‍ ‍ فلسفه نیاز آینده اندیشی است؛ اما، آینده اندیشی نیست. در یکی از کانال های تلگرامی دوستی متنی در ب

‍ ‍ فلسفه نیاز آینده اندیشی است؛ اما، آینده اندیشی نیست. در یکی از کانال های تلگرامی دوستی متنی در باب فلسفه و رسالت مقدس آن در باب آینده، توجه من را جلب کرد. در نگاه نویسنده این متن خسرو یزدانی، فلسفه جامه‌ای از جنسِ اسطوره و نبوت به تن کرده است؛ گویی فیلسوف، کاهنی است که در خلسه‌ای الهی، پرده از رازهای مگویِ زمانه برمی‌دارد. اما اگر بخواهیم از این برجِ عاج‌نشینِ شاعرانه فرود آییم و به زمینِ سختِ واقعیت بنگریم، درمی‌یابیم که «آینده‌اندیشی» نه یک نبوغِ آنی و موهبتی خدادادی، بلکه یک «تکنولوژیِ ذهن» و یک «مهارتِ اکتسابی» است. تفاوت این دو، تفاوتِ میانِ «الهام» و «استدلال»، و تفاوتِ میانِ «تقدیر» و «تدبیر» است.در قرائتِ شاعرانه، منبعِ شناخت، شهودی سرشار از رمز و راز است که گویی از آسمان بر زمین فرود می‌آید؛ اما در آینده‌اندیشی، خشتِ اولِ بنا بر پایه‌ی «داده‌ها» و «روندها» چیده می‌شود. آینده‌پژوه، چشم به آسمانِ غیب ندوخته است، بلکه ذره‌بین به دست، در میانِ انبوهی از اطلاعاتِ پراکنه، به دنبالِ الگوهایی می‌گردد که مسیرِ حرکتِ تاریخ را نشان می‌دهند. اینجا دیگر خبری از پیام‌آوریِ صرف نیست؛ بلکه با یک «تحلیل‌گر» روبرو هستیم که می‌کوشد با تکیه بر خردِ جمعی و روش‌های نظام‌مند، تصاویری از فردا ترسیم کند.نگاهِ اسطوره‌ای به زمان، آن را در هاله‌ای از ابهام و جبر می‌پیچد؛ گویی آینده، سرنوشتی محتوم است که باید آن را پذیرفت یا از آن هراسید. اما آینده‌اندیشی، زمان را به مثابه‌ی یک «افقِ باز» می‌بیند؛ سرزمینی ناشناخته که نه یک مسیرِ واحد، بلکه مجموعه‌ای از «امکان‌ها» و «محتملات» را در خود جای داده است. در این منظر، آینده چیزی نیست که «بیاید»، بلکه چیزی است که «ساخته می‌شود». بنابراین، هدفِ غایی، کشفِ حقیقتی از پیش تعیین شده نیست، بلکه تصمیم‌گیریِ هوشمندانه برای کاهشِ ریسک‌ها و ساختنِ فردایی مطلوب است.اگر فیلسوفِ موردِ نظرِ یزدانی، پیام‌آورِ راز است و در انزوایِ خود به تماشایِ نبردِ خدایان نشسته، آینده‌پژوه، معمارِ فعالِ صحنه‌ی عمل است. روشِ او، تأملِ صرف نیست؛ بلکه شاملِ پویشِ محیطی، تحلیلِ اثرات متقاطع و سناریونویسی است. او نمی‌نشیند تا وحی شود، بلکه می‌کوشد با شناساییِ «پیشران‌ها» و «عدم قطعیت‌ها»، نقشه‌ی راهی برای عبور از مه‌آلودگیِ فردا ترسیم کند. در اینجا، انسان دیگر تماشاگری منفعل یا قربانیِ تقدیر نیست، بلکه طراح و سازنده‌ی سرنوشتِ خویش است.در نهایت، باید گفت که متنِ «چشمِ شاهین» تلاشی است برای بازگرداندنِ قداست به فلسفه، اما در این راه، آن را از عرصه‌ی «خردورزی انتقادی» به حاشیه‌ی «پیشگویی» می‌راند. در مقابل، آینده‌اندیشیِ مدرن، با پذیرشِ پیچیدگیِ جهان، انسان را از نفرینِ کاساندر می‌رهاند و به او می‌آموزد که به جایِ ترس از سرنوشت، با ابزارِ خرد و داده، دست به «تدبیر» زند. فلسفه در اینجا، نه به عنوانِ یک نبوت، بلکه به عنوانِ زیربنایِ فکریِ این ساخت‌وساز عمل می‌کند تا بنایِ آینده، بر شالوده‌ای مستحکم از اندیشه استوار گردد.#مطهرنیا #آینده_اندیشی #آینده #آینده_پژوهی#اندیشکده_سیمرغ_باریخ