در یک دهه گذشته وقتی بارها صحبت از نارضایتی عمومی می‌شد، دو جواب می‌شنیدیم:اول: مشکل از انتخاب است.ا

در یک دهه گذشته وقتی بارها صحبت از نارضایتی عمومی می‌شد، دو جواب می‌شنیدیم:اول: مشکل از انتخاب است.این جواب با این اشکال مواجه بود که اولا مشکلات را به دولت یا مجلس تقلیل می‌داد و اساسا نهادهای انتصابی را نادیده می‌گرفت و ثانیا نسبت‌به مانعیت شورای نگهبان از انتخابات آزاد، به‌کلی تغافل می‌کرد.دوم: برای این نظام خون داده‌ایم، شما نظام دیگری می‌خواهید خون بدهید!این مدعا از سوی بسیاری از افراد مدافع حکومت ترویج می‌شد. از قضا این استدلال در براندازان نیز بسیار پررنگ شده است. آنها جمهوری اسلامی را «شر مطلق» می‌بینند و باورشان این است که هرآنچه «سپر» این شرور است، نه‌تنها باید از دستش گرفته شود، بلکه اساسا آن «سپر» را باید آتش زد تا کس دیگری آن را به‌دست نگیرد. گرچه آتش زدن مساجد و توهین‌های رکیک به دین یا کشتن ماموران را می‌توان سازمان‌دهی شده تلقی کرد، اما «زمینه پذیرش» و حمایت افراد را نباید از آن نادیده گرفت. در ۱۴۰۱ «خشونت‌پرهیزی» یک توصیه فراگیر بود، برعکس الان که شعاری در خدمت «رژیم» صورت‌بندی می‌شود.اما تصوری که فعلا دارم این است:۱. به‌نظر من مسئولیت اول این «برادرکشی» با کسانی است که این چرخه را ایجاد کردند. ناراضیان را آن هم بعد از کاهش مشارکت پی‌درپی در انتخابات‌ها، نادیده گرفتند و با ایجاد «انسداد سیاسی» آنها را به خون دادن برای مخالفت با خودشان عملا تشویق کردند.۲. کسانی که مروج جنگ با حکومت‌اند، تبعات تصمیم‌شان همین است که می‌بینند. به‌تعبیر پهلوی: «جنگ تلفات دارد.» وقتی اسرائیل به ایران حمله کرد، بارها شنیدیم که «جمهوری اسلامی اسرائیل را تحریک کرده» و حمله را توجیه کردند. اگر این توجیه صحیح است، دیگران هم می‌توانند بگویند: «براندازانْ جمهوری اسلامی را تحریک کرده‌اند.»اقتضای این روند همین است.۳. نمی‌گویم هرکسی که از طرفین کشته شده مظلوم نیست، اما شخصا قبلا کسی کشته می‌شد بسیار بیشتر از الان متاثر می‌شدم تا الان که در بسیاری از موارد، نمی‌دانم در این «جنگ»، آن کس که از هر دو طرف کشته شده، چه رفتاری داشته است.