#سلام بر عقل و عقلانیتجلوه‌های عقلجلوه هفدهم: عقل در عصر هوش مصنوعی؛ فراتر از پردازش !این موضوع، یکی از به‌روزترین و کلیدی‌ترین مباحث در فصل «جلوه‌های عقل» است ؛ چرا که مرز میان «تفکر انسانی» و «پردازش ماشین» را به چالش می‌کشد. در این بخش باید روشن کنیم که هوش مصنوعی هرچقدر هم پیشرفته باشد، تنها بخشی از کارکرد عقل (عقلِ محاسباتی) را شبیه‌سازی می‌کند.حال این پرسش بنیادین را پیش روی ما قرار داده است: «آیا ماشین‌ها هم عاقل هستند؟». برای پاسخ به این پرسش، باید میان «قدرتِ محاسبه» و «حقیقتِ عقل» تفکیک قائل شد. عقلِ انسانی در برخورد با تکنولوژی، نه تنها ضعیف نمی‌شود، بلکه باید به سطحی عالی‌تر از «خردمندی» ارتقا یابد.🌿این تفاوت و جایگاه را می‌توان در چهار محور تحلیل کرد:۱. تفکیکِ «عقلِ استدلالی» از «الگوریتمِ آماری»:🔸هوش مصنوعی بر اساس «احتمالات» و «الگوهای آماری» عمل می‌کند؛ یعنی با بررسی میلیاردها داده، محتمل‌ترین پاسخ را می‌یابد. اما عقلِ انسانی به دنبالِ «فهمِ معنا» و «درکِ علیت» است. ماشین «چگونگی» را می‌فهمد، اما عقل «چرایی» را درک می‌کند.- نکته: هوش مصنوعی «اطلاعات» دارد، اما عقلِ انسانی «معرفت» دارد.۲. عقلِ اخلاقی و مسئله‌یِ مسئولیت:🔹یکی از جلوه‌های عقل، «تشخیصِ حُسن و قُبح» (ارزش‌های اخلاقی) است. هوش مصنوعی فاقدِ وجدان و اراده است و نمی‌تواند مسئولیتِ اخلاقیِ تصمیمات خود را بپذیرد. عقلِ انسانی در عصرِ هوش مصنوعی، وظیفه‌یِ «نظارتِ اخلاقی» و «ارزش‌گذاری» بر خروجیِ ماشین‌ها را بر عهده دارد . ۱۳. بن‌بستِ هوش مصنوعی در «شهود» و «ابتکارِ وجودی»:🔸هوش مصنوعی همواره بر اساسِ داده‌هایِ گذشته عمل می‌کند. اما عقلِ انسانی قدرتِ «ابداع» (خلق از عدم) و «شهودِ قلبی» دارد. به تعبیرِ فلاسفه، عقلِ انسانی متصل به «منبعِ وجود» است و می‌تواند فراتر از چهارچوب‌هایِ از پیش تعیین شده، راهکارهای کاملاً نو خلق کند که در هیچ حافظه‌ای ثبت نشده است . ۲۴. عقل به مثابه‌یِ «فرمانده»؛ ماشین به مثابه‌یِ «ابزار»:🔹خطرِ بزرگ در این عصر، «سپرده‌شدنِ تفکر به ماشین» است. عقلِ سلیم حکم می‌کند که هوش مصنوعی باید در جایگاهِ «خادمِ عقل» باقی بماند. بر اساسِ دیدگاه‌هایِ نوین در حکمتِ اسلامی، تکنولوژی باید در خدمتِ «کمالِ انسانی» باشد، نه اینکه جایگزینِ «فرایندِ تفکر» گردد. کمالِ عقل در این است که از سرعتِ ماشین برایِ تعمیقِ تفکرِ خود استفاده کند، نه برایِ تنبلیِ ذهنی . ۳💠 نتیجه‌گیری:هوش مصنوعی، «سریع‌ترین مقلدِ عقل» است، اما خودِ «عقل» نیست. عقلِ انسانی با دارا بودنِ ابعادِ اخلاقی، شهودی و غایی، همواره در جایگاهی رفیع‌تر از پیچیده‌ترین پردازنده‌ها قرار دارد. در عصرِ هوش مصنوعی، انسانی عاقل‌تر است که بتواند میانِ «انبوهِ داده‌ها»، «حقیقتِ ناب» را با ترازویِ خرد تشخیص دهد.🌟جمله نهایی:«هوش مصنوعی می‌تواند همه‌یِ کتاب‌های جهان را بخواند، اما عقلِ انسانی تنها ابزاری است که می‌تواند معنایِ سکوتِ میانِ واژه‌ها را بفهمد.»◀️ منابع و ارجاعات:۱. گلشنی، مهدی،از علم سکولار تا علم دینی، پژوهشگاه علوم انسانی. (در بیان ضرورتِ حاکمیتِ اخلاق و دین بر علم و تکنولوژی).۲. سهروردی، شهاب‌الدین،حکمة الاشراق (بخش مربوط به ادراکات شهودی در برابر ادراکات صوری).۳. پارسانیا، حمید، هستی و هبوط، نشر کتاب فردا. (تحلیل نسبت میان ابزارِ تکنولوژیک و آگاهیِ انسانی در جهانِ مدرن).#گرگان #موسسه_فرهنگی_میرداماد https://t.me/mirdamad_org┗━━━🍃🌺🍃━━━┛