تقدیم به قلمی که همواره به عطر کاغذ و جوهر وفاداربود در تقویم ما، برخی روزها فقط یک تاریخ نیستند؛ به

تقدیم به قلمی که همواره به عطر کاغذ و جوهر وفاداربود در تقویم ما، برخی روزها فقط یک تاریخ نیستند؛ بهانه‌اند برای مرور هویتی که قرن‌ها در واژگان نفس کشیده. روز ادب پارسی، روزی‌ست که در آن قلم، از سطر به سطر تاریخ عبور می‌کند تا دوباره به ما یادآوری کند که زبان، نه فقط ابزار سخن که آیینه جان است. روز بیست و هفتم شهریور، در تقویم فرهنگی ایران، به نام روز ادب پارسی و بزرگداشت استاد سید محمدحسین شهریار ثبت شده است. این نوشتار با رویکردی پژوهشی-ادبی به بررسی جایگاه این دو مناسبت در بستر تاریخ و فرهنگ معاصر می‌پردازد و نقش شهریار را در پویایی و ماندگاری شعر فارسی، با نگاهی تطبیقی به شعر ترکی-آذری و ادبیات کلاسیک ایران، واکاوی می‌کند. روز ادب پارسی؛ فراتر از یک مناسبت تقویمی • زبان فارسی، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین زبان‌های زنده جهان، بیش از هزار سال است که بستر خلاقیت شاعران و نویسندگان بزرگی چون فردوسی، حافظ، سعدی، مولوی و نیما را فراهم کرده است. • در دوران معاصر، با وجود نفوذ زبان‌های بین‌المللی، فارسی نه‌تنها هویت خود را حفظ کرده، بلکه در عرصه جهانی به‌عنوان زبان ادبیات عرفانی و شعر شناخته شده است. • روز ادب پارسی، فرصتی برای توجه به سرمایه زبانی و سرمایه فرهنگی ملت ایران است؛ مفاهیمی که یونسکو نیز نسبت به حفظ آن‌ها هشدار داده است. شهریار: پُل میان دو سنت ادبی • زندگی‌نامه فشرده: شهریار در سال ۱۲۸۵ خورشیدی در تبریز به دنیا آمد، تحصیلاتش را در تهران و تبریز گذراند، مدتی پزشکی را پی گرفت اما آن را رها کرد تا تمام جان خود را وقف شعر کند. • ویژگی هنری: • تسلط همزمان بر عروض کلاسیک فارسی و موسیقی درونی شعر ترکی. • خلق آثاری که با وجود سنت‌گرایی، به دغدغه‌های اجتماعی نیز پاسخ می‌داد. • بهره‌گیری از تصویرسازی‌های بومی (سهند، حیدربابا) در کنار مفاهیم عرفانی و عاشقانه. • نمونه شاخص: منظومه «حیدربابایه سلام» که علاوه بر بازآفرینی فرهنگ روستایی آذربایجان، توانست با نثری آهنگین، ادبیات شفاهی را به ادبیات مکتوب ارتقا دهد. شهریار در جریان شعر معاصر • شهریار در عصری می‌نوشت که نیما یوشیج، شاملو و اخوان ثالث جریان شعر نو را شکل می‌دادند. با وجود این، او از مسیر کلاسیک غزل و قصیده فاصله نگرفت و نشان داد که سنت نیز می‌تواند به گفت‌وگوی ادبی معاصر وارد شود. • با نگاهی رسانه‌ای، می‌توان او را آخرین ستاره پُرسوز مکتب غزل کلاسیک دانست که در قرن بیستم نیز پرتوافشانی کرد. میراث شهریار در نسبت با زبان فارسی • پیوند ادبیات فارسی و ترکی در آثار او، نمونه‌ای موفق از چندزبانگی فرهنگی ایران است. - شعر او برای نسل‌های آینده، همچون کد هویتی برای زبان و فرهنگ باقی می‌ماند، چرا که زبان در آثارش هم زیبا شناسانه است، هم مردم‌شناسانه. نتیجه‌گیری بزرگداشت روز ادب پارسی و استاد شهریار، تنها یک آیین نمادین نیست، بلکه تلاشی است برای یادآوری ریشه‌ها در روزگاری که زبان و فرهنگ در تلاطم تغییرات جهانی‌اند. شهریار با غزل‌هایش، به فارسی وزنی دوباره داد و با «حیدربابا»یش، دوباره به زبان مادری خود جان بخشید. «به یادگار نوشتم خطی ز شعر نگار / که از نسیم فلک، تازه ماند روزگار» — شهریار مهرناز آزاد۲۶/شهریورماه/۱۴۰۴