وتوی چین و روسیه؛ واقعیت یا سراب؟✍آرمان ایرانیگروه سیاسی چندثانیه آنلاین🔹 رویترز جمعه ۱۳ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در تلاش‌اند در نشست پیش‌روی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، قطعنامه‌ای را به تصویب برسانند که موضوع هسته‌ای ایران را به شورای امنیت گزارش کند.🔹چین و روسیه در شورای حکام حق وتو ندارند؛ پرسش اصلی از مرحله بعد آغاز می‌شود: اگر پرونده به شورای امنیت برسد، آیا پکن یا مسکو برای متوقف کردن قطعنامه‌ای علیه ایران از حق وتوی خود استفاده خواهند کرد؟ اژدها و خرس؛ سد راه عقاب؟🔹یک قرائت خوش‌بینانه بر هم‌پوشانی مواضع تهران، پکن و مسکو در مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی و حمایت از نظم چندقطبی تکیه دارد. از این منظر، ایران برای چین و روسیه فقط یک شریک دوجانبه نیست و تحولات مربوط به پرونده هسته‌ای آن در چارچوب وسیع‌تری از رقابت قدرت‌های بزرگ نیز دیده می‌شود.🔹در چنین نگاهی، بازگشت شورای امنیت به مسیر فشار بر تهران می‌تواند برای پکن و مسکو فراتر از خود پرونده ایران، به مسئله‌ای درباره توازن قدرت و نقش غرب در نهادهای بین‌المللی تبدیل شود. حافظه تاریخی چه می‌گوید؟🔹تجربه اما احتیاط را توصیه می‌کند. چین و روسیه پیش از برجام در هر چهار قطعنامه اصلی که رژیم تحریمی شورای امنیت علیه برنامه هسته‌ای ایران را ایجاد یا تشدید کرد، نه‌تنها از حق وتوی خود استفاده نکردند، بلکه رأی مثبت دادند.این سابقه نشان می‌دهد «شراکت راهبردی» با تهران، دست‌کم در تجربه گذشته، به معنای تعهد خودکار به وتو نبوده است. چرتکه سود و زیان چین🔹محاسبه پکن چندلایه است. تجارت چین و عربستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۸ میلیارد دلار بود، در حالی که تجارت رسمی ایران و چین کمتر از ۱۰ میلیارد دلار ثبت شد. در عین حال، ایران با نفت، موقعیت جغرافیایی و نقش منطقه‌ای خود برای چین اهمیت دارد.🔹برای پکن، رابطه با تهران در کنار مجموعه دیگری از ملاحظات قرار می‌گیرد: ثبات خلیج فارس، امنیت هرمز، روابط با عربستان و امارات و نیز مناسبات گسترده‌تر با واشنگتن.🔹همزمان، دولت آمریکا نیز تلاش کرده هزینه‌های همکاری اقتصادی چین با ایران را افزایش دهد. ترامپ ۱۳ شهریور گفت از شی جین‌پینگ خواسته «درگیر ایران نشود» و اسکات بسنت نیز درباره انتقال نفت ایران به چین از اقدامی تازه در سه‌شنبه ( ۱۷ شهریور ) خبر داده است. روسیه؛ حمایت یا چانه‌زنی؟🔹محاسبه روسیه متفاوت است و بیش از چین با ملاحظات امنیتی و پرونده اوکراین پیوند دارد. مسکو انگیزه بیشتری برای مخالفت با ابتکارهای مورد حمایت غرب دارد، اما همزمان ازسرگیری گفت‌وگوها با آمریکا درباره اوکراین می‌تواند بر نحوه رفتار روسیه در دیگر پرونده‌ها نیز اثر بگذارد.🔹شاهدی در دست نیست که نشان دهد ایران موضوع یک معامله مشخص میان مسکو و واشنگتن است؛ با این حال، در چارچوب یک «معامله بزرگ‌تر» میان قدرت‌ها، امکان تعدیل مواضع بر سر متن، زمان یا شدت یک قطعنامه را نمی‌توان به‌طور کامل کنار گذاشت. ۹ رأی؛ تکرار می‌شود؟🔹ترکیب فعلی شورای امنیت نیز برای تهران قابل توجه است. ۱۸ فروردین امسال، قطعنامه مربوط به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز ۱۱ رأی موافق گرفت؛ فقط چین و روسیه رأی منفی دادند و کلمبیا و پاکستان ممتنع شدند. قطعنامه تنها به دلیل وتوی دو عضو دائم تصویب نشد.موضوع هرمز با پرونده هسته‌ای متفاوت است، اما این رأی نشان می‌دهد دستیابی به ۹ رأی لازم در ترکیب فعلی شورا نامحتمل نیست. اهمیت متن قطعنامه🔹در نهایت، خود متن قطعنامه و میزان الزام‌آور بودن آن نیز متغیری تعیین‌کننده است. میان متنی که صرفاً بر همکاری بیشتر ایران با آژانس تأکید کند و قطعنامه‌ای که تحریم‌های تازه یا اقدامات الزام‌آور پیش‌بینی کند، برای محاسبات پکن و مسکو تفاوت زیادی وجود دارد.🔹سرنوشت یک قطعنامه احتمالی، بیش از عنوان «شراکت راهبردی»، به مجموعه‌ای از عوامل بستگی خواهد داشت: متن قطعنامه، امنیت هرمز، مناسبات واشنگتن–پکن و محاسبات روسیه در پرونده اوکراین.🔹پرسش نهایی این است: چین و روسیه در لحظه تصمیم نهایی تا کجا حاضرند در حمایت از تهران بایستند؟ آیا، چنان‌که خوش‌بین‌ها می‌گویند، مانع تصویب قطعنامه‌ای علیه ایران خواهند شد؛ یا مطابق هشدار بدبین‌ها، نظاره‌گر بازگشت ایران به مدار تحریم‌ها و فشارهای شورای امنیت خواهند ماند؟@modara_ir