‌‌ ‌ ‌ 📽 تکه‌ای از فیلم «کمال‌الملک» ساختۀ علی حاتمی با بازی جمشید مشایخی عزت‌الله انتظامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ‌ ‌‌‌‌✍🏻 کمال‌المُلک و کلام‌المَلک‌‌ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــناصرالدین‌شاه: این روزها دل‌به‌نشاط نیستی، کمال‌الملک! شادابی به هنر حیات می‌دهد. جلوۀ عشق می‌شود هنر. قدری خوش بگذران، سرِ کیف باش، قدر هنرت را بدان! نگذار در ناخوشی بمیرد. هنر متاعی نیست که سر هر بازار بشود خرید!کمال‌الملک: و سر هر بازار هم نمی‌شود فروخت. این روزها دیدم قدر گوهر خیلی بیش‌تر است تا هنر.ناصرالدین‌شاه: پیداست شما هنوز از آن قضیۀ دزدی جواهرات ملولید. با این طبع حساس شما، چنین رنجشی طولانی عجیب نیست. نصیحتی به شما می‌کنم: همان‌طور که آقا خطای نوکر را می‌بخشد، غلام هم باید به‌موقع از حج‌خُلقی مولای خود غمضِ‌عین کند. کینه سزاوار دل‌های پاک نیست! وقتی آقایی محبت نوکرش را طلب می‌کند، امساک نارواست. رضایت ولی‌نعمتْ اول‌شرط نوکری است. نکتۀ دیگر: با دل‌مردگی سراغ نقاشی نروید، تأثیر نامطلوبی دارد.کمال‌الملک: با روحیۀ مأیوس و افسردۀ فعلی که الحق مناسب کار نیست، بهترین اوقات تحقیق است. اگر اجازه می‌فرمودید به سفر فرنگستان، برخورد نزدیک با شیوۀ کار مشاهیر گیتی، بی‌شک خالی از فایده نبود.ناصرالدین‌شاه: اول باید لغت فرانسه را به‌درستی بیاموزی. این قاموس که دیکسیونر شخصی خود ماست مرحمت می‌کنیم، عصای دستت باشد. هر وقت فرانسه را کامل کردی، به عرض برسان، می‌فرماییم محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه امتحان کند. اگر نتیجه تِغه بییَن* بود، مرخصی بروی فرنگ. ارووَر موسیو**...*تِغه بییَن (très bien): عبارت فرانسوی است؛ یعنی «خیلی خوب»**ارووَر موسیو (au revoir monsieur): عبارت فرانسوی است؛ یعنی «خداحافظ آقا». تلفظ عزت‌الله انتظامی بسیار ناشیانه و نادرست است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 نکته⚜️ سبک و سیاق این مکالمه لزوماً قاجاری نیست، بلکه به‌نوعی «بازآفرینیِ ادیبانۀ مطبوع» علی حاتمی بر اساس «تصور او» از مکالمات دربار قاجاری است. گفتار قاجاریان با گفتار امروزیان چندان فرقی نداشته است؛ این را از نمایش‌نامه‌های آن دوران و به‌ویژه از دیالوگ‌های نمایش‌نامه‌های آن زمان، می‌توان تشخیص داد و اثبات کرد.⚜️ آن‌چه فارسیِ قاجاری تلقی می‌شود و انباشته از الفاظ عربی و آغشته به تکلف سلسله‌مراتبی است، به «نوشتار» آن زمان منحصر است، آن هم فقط «برخی از گونه‌های نوشتاری» آن دوران. بااین‌همه، آن‌چه در مکالمات این فیلم آمده، حتی به نوشتار قاجار هم چندان شبیه نیست و در اصلْ نثر مطبوع علی حاتمی است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak‌‌