برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه هشتم از هشت جلسه؛ تقابل حکم صُلب با برهان خُلف[فضای دادگاه این‌بار در سکوتی سنگین و یخ‌زده فرو رفته است. خبری از فریادهای مدعی‌العموم یا هیاهوی شاکیان نیست. از پنجره‌های بلند دادگاه، صدای ریزش مداوم باران به گوش می‌رسد. صندلی‌های تماشاچیان همچنان پر از معلمانی است که ایستاده یا نشسته، با چشمانی نگران قاضی را می‌نگرند. روی میز قاضی تنها یک پروندهٔ قطورِ بسته‌شده قرار دارد. معلم با همان لباس راه‌راه زندان، آرام و استوار در جایگاه محکوم ایستاده و انگشتانش را به عادت همیشگی‌اش گرفته است؛ انگار گچی در دست دارد. قاضی عینک بدون دسته خود را روی بینی‌اش جابه‌جا می‌کند، چند ثانیه به معلم چشم می‌دوزد و سپس با لحنی عمیق، سنگین و عاری از خشم، شروع به خواندن می‌کند.]قاضی: «به نام قانون. پس از برگزاری هفت جلسه استماع کیفرخواست، اظهارات شاکیان و دفاعیات متهم، کلاسه پرونده ۱۴۰۵/الف به فرجام خود رسیده است. دادگاه، متهم دکاد، معلم ریاضی این آبادی را در تمام بندهای هفت‌گانه کیفرخواست، از جمله ترک فعل در نقش لوکوموتیورانی، تأسیس سرزمین خودمختار شهر ریاضی یا آریث‌لند، برهم زدن نظام وظیفهٔ مشق شب و تشکل‌سازی ترمیم‌گرایانه میان آموزشگران، مجرم می‌شناسد.»قاضی [سرش را بالا می‌آورد، نگاهی تأسف‌بار به معلم می‌اندازد و با لحنی که بیشتر به یک واکاوی فلسفی شبیه است تا حکم قضایی، ادامه می‌دهد]: «آقای دکاد! دادگاه دفاعیات شما را با دقت شنید. شما از شکستن دیوارها گفتید، از دنیایی بدون نمره‌های اعشاری، بدون اضطراب آزمون‌های انفرادی و از شهری رؤیایی که در آن علم با ثروت فکری معامله می‌شود. شاید دنیای ساخته‌شده در ذهن شما زیباتر، انسانی‌تر و خلاقانه‌تر باشد؛ اما واقعیت این آبادی بر روی خطوط مستقیم، دیوارهای صلب و قوانین حاکم بنا شده است.جامعه بدون معیار، بدون خط‌کشی و بدون لوکوموتیورانی که قطار را در ریلی مشخص هدایت کند، به زعم ما فرو می‌پاشد. قانون برای اداره ساختارهای موجود نوشته شده است، نه برای رؤیاهای خلاقانه شما. شما نظم سنتی را نقد کردید، اما همین نظم، ضامن بقای دکان آموزش ماست. ترمیم‌گرایی شما، پایه‌های نظام ارزیابی را سست می‌کند و این، چیزی نیست که حاکمیت قانون بتواند آن را تاب بیاورد. بنابراین، و با توجه به همه شواهد و قرائن، حکم شما صُلب، نافذ و قطعی است: محکومیت به حبس تعزیری.»[صدای زمزمه‌ای تلخ و مبهم در میان معلمان حاضر در سالن می‌پیچد. قاضی چکش را نه با خشم، بلکه با قاطعیت یک فرود هندسی، بر میز می‌کوبد.]قاضی: «ختم دادرسی را اعلام می‌کنم. مأموران، متهم را هدایت کنید.»معلم [لبخندی عمیق و آرام بر لب دارد. عینک خود را روی چشم جابه‌جا می‌کند. نگاهی به معلمان ایستاده در سالن می‌اندازد که با چشمانی نم‌زده به او می‌نگرند. دستانش را بالا می‌آورد؛ خطوط راه‌راه سیاه و سفید آستین‌هایش در زیر نور کم‌رمق دادگاه، دقیقاً شبیه به ریل‌های موازی قطاری به نظر می‌رسند که به سمتی نامعلوم کشیده شده‌اند و انگار قرار است در بی‌نهایت «هم» را ملاقات کنند. او با لحنی متین و رسا می‌گوید]: «حکم شما کاملاً منطقی‌ست، جناب قاضی. قانون صلب شما باید برای حفظ خطوط کلیشه‌ای، مرا بند بندگی بکشد. اما صورت‌ مسئله نهایی من هنوز باقی است؛ شما بدن مرا به انفرادی می‌برید، اما با بذر مقاومتی تئوری که در سر معلمان این آبادی کاشته شده چه خواهید کرد؟ ریل‌ها پیش از این پهن شده‌اند آقای قاضی! قطار تفکر خلاق مدت‌هاست حرکت خود را آغاز کرده است. فرض خلف من در پذیرش اتهامات، نهایتاً به تناقضی غیرقابل اجتناب خواهد انجامید.»[معلم با خونسردی برمی‌گردد و همراه مأموران به سمت تاریکی انتهای سالن قدم برمی‌دارد. باران بیرون تندتر می‌شود. در نمای پایانی، معلمان یکی‌یکی از دادگاه خارج می‌شوند؛ اما هرکدام کارنامه‌ای پاره‌شده با یک کارت آشپزی ریاضی همراه با چند اسکناس با واحد پول پروف در دست دارند. تفکر مترپذیر نشده است.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks