برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه سوم از هشت جلسه؛ توهین به بدیهیات تجمعی و ترویج ماکزیمم‌خواهی[

برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه سوم از هشت جلسه؛ توهین به بدیهیات تجمعی و ترویج ماکزیمم‌خواهی[نور صحنه این‌بار مایل و تیز است، گویی سایه‌های بلندی از صندلی قاضی و تریبون‌ها بر کف دادگاه می‌اندازد. مدعی‌العموم با زونکنی قطور از آمار، نمودارها و جداول رتبه‌بندی پشت تریبون ایستاده است. صدای چکش قاضی طنین می‌اندازد.]قاضی: «سومین جلسه دادگاه کلاسه ۱۴۰۵/الف را رسمیت می‌دهم. متهم: دکاد؛ معلم ریاضی. شاکی: رئیس شورای عالی رتبه‌بندی و ترازهای کمّی-تجمعی جهانی. بند سوم کیفرخواست: ایجاد اخلال در نظام رتبه‌بندی کمّی نخبگان، تضعیف ساختار امتیازدهی رسمی تجمعی و ترویج ماکزیمم‌خواهی متمردانه. مدعی‌العموم، اتهام را قرائت کنید.»مدعی‌العموم [با لحنی گزنده و اشاره به زونکن‌ها]: «با کسب اجازه از محضر دادگاه. آقای قاضی! اگر در جلسات پیشین از شورش ساختاری و خرابکاری محتوایی متهم گفتیم، امروز با جرمی روبه‌رو هستیم که پایه‌های ارزیابی شایستگی را در این مرز و بوم نشانه رفته است. تفکر استاندارد و عقل سلیم در تمام دنیا بر قاعده مجموع امتیازات استوار است. ما در کنکور، رتبه‌بندی معلمان، ارتقای استادان و آزمون‌های ورودی، امتیازات ریز و درشت را با هم جمع می‌زنیم تا به یک عدد نهایی برسیم. مبنای عدالت ما عمل اصلی جمع است.اما این متهم چه می‌کند؟ او عامدانه بدیهیات عددی تجمعی را بیهوده می‌انگارد. او در مانیفست خود، تفکر مجموع‌پذیر را عامل رشد خرمهره‌ها و انزوای الماس‌ها دانسته است! او متهم است که با ترویج مغالطه ماکزیمم در برابر مجموع، نخبگان و شاگردان را تحریک می‌کند تا چرخ کارخانه تولید انبوه امتیازات و مقالات را متوقف کنند و تنها روی یک قله عمیق متمرکز شوند. این کار یعنی وتو کردن سیستم رتبه‌بندی کشور!»شاکی [با برافروختگی پشت تریبون می‌آید]: «جناب قاضی! سیستم ما مثل یک ترازوی دیجیتال دقیق است که مثقال به مثقال امتیازات تستی و مقاله‌ای را جمع می‌زند. ابهت ما در همین اعداد بزرگ مبتنی بر مجموع است. اما این متهم با مدل فکری‌اش، به بچه‌ها یاد داده که صد کار یک امتیازی، ارزش یک کار ده امتیازی عمیق را ندارد. او ملاک موفقیت را از تعداد و مجموع به عمق و ماکزیمم تغییر داده است. این یعنی منهدم کردن ساختار انگیزشی افرادی که به جمع کردن قطره‌قطره نمرات و امتیازات عادت کرده‌اند!»قاضی [با ابروهایی درهم‌کشیده رو به متهم]: «متهم دکاد، طبق بند سوم کیفرخواست، شما متهمید به ترویج دکترین ماکزیمم‌خواهی که منجر به بی‌اعتباری سیستم‌های امتیازدهی تجمعی و خط‌کشی‌های رسمی سنجش نخبگان شده است. اگر توضیحی جهت تنویر افکار عمومی دارید، بفرمایید.»معلم [آرام از جای خود برمی‌خیزد. دکمه‌های پیراهن راه‌راهش را که فرم زندانیان دارد مرتب می‌کند، نگاهی به نمودارهای مدعی‌العموم می‌اندازد و با لحنی بُرنده می‌گوید]: «آقای قاضی، مدعی‌العموم و حافظان دکان رتبه‌بندی‌های تجمعی!من این اتهام را هم با کمال میل و افتخار می‌پذیرم. بله، من به رب‌النوع مجموع که شما تراشیده‌اید نامعتقدم و به مسلک ماکزیمم ایمان دارم. شما عدالت را در عمل جمع خلاصه کرده‌اید، اما فراموش کرده‌اید که با جمع زدن هزاران کار سطحی و بی‌ارزش، هیچ چکادی حاصل نمی‌شود. شما در آزمون‌های ورودی، درصد پایین پاسخ درست در همه دروس‌ با تست‌های سطحی شانس‌محور را ارزشمندتر از پاسخ کامل تنها در یک درس می‌دانید و با همین خط‌کش، ممکن است دانشگاه‌ها را مملو از خرمهره‌ها کرده و الماس‌های نادر و عمیق را منزوی سازید.آقای قاضی! جامعه امروز ما بیش از هر زمان دیگری به شایسته‌گزینی مبتنی بر چکادهای برجسته نیاز دارد، نه ترازهای تجمعی که خلاقیت را سرکوب می‌کنند.من به شاگردانم یاد می‌دهم که به جای پر کردن کیسه امتیازاتشان از کارهای تکراری و کلیشه‌ای، به دنبال کشف یک ایده ناب و عمیق بیشین در نهاد خود باشند؛ ایده‌ای که مرزهای ذهنشان را جابه‌جا کند. تفکر ارزان مجموع‌پذیر، ربات‌های هم‌شکل تولید می‌کند، اما تفکر ماکزیمم، انسان‌های جریان‌ساز.جناب قاضی! صورت‌ مسئله به طور مشخص این است: آیا ما می‌خواهیم کارخانه‌ای را اداره کنیم که انبوهی از رتبه‌های توخالی جمع‌پذیر بیرون دهد، یا می‌خواهیم بستری فراهم کنیم تا تک‌قله‌های خلاقیت و الماس‌های نایاب تفکر خلاق متولد شوند و جامعه را به حرکت درآورند؟من برگه تفهیم اتهام سوم را هم با درک کامل مسئله امضا می‌کنم. اما، تأکید می‌کنم، گیریم من متهم اخلال در این کارخانه باشم؛ با قله‌های بلندی که از این پس به سایه‌های کوتاه و جمع‌پذیر شما تن نخواهند داد، چه خواهید کرد؟»[معلم آرام می‌نشیند. سکوت مبهمی بر فضای دادگاه حاکم می‌شود. قاضی با انگشتانش روی میز می‌کوبد، سپس چکش را به صدا درمی‌آورد و ختم جلسه سوم را اعلام می‌کند.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks