#سلام بر عقل و عقلانیتجلوه های عقل جلوه نوزدهم: نیایشِ عقل؛ خلوتِ خردمند با خالقاین موضوع، از مهمتري

#سلام بر عقل و عقلانیتجلوه های عقل جلوه نوزدهم: نیایشِ عقل؛ خلوتِ خردمند با خالقاین موضوع، از مهمترين بخش‌های فصل «جلوه‌های عقل» است؛ جایی که عقل پس از شناختِ جهان، جامعه، علم و حتی شناختِ مرزهای خودش، در برابر سرچشمه‌یِ هستی به خاک می‌افتد. این «سجده‌یِ عقل»، نه از سرِ ناتوانی، بلکه از سرِ «معرفت» است.عمیق‌ترین لحظه‌یِ زندگیِ یک انسان، زمانی است که «عقل» به درگاهِ «خالقِ عقل» می‌رسد. نیایشِ خردمندانه، فراتر از تکرارِ کلمات است؛ این نیایش، گفتگویِ آگاهانه‌یِ موجودی محدود با حقیقتی نامحدود است. در این ساحت، عقل نه تنها خاموش نمی‌شود، بلکه به عالی‌ترین مرتبه‌یِ خود یعنی «شهود» دست می‌یابد.🌿نیایشِ عقلانی را می‌توان در چهار مرتبه لمس کرد:۱. ستایشِ هندسه‌یِ عالم (نیایشِ معرفتی):🔸برایِ عاقل، مطالعه‌یِ یک سلول یا رصدِ یک ستاره، خود نوعی نیایش است. عقل وقتی نظمِ شگفت‌انگیزِ جهان را می‌بیند، زبان به تمجیدِ «ناظم» می‌گشاید. این همان تسبیحِ عقلانی است که در قرآن بارها به آن اشاره شده است: «يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ». در این مقام، «تفکر» عینِ «عبادت» است. ۱🔹۲. اعتراف به فقرِ ذاتی در اوجِ غنایِ علمی:عقلِ به کمال رسیده، هرچه بیشتر می‌داند، بیشتر به «نیازِ خود» پی می‌برد. نیایشِ خردمند، تمنایِ نوری است که مسیرِ آینده را روشن کند. همان‌گونه که در دعاهایِ عمیقِ پیشوایان آمده است، آن‌ها از خداوند «عقلِ کامل» (عقلاً کاملاً) طلب می‌کردند؛ چرا که می‌دانستند عقل بدونِ هدایتِ الهی، در پیچ‌وخمِ خودخواهی‌ها گم می‌شود. ۲۳. پیوندِ «برهان» با «مناجات» (در مکتبِ حکیمان):🔸بسیاری از فیلسوفانِ بزرگ مانند ابن‌سینا، هنگامی که در حلِ یک مسئله‌یِ علمی و عقلی فرومی‌ماندند، به مسجد رفته، نماز می‌گذاردند و نیایش می‌کردند. این نشان‌دهنده‌یِ تفاهمِ عمیقِ میانِ «اندیشه» و «نیایش» است. عقل در اینجا می‌فهمد که برایِ گشودنِ گره‌هایِ کور، محتاجِ عنایتِ «عقلِ کل» است. ۴. سکوتِ عقل در پیشگاهِ عظمتِ الهی:🔹نهایت، عقل به جایی می‌رسد که واژه‌ها در آن رنگ می‌بازند. این همان «نیایشِ خاموش» است. عقل در این مرحله، با تمامِ ابزارهایش در برابرِ جمال و جلالِ حق متواضع می‌شود. این تواضع، خروج از گردونه‌یِ عقلانیت نیست، بلکه ورود به تالارِ «حکمتِ الهی» است که در آن، عقل و عشق با هم یکی می‌شوند.💠 نتیجه‌گیری:نیایش، پروازِ عقل از زمینِ «کثرت‌ها» به آسمانِ «وحدت» است. عقلِ بدونِ نیایش، در خطرِ غرور است و نیایشِ بدونِ عقل، در خطرِ خرافه. انسانِ کامل کسی است که با پایِ «عقل» استدلال می‌کند و با پرِ «نیایش» به پرواز درمی‌آید.🌟 جمله نهایی :«آخرین سخنِ عقل در خلوتِ با خالق، این است: پروردگارا! مرا چنان عقلِ روشنی بخش که تو را در لابلایِ تمامِ آیاتت بشناسم، و چنان قلبِ متواضعی عطا کن که پس از شناختن، تنها بر آستانِ تو سر بسایم.» ◀️منابع و ارجاعات:۱.جوادی آملی، عبدالله،ادب فناء مقربان (شرح زیارت جامعه کبیره)، ج ۱. (در بیان نسبتِ معرفتِ عقلی با عبادتِ قلبی).۲.مجلسی، محمدباقر،بحارالانوار، ج ۱، ص ۸۲ (کتاب العقل و الجهل). «خداوندا، به من عقلی کامل و عزمى استوار عنایت کن...».۳.ابن‌سینا، شیخ الرئیس، الاشارات و التنبیهات، نمط نهم (در مقاماتِ عارفین). (تبیین چگونگیِ رسیدنِ خردمند به مقامِ نیایش و شهود).۴.طباطبایی، سید محمدحسین، رسالة الولایة (رساله‌ی ولایت). (در بیانِ چگونگیِ فناء عقلِ بشری در عقلِ الهی از طریقِ بندگی).#گرگان #موسسه_فرهنگی_میردامادhttps://t.me/mirdamad_org┗━━━🍃🌺🍃━━━┛