برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه دوم از هشت جلسه؛ قاچاق استدلال در لایه‌های تاریک مسائل دریچه‌ا

برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه دوم از هشت جلسه؛ قاچاق استدلال در لایه‌های تاریک مسائل دریچه‌ای[نور صحنه نسبت به جلسه قبل کمی متمرکزتر شده و جایگاه متهم را نشانه رفته است. برگه‌های روی میز مدعی‌العموم انباشته‌تر به نظر می‌رسند. صدای چکش قاضی سکوت را می‌شکند.]قاضی: «دومین جلسه دادگاه کلاسه ۱۴۰۵/الف را رسمیت می‌دهم. متهم: دکاد؛ معلم ریاضی. شاکی: کارشناس کتاب‌های کمک‌آموزشی و فرمول‌های محاسبه سریع چرتکه‌ای. بند دوم کیفرخواست: قاچاق ساختار تفکر استدلالی و ترویج ابهام‌پذیری عامدانه در کلاس درس. مدعی‌العموم، اتهام را تبیین کنید.»مدعی‌العموم [با لحنی شاکی و در حال ورق زدن پرونده]: «با کسب اجازه. آقای قاضی! اگر در جلسه قبل، از شورش ساختاری متهم گفتیم، امروز از یک خرابکاری محتوایی پرده برمی‌داریم. نظام آموزشی استاندارد، جاده‌ای صاف، مستقیم و آسفالت‌شده است. ما به دانش‌آموز الگو، فرمول مستقیم و تکنیک تست‌زنی را یاد می‌دهیم تا در کمترین زمان به جواب نهایی برسد. اما این متهم چه می‌کند؟ او عامدانه جاده‌های مستقیم را مسدود می‌کند!او متهم است که فرمول‌های آماده را از دسترس بچه‌ها خارج کرده و آن‌ها را به تاریک‌خانه مسائل دریچه‌ای و آن هم در جهت سخت دریچه، پرتاب می‌کند؛ جایی که تفکر مستقیم و ماشین‌حساب‌ها رنگ می‌با‌زند. او به جای ضرب، آن‌ها را با بحران تجزیه روبه‌رو می‌کند و به جای مشتق، در دریچه معکوس انتگرال، رهایشان می‌سازد. این کار چیزی جز شکنجه ذهنی، اتلاف وقت و سرگردان کردن نسل جوان در لایه‌های ابهام نیست!»شاکی [با عصبانیت پشت تریبون می‌آید]: «آقای قاضی! بازار ما بر اساس راحتی و سرعت بنا شده است. ما کپسول‌های تقویتی و چاشنی‌های آماده یادگیری را در قالب تکنیک‌های طلایی به دانش‌آموز می‌فروشیم تا بی‌دردسر تست بزند. اما متدولوژی این متهم، بازار ما را کساد کرده است. ایشان کلاس درس را به یک آشپزخانه خام تبدیل کرده که در آن خبری از غذای آماده نیست. او دانش‌آموز را مجبور می‌کند با مواد اولیه خام کلنجار برود، بوی سوختگی را تحمل کند، طعم‌های ناپخته را بچشد و خودش دستورپخت یا همان فرمول را از اول کشف کند! این کار، ابهت بسته‌بندی‌شده آموزش تستی را کاملاً نابود می‌کند!»قاضی [پرسشگرانه رو به متهم می‌کند]: «متهم دکاد، طبق بند دوم کیفرخواست، شما متهمید که به جای تسهیل فرآیند آموزش و ارائه راه‌حل‌های سرراست، با سوق دادن دانش‌آموزان به سمت مسائل دریچه‌ای معکوس و حذف فرمول‌های آماده، در فرآیند یادگیری استاندارد اخلال ایجاد کرده‌اید. تریبون برای تنویر افکار عمومی در اختیار شماست.»معلم [رو به حضار می‌ایستد، به تریبون تکیه می‌دهد و با لحنی عمیق و شمرده می‌گوید]: «آقای قاضی، حضار گرامی و کاسبان جاده‌های صاف و بی‌انتهایی که به هیچ مقصدی نمی‌رسند!من این اتهام را هم با افتخار می‌پذیرم. بله، من قاچاقچی استدلال در دنیای فرمول‌های حفظی شما هستم. شما از جاده‌های صاف و آسفالت‌شده می‌گویید، اما فراموش کرده‌اید که رانندگی در اتوبان مستقیم، هیچ‌کس را راننده نمی‌کند؛ فقط احتمال خواب‌رفتگی پشت فرمان را بالا می‌برد. تکنیک‌های طلایی شما، مغز بچه‌ها را به یک انبار متروکه از فرمول‌های مصرف‌شده تبدیل کرده است.در عوض، من کتاب‌هایی را تألیف و منتشر کرده‌ام که هیچ فرمولی در آنها نیست ولی ریاضی را یاد می‌دهد.حرکت در مسیر مستقیم مسائل، مثل خوردن یک غذای کپسولی بی‌طعم است؛ سریع شما را سیر می‌کند اما هیچ لذت، شهود و شناختی از آشپزی به شما نمی‌دهد. هنر تفکر، در حرکت معکوس است. مشتق گرفتن یک کار مکانیکی است که یک ربات هم آن را انجام می‌دهد، اما انتگرال، یعنی بازسازی یک کل متلاشی‌شده.آقای قاضی! تفکر خلاقانه و استدلال، زمانی متولد می‌شود که شاگرد ما در مرز ابهام بایستد، با چالشِ حرکت در جهت عکسِ دریچه‌ها روبه‌رو شود و نترسد.جناب قاضی! صورت‌ مسئله به طور مشخص این است: آیا ما می‌خواهیم شاگردانی را تربیت کنیم که فرمول‌های مستقیم را طوطی‌وار تکرار کنند، یا انسان‌هایی صبور که می‌دانند در تاریکی مسائل دریچه‌ای زندگی، چطور رگه‌های نور و راه خروج را با استدلال خودشان کشف کنند؟من برگه تفهیم اتهام دوم را هم با درک کامل مسئله امضا می‌کنم. اما، باز هم می‌گویم، گیریم من متهم این پرونده باشم؛ با ذهن‌های تشنه‌ای که طعم واقعی کشف کردن را چشیده‌اند و دیگر با کپسول‌های تستی شما سیر نمی‌شوند، چه خواهید کرد؟»[معلم سکوت می‌کند و می‌نشیند. پچ‌پچی در میان حضار در تاریکی می‌افتد. قاضی با چهره‌ای متفکر، چکش را آرام روی میز می‌زند.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks