گفت ای شه خلوتی کن خانه رادور کن هم خویش و هم بیگانه راکس ندارد گوش در دِهلیزهاتا بپرسم زین کنیزک چی

گفت ای شه خلوتی کن خانه رادور کن هم خویش و هم بیگانه راکس ندارد گوش در دِهلیزهاتا بپرسم زین کنیزک چیزهاخانه خالی مانْد و یک دَیّار نَهجز طبیب و جز همان بیمار نهنرم‌نرمک گفت شهرِ تو کجاست؟که علاجِ اهلِ هر شهری جداستواندر آن شهر از قرابت کیستت؟خویشی و پیوستگی با چیستت؟دست بر نبضش نهاد و یَک‌ بیَکباز می‌پرسید از جور فلکچون کسی را خار در پایش جهدپای خود را بر سَرِ زانو نهدوز سَرِ سوزن همی جوید سرشور نیابد، می‌کُند با لب تَرَشخار در پا شد چنین دشواریابخار در دل چون بود؟ وا دِه جوابخار در دل گر بدیدی هر خَسیدستْ کِی بودی غمان را بر کسی؟کس به زیر دُمِِّ خر خاری نهدخر نداند دفع آن، برمی‌جهدبرجهد، وان خار محکم‌تر زندعاقلی باید که خاری برکَندخر ز بهر دفع خار از سوز و دردجُفته می‌انداخت، صد جا زخم کردآن حکیمِ خارچینْ استاد بوددست می‌زد جابجا می‌آزمودزان کنیزک بر طریق داستانباز می‌پرسید حال دوستانبا حکیمْ او قصّه‌ها می‌گفت فاشاز مُقام و خواجگان و شهر و باشسوی قصّه گفتنش می‌داشت گوشسوی نبض و جَستنش می‌داشت هوشتا که نبض از نام کی گردد جَهّاناو بُوَد مقصودِ جانش در جهاندوستان و شهرِ او را برشمردبعد از آن شهری دگر را نام بُردگفت چون بیرون شدی از شهرِ خویشدر کدامین شهر بودستی تو بیش؟نام شهری گفت و زان هم درگذشترنگ روی و نبض او دیگر نگشتخواجگان و شهرها را یَک‌ بیَکباز گفت از جای و از نان و نمکشهر شهر و خانه خانه قصّه کردنه رگش جنبید و نه رخ گشت زردنبض او بر حالِ خود بُد بی‌گزندتا بپرسید از سمرقندِ چو قَندنبضْ جَست و رویْ سرخ و زرد شدکز سمرقندیِِّ زرگر فرد شدچون ز رنجور آن حکیم این راز یافتاصلِ آن درد و بلا را باز یافتگفت کوی او کدام است در گُذَراو سرِ پل گفت و کوی غاتِفَرگفت دانستم که رنجت چیست، زوددر خلاصت سِحرها خواهم نمودشاد باش و فارغ و آمِن که منآن کنم با تو که باران با چمنمن غم تو می‌خَورم، تو غم مخَوربر تو من مشفق‌ترم از صد پدرهان و هان این راز را با کس مگوگرچه از تو شه کند بس جُست‌ و جوخانهٔ اسرار تو چون دل شودآن مُرادت زودتر حاصل شودگفت پیغامبر که هر که سِرّ نهفتزود گردد با مُرادِ خویش جفتدانه چون اندر زمین پنهان شودسِرِِّ او سَرسبزی بستان شودزَرّ و نقره گر نبودندی نهانپرورش کی یافتندی زیرِ کانوعده‌ها و لطف‌های آن حکیمکرد آن رنجور را آمِن ز بیموعده‌ها باشد حقیقی، دل‌پذیروعده‌ها باشد مجازی، تاسه‌گیروعدهٔ اهل کرم، گنج روانوعدهٔ نااهل شد، رنج روان