندوهبار است، خاموشی تدریجی حسّ پرسشگری است، همان نیرویی که انسان را از سایر موجودات متمایز می‌کند.❑ دلیل این انکار، چندان پیچیده نیست. هر کس برای خود تصویری ساخته است، تصویری از موجودی آگاه و هشیار که فریب دیگران را به راحتی نمی‌خورد. حالا اگر همین تصویر زیر سوال برود، یعنی فروپاشی بنیانی که شخصیت ما بر آن استوار است. از این رو، اعتراف به فریب‌خوردگی، برای بسیاری، بزرگ‌تر از خود فریب، رنج‌آور می‌نماید. ما از آن رو به انکار روی می‌آوریم که با پذیرش فریب، ناچاریم همه‌ٔ گذشته‌ٔ خویش را از نو ارزیابی کنیم و این کار، طاقت‌فرساست.❑ در این حالت، شواهد تازه، نه چراغ هدایت، که آزاردهنده می‌شوند. ذهن، به جای آنکه در برابر حقیقت خضوع کند، به دفاع از باورهای پیشین برمی‌خیزد. گویی ما با هر دلیل محکم‌تر، سپر تازه‌ای بر می‌گیریم، تا مبادا حقیقت از آن عبور کند. کارل ساگان، ستاره‌شناس، اخترفیزیکدان و کیهان‌شناس برجستهٔ آمریکایی، در این باره باور داشت که: «مغزِ انسان نه برای رسیدن به حقیقت، که برای بقا طراحی شده است؛ و این طراحیِ تکاملی، ما را به دفاع از باورهای پیشین، حتی به بهای انکارِ حقیقت، وا می‌دارد.» این خودفریبی دوگانه، ظریف‌ترین و در عین حال، مخرب‌ترین رفتارهای آدمی است؛ زیرا فرد را در تنهایی محض رها می‌سازد، جایی که هیچ صدایی، هرچند صادقانه، به دلش راه نمی‌یابد.❑ و از اینجا، مسئله‌ٔ عمیق‌تری خود را می‌نمایاند: انسان در این چرخه، نه قربانی دیگران، که قربانی خویشتن است. او با دست خود، پل‌های پشت سر را ویران می‌کند و از بازگشت، هراسی دوچندان پیدا می‌کند. دیگر نمی‌پرسد، دیگر نمی‌کاود، تنها می‌خواهد در آرامش واهی خویش بماند. این، نه ضعف عقل، که رنج روحی بزرگی است که ما را به سکوت و خمودگی می‌کشاند.❑ اما، شاید تنها راه رهایی از این دام، پذیرش همان درد کوتاه بیداری باشد. این که جرأت کنیم از خود بپرسیم: «اگر تا امروز خطا کرده‌ام، فردا را می‌توانم به خطا نگذرانم؟» حقیقت، نه زیبا، که سخت است؛ اما هر چه سخت‌تر، راه گریز از آن را کوتاه‌تر می‌سازد. آدمی، تا نخواهد، رهایی نمی‌یابد؛ و خواستن رهایی، از همین اعتراف تلخ آغاز می‌شود.🌐 وژگون‌نوشت📺 @Mda_Vazvan