دکتر مهرناز آزاد پژوهشگر معاصر در مقاله ای تحت عنوان (در قاب جاودانگی) به مناسبت چهلمین روز خاموشی ا

دکتر مهرناز آزاد پژوهشگر معاصر در مقاله ای تحت عنوان (در قاب جاودانگی) به مناسبت چهلمین روز خاموشی استاد محمود فرشچیان نوشت:چهلمین روز درگذشت استاد محمود فرشچیان نه فقط یادآور خاموشی یک هنرمند بزرگ، بلکه فرصتی برای بازخوانی میراثی است که در جان هنر ایرانی جاودانه شده است. او نگارگر عصر ما بود، شاعری با قلم‌مو که بر تکه‌ای بوم، جهانی از لطافت و شکوه می‌آفرید. در این مجال، به مناسبت چهلمین روز عروج ملکوتی این نگارگر بی‌بدیل، کوشیده‌ایم تا با نگاهی دقیق‌تر به زندگی، مسیر هنری، جایگاه فرهنگی و زیبایی‌شناختی آثار ایشان، ابعاد معنوی هنر فرشچیان را بازنماییم و میراث ماندگار او را در حافظه جمعی گرامی بداریم. این نوشتار، نه تنها ادای دینی به این استاد گرانقدر است، بلکه تلاشی است برای تبیین چرایی جاودانگی هنر او در گذر زمان. در فرهنگ ایرانی، چهلمین روز از رحلت عزیز، نه فقط یادمانی برای فقدان، که آیینی برای تثبیت جایگاه او در حافظه‌ی جمعی است. این سنت کهن، فرصتی است برای اندیشیدن به ابعاد وجودی فرد متوفی و تأثیری که بر جهان اطراف خود گذاشته است. در مورد استاد محمود فرشچیان، این چهلمین روز، یادآور خاموشی جسمانی مردی است که روحش در تار و پود آثارش، جاودانه شده است. استاد فرشچیان، با بیش از هفت دهه تلاش خلاقانه، نامش را نه تنها در ردیف بزرگ‌ترین نگارگران تاریخ ایران، بلکه در شمار هنرمندان برجسته جهانی ثبت کرد. هنر او، همانند رودخانه‌ای زلال، سنت کهن نگارگری را با چشمه‌های خلاقیت نو پیوند زد و به آن حیاتی دوباره بخشید. زندگی و مسیر هنری محمود فرشچیان در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی در اصفهان، شهری که نفس‌هایش بوی هنر و معماری می‌دهد، چشم به جهان گشود. این شهر تاریخی، با معماری شکوهمند اسلامی، مساجد باشکوه، کاخ‌های سلطنتی و بازارهای پرجنب‌وجوش، نخستین مهد پرورش روح هنری او بود. علاقه وافر او به نقاشی از دوران کودکی آشکار بود و این اشتیاق، او را به سمت فراگیری این هنر هدایت کرد. آغاز تحصیلات و تأثیرپذیری: فرشچیان تحصیلات خود را در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان آغاز کرد. در این دوران، او در محضر استادان نام‌آور و برجسته‌ای تلمذ کرد که هر یک، گنجینه‌ای از دانش و تجربه را به او منتقل نمودند. از مهم‌ترین استادان او می‌توان به استاد عیسی بهادری اشاره کرد که نقش بسزایی در شکل‌گیری دیدگاه هنری فرشچیان داشت. این دوران، نه تنها مبانی فنی و نظری نگارگری را به او آموخت، بلکه او را با ظرافت‌ها و رموز این هنر کهن آشنا ساخت. سفر به سوی نوآوری: با وجود ریشه‌های عمیق فرشچیان در سنت نگارگری ایرانی، او هرگز در چارچوب‌های صرفاً سنتی محصور نشد. او با جسارت و خلاقیت، به کاوش در شیوه‌های نو و ترکیب آن با عناصر کهن پرداخت. سبک منحصر به فرد او، تلفیقی از دقت در جزئیات، سیالیت خطوط، استفاده هوشمندانه از رنگ و فضاسازی‌های بدیع بود. او توانست با الهام از مکتب‌های گذشته، به‌ویژه مکتب هرات و اصفهان، آثاری بیافریند که هم اصالت خود را حفظ کرده باشند و هم طراوتی نو داشته باشند. آثار ماندگار و پیام‌های جهانی: آثار استاد فرشچیان، نه تنها در ایران، بلکه در سطح جهان مورد تحسین قرار گرفته‌اند. آثاری همچون «عصر عاشورا»، «پناه»، «غدیر»، «ضامن آهو»، «معراج»، «حضرت ابراهیم» و «آخرین سفر» نه‌تنها نمادهایی از نگارگری ایرانی در دوران معاصر، بلکه پنجره‌هایی برای شناخت روح ایرانی، باورهای دینی و مفاهیم عرفانی در جهان شدند. • «عصر عاشورا»: این اثر که یکی از مشهورترین کارهای فرشچیان است، تصویری تأثیرگذار از لحظات پس از واقعه عاشورا ارائه می‌دهد. استفاده از رنگ‌های تیره و نورپردازی دراماتیک، حس اندوه و صلابت را به مخاطب منتقل می‌کند. حرکات دست‌ها و چهره‌های درهم‌رفته، بیانگر عمق مصیبت و در عین حال، پایداری است. • «پناه»: این اثر، مفاهیم ایثار، مهربانی و حمایت را به تصویر می‌کشد. حضور حیوانات و پرندگان در کنار انسان، نمادی از صلح و دوستی است که فرشچیان همواره در آثارش به آن توجه داشته است. • «غدیر»: این تابلو، یکی از وقایع مهم تاریخ اسلام را با شکوه و عظمت خاصی به تصویر کشیده است. جزئیات دقیق لباس‌ها، حالات چهره و ترکیب‌بندی اثر، گویای تسلط کامل استاد بر موضوع و هنر خود است. مسیر هنری استاد فرشچیان، سفری بی‌پایان در دنیای رنگ و نقش بود؛ سفری که طی آن، او توانست مرزهای نگارگری سنتی را درنوردیده و آن را به زبانی جهانی تبدیل کند. جایگاه فرهنگی و زیبایی‌شناسی آثار محمود فرشچیان، نه تنها یک هنرمند، بلکه یک گنجینه فرهنگی بود. او با آثار خود، پیوندی عمیق میان گذشته و حال، سنت و نوآوری، و شرق و غرب برقرار کرد. جایگاه او در فرهنگ ایران، فراتر از یک نگارگر است؛ او سفیر فرهنگی ایران در جهان بود.