برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه پنجم از هشت جلسه؛ تأسیس سرزمین خودمختار شهر ریاضی[نور صحنه این‌بار وسیع‌تر شده، اما شدتش کمتر است؛ گویی مرزهای فیزیکی دادگاه در تاریکی حل شده‌اند. روی میز مدعی‌العموم، نقشه‌ها، کارت‌های آشپزی ریاضی، کارت‌های بازی شکار جواب و اسکناس‌های معاملاتی شهر ریاضی با واحد پول پروف دیده می‌شود. صدای چکش قاضی با لحنی قاطع فرود می‌آید.]قاضی: «پنجمین جلسه دادگاه کلاسه ۱۴۰۵/الف را رسمیت می‌دهم. متهم: دکاد؛ معلم ریاضی. شاکی: ناظر ارشد تدوین سرفصل‌های متمرکز. بند پنجم کیفرخواست: تجاوز از مرزهای فیزیکی و ساختاری تدریس مکتوب، شکستن دیوارهای چهارچوب مصوب و تأسیس یک ساختار شبیه‌سازی‌شدهٔ خودمختار به نام شهر ریاضی. مدعی‌العموم، اتهام را تبیین کنید.»مدعی‌العموم [با لحنی نگران و در حال باز کردن یک نقشه بزرگ]: «با کسب اجازه از ریاست محترم دادگاه. آقای قاضی! اگر متهم در جلسه قبل به جرم ترک فعل در چهاردیواری کلاس محکوم شد، امروز از جرمی پرده برمی‌داریم که مرزهای بیرونی نظام آموزش را تهدید می‌کند. طبق اسناد، کلاس درس در نظام حاکمیتی ما تعریفی مشخص دارد: چهاردیواری امن، گچ، تخته و متونی که سطر به سطرش مصوب شده است. اما متهم حاضر، این دیوارهای قانونی را تخریب کرده است!او متهم است که با تأسیس مدینه‌ای فاضله و موازی آموزش سنتی به نام شهر ریاضی یا آریث‌لند، یک دولت کوچک فکری با واحد پول پروف برپا کرده است. او قوانین تجاری، بورسی و معاملاتی خودساخته‌ای ایجاد کرده که در آن بچه‌ها به جای حل بی‌سروصدای مسائل، روی صورت‌ مسائل معامله می‌کنند، پاسخ‌ها را خرید و فروش می‌کنند و ورشکستگی یا ثروت فکری را تجربه می‌کنند! این یعنی خروج از مأموریت رسمی معلمی و کشاندن پای کودکان به یک ساختار پیچیده و تمرکزدایی‌شده که هیچ سنخیتی با کتاب‌های درسی مکتوب ندارد! شعار او این است: علم بهتر است با ثروت!»شاکی [پشت تریبون می‌آید]: «جناب قاضی! دکان آموزش ما بر پایه خطوط مستقیم و دیوارهای ثابت بنا شده است؛ معلم باید دیکته بگوید و شاگرد بنویسد. اما این متهم، ریاضیات را از حصار صندلی‌ها بیرون کشیده و به یک بازار زنده، پرهیاهو و داد و ستد تیمی بدل کرده است. در شهر ریاضی او، بچه‌ها جغرافیا و مرزهای کلاس را فراموش می‌کنند. او بجای هدایت آن‌ها در مسیر سرفصل‌های امتحانی، آن‌ها را در یک اکوسیستم بزرگ و بی‌در و پیکر رها کرده که ارزیابی‌اش از کنترل سیستم‌های مکانیزه ما خارج است!»قاضی [با نگاهی تفحص‌گر به متهم]: «متهم دکاد، طبق بند پنجم کیفرخواست، شما متهمید که از حدود مأموریت فیزیکی و محتوایی خود فراتر رفته‌اید و با ایجاد ساختار معاملاتی و بازی‌سازی‌شدهٔ شهر ریاضی، نظام متمرکز آموزش را نادیده گرفته‌اید. تریبون برای تنویر افکار عمومی در اختیار شماست.»معلم [آرام از جای خود برمی‌خیزد. نگاهی به نقشه‌های روی میز مدعی‌العموم می‌اندازد، لبخندی عمیق می‌زند و می‌گوید]: «آقای قاضی، مدعی‌العموم محترم، و حافظان چهاردیواری‌های صلب و بی‌روح!من این اتهام توسعهٔ مرزها را هم با افتخار می‌پذیرم. بله، من دیوارهای کلاس‌های شما را که بیشتر شبیه به سلول‌های انفرادی‌ فکری‌ست، شکسته و شهر ریاضی را بنا کرده‌ام. شما می‌گویید من بازار مکاره راه انداخته‌ام؛ اما این یک اکوسیستم زنده است. در شهر ریاضی، مسئله ریاضی دیگر یک تکلیف اجباری و شب‌امتحانی نیست که برای رهایی از آن ثانیه‌شماری کنند؛ مسئله یک دارایی است، یک سرمایه فکری است که بچه‌ها برای تصاحب، فهم و معامله کردنش هم‌کلام و هم‌یار می‌شوند. آن‌ها در این شهر، نه فرمول، بلکه تفکر اقتصادی، کار تیمی، مدیریت بحران و زیستن در یک جامعه عقلانی را تمرین می‌کنند.آقای قاضی! من معتقدم علم، یک جزیره متروکه نیست؛ یک شهر زنده و جاری است. من آن‌ها را از نقش سیاهی‌لشکرهای کلاس‌ها بیرون آورده‌ام و به هنرپیشگان نقش اول نمایشنامهٔ سرزمین تفکر تبدیل کرده‌ام.جناب قاضی! صورت‌ مسئله به وضوح این است: آیا ما می‌خواهیم شاگردانمان را در حصار سرفصل‌های کلیشه‌ای و محفوظات مرده حبس کنیم، یا می‌خواهیم به آن‌ها جرأت ورود به یک شهر بزرگ، واقعی و مستقل با تفکر خلاق را ببخشیم؟من برگه تفهیم اتهام پنجم را هم با ایمان به تمام شهروندان کوچک سرزمین رؤیایی‌ام امضا می‌کنم. اما، گیریم من متهم خروج از این دیوارهای امن باشم؛ با کودکانی که طعم آزادی، معامله و زندگی در شهر ریاضی را چشیده‌اند و دیگر در سلول‌های انفرادی تفکر آرام نمی‌گیرند، چه خواهید کرد؟»[معلم با خونسردی می‌نشیند. قاضی با نگاهی سنگین به برگه‌های پرونده، چکش را می‌کوبد و پایان جلسه پنجم را اعلام می‌کند.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks