برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه هفتم از هشت جلسه؛ تشکل‌سازی ترمیم‌گرایانه و سازمان‌دهی همکاران[فضای دادگاه این‌بار سنگین‌تر و متشنج‌تر از همیشه است. صندلی‌های بخش حضار پر است از معلمانی که با لباس‌های رسمی و چهره‌هایی نگران، چشم به تریبون دوخته‌اند. روی میز مدعی‌العموم، به جای دفترهای مشق، کارنامه‌های تحصیلی با مهرهای برجسته، نمودارهای آماری و خط‌کش‌های بزرگ فلزی روی هم انباشته شده‌اند. صدای سه چکش پیاپی قاضی، هیاهوی مبهم سالن را می‌شکند.]قاضی: «هفتمین جلسه دادگاه کلاسه ۱۴۰۵/الف را رسمیت می‌دهم. متهم: دکاد؛ معلم ریاضی. شاکی: ناظر ارشد ارزیابی صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان. بند هفتم کیفرخواست: اقدام به تشکل‌سازی ترمیم‌گرایانه در لایه‌های صنفی، سازمان‌دهی مقاومت تئوری و ساختاری معلمان در برابر نظامات رسمی سنجش سنتی و شورش سازمان‌یافته تشکیلاتی علیه معیارهای هنجار و کالیبراسیون در قوانین حاکم بر آموزش کشور.»مدعی‌العموم [با لحنی گزنده و برافروخته، خط‌کشی فلزی را در هوا تکان می‌دهد]: «با کسب اجازه از محضر دادگاه. آقای قاضی! جرائم سابق این متهم، انفرادی یا محدود به کلاس خودش بود؛ اما امروز با یک سندیکای شورش طرفیم! اصول ارزیابی روشن است: هر دانش‌آموز یک جزیره مستقل است. باید در قرنطینه بنشیند، با بغل‌دستی‌اش رقابت کند، خط‌کشی شود و نهایتاً با یک عدد از ۰ تا ۲۰ یا یک رتبه و تراز، کالیبره و بایگانی شود.اما این متهم چه کرده؟ او با برگزاری کارگاه‌های آموزشی، معلمان این آبادی را اغوا کرده است! او به آن‌ها یاد داده که خط‌کش‌های نمره‌دهی فردی را بشکنند و مدل پوپولیستی «هم» را جایگزین کنند! او متهم است که نه تنها نمره را از یک ابزار تنبیه و تفکیک، به یک فرآیند مشارکتی تبدیل کرده بلکه معلمان بسیاری را با این طرز فکر آشنا ساخته است.»شاکی [با عصبانیت پشت تریبون می‌رود]: «جناب قاضی! سیستم ما سال‌ها خون‌دل خورده تا یاد بگیرد چگونه انسان‌ها را به اعداد تبدیل کند. اعتبار ما به این است که بگوییم این دانش‌آموز نمره‌اش ۱۹٫۷۵ است و آن یکی ۱۴٫۲۵!وقتی این متهم به معلمان دیگر یاد می‌دهد که دانش‌آموزان را به صورت تیمی و هم‌بسته ارزیابی کنند، یعنی اگر یکی سقوط کرد، بقیه هم سرنوشتشان به او گره می‌خورد! این کار یعنی نابود کردن فردگرایی! او با این کودتای ارزیابی، هرم اقتدار ما را وارونه کرده است!»قاضی [با اخم، به معلمان حاضر در سالن و سپس به متهم نگاه می‌کند]: «متهم دکاد! اتهام شما دیگر صدمه به چند کودک نیست؛ شما متهم به سرایت دادن این تفکر ساختارشکن به بدنه آموزش کشور و جعل معیارهای رسمی سنجش هستید. دفاعی دارید؟»معلم [آرام، بدون ذره‌ای اضطراب از جا برمی‌خیزد. نگاهی به همکارانش در انتهای سالن می‌اندازد که با بیم و امید به او چشم دوخته‌اند و دستانش را گره می‌کند]: «آقای قاضی، مدعی‌العموم محترم، معلمان عزیز و مهندسان کارخانه انسان‌سنجی!بله، من این اتهام را هم با افتخار به گردن می‌گیرم. من به همکارانم یاد دادم که تفنگ نمره را زمین بگذارند و امتحان را انتقام ندانند. شما سال‌هاست پشت نقاب کالیبراسیون و نمره‌های اعشاری پنهان شده‌اید تا دانش‌آموزان را به جان هم بیندازید. شما از رتبه‌بندی دفاع می‌کنید چون می‌خواهید انسان‌ها را در تنهایی و انزوا بسنجید. اما در دنیای واقعی، هیچ مسئله بزرگی در انزوا حل نمی‌شود. جهان فردا، جهان ساختارهای هم‌بسته و تعاملی است.من و همکارانم در مدل «هم»، یادگیری، آموزش و ارزیابی را به یک زنجیرهٔ متصل به هم تبدیل کرده‌ایم. ما به جای کارنامه‌های عددی که روح شاگرد را مصلوب می‌کند، ارزیابی مشارکتی را آورده‌ایم؛ جایی که بچه‌ها یاد می‌گیرند موفقیتشان در گرو دستگیری از بغل‌دستی‌شان است، نه له کردن او!جناب قاضی! صورت‌ مسئله این است: آیا ما می‌خواهیم جامعه‌ای با افراد منفرد تربیت کنیم که برای یک تراز بالاتر، هم‌نوع خود را قربانی می‌کنند؟ یا می‌خواهیم انسان‌هایی تربیت کنیم که بلدند دست در دست هم، ساختارهای ویران جامعه را بازسازی کنند؟گیریم که امروز چکش شما بر صندلی محکومیت من فرود بیاید؛ با این معلمان بیدارشده و با این هرم اقتداری که در ذهن آنان فرو ریخته، چه خواهید کرد؟ تفکر مترپذیر نمی‌شود، آقای قاضی!»[معلم با لبخندی آرام به صندلی‌های تماشاچیان می‌نگرد. معلمان به احترام او، ایستاده و بی‌هیاهو دست می‌زنند. قاضی با عصبانیت چکش را به شدت روی میز می‌کوبد. سالن در سکوتی وحشت‌زده فرو می‌رود. قاضی با نگاهی تند و قاطع به دکاد، ختم جلسه هفتم را اعلام می‌کند و پرونده را برای صدور حکم نهایی در جلسه هشتم ورق می‌زند.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks