«هیچ‌کس از چرخه‌ی حذف در امان نیست.»در یک حکومت تمامیت‌خواه، هرچه فساد ساختاری عمیق‌تر می‌شود، افراد اثرگذار و چهره‌های شناخته‌شده معمولاً با یکی از دو سرنوشت روبه‌رو می‌شوند: یا از همان ابتدا به دلیل نپذیرفتن ایدئولوژی حاکم حذف می‌شوند، یا در یکی از زیرمجموعه‌های همان ساختار ایدئولوژیک قرار می‌گیرند و اجازه فعالیت پیدا می‌کنند؛ البته تا زمانی که در چارچوب‌های تعیین‌شده باقی بمانند.وقتی کسی پس از بیست یا سی سال فعالیت مستمر در یکی از مهم‌ترین بازوهای حکومت، یعنی رسانه و تلویزیون، همچنان امکان فعالیت دارد، به این معناست که دست‌کم با بخش مهمی از ایدئولوژی حاکم کنار آمده است. بنابراین، خواه‌ناخواه بخشی از سازوکار بقای آن بوده؛ حتی اگر سرانجام خودش نیز قربانی همان سازوکار شده باشد.در این میان، نخستین قربانیان یک نظام ناکارآمد و فاسد، مردم عادی هستند؛ طبقه متوسط، اقشار کم‌درآمد، کارگران، معلمان، هنرمندان و نویسندگانی که به هیچ نهاد قدرتی وابسته نیستند. وقتی اقتصاد بر پایه فساد و تبعیض اداره شود و تورم سال‌ها زندگی مردم را فرسوده کند، این گروه‌ها بسیار زودتر از چهره‌های شناخته‌شده هزینه آن را می‌پردازند.به همین دلیل، اشک‌های امروز عادل فردوسی‌پور نمی‌تواند احساسات مرا برانگیزد. پیش از آنکه او با محدودیت روبه‌رو شود، هزاران هنرمند، نویسنده، روزنامه‌نگار، استاد دانشگاه، فعال مدنی و شهروند ایرانی سال‌ها ممنوع‌الکار شدند، زندان رفتند، ناچار به ترک وطن شدند یا در انزوا و زیر فشارهای اقتصادی و روانی، زندگی‌شان نابود شد. حتی زمانی که فردوسی‌پور همچنان در رسانه رسمی برنامه اجرا می‌کرد ــ و کماکان نیز می‌کند ــ افراد بسیاری، چه‌بسا بااستعدادتر از او، سال‌هاست که از هرگونه امکان فعالیت محروم شده‌اند.این اشک‌ها زمانی معنا پیدا می‌کند که برای مردم نیز ریخته شود؛ برای خانواده‌هایی که عزیزانشان را از دست دادند، برای جوانانی که در خیابان کشته شدند، برای زندانیان، برای اعدام‌شدگان و برای میلیون‌ها انسانی که سال‌ها زیر بار سرکوب، فقر و بی‌عدالتی زندگی کرده‌اند. دیدن این رنج‌ها نیازی به نگاهی ویژه ندارد؛ کافی است کسی نخواهد چشمش را بر واقعیت ببندد.آنچه امروز برای فردوسی‌پور رخ داده، تنها بخش کوچکی از رنجی است که جامعه ایران دهه‌هاست تجربه می‌کند. این سرنوشت، دیر یا زود، گریبان بسیاری از کسانی را نیز خواهد گرفت که بقای خود را در پیوند با ساختار ایدئولوژیک جمهوری اسلامی جست‌وجو کردند. زیرا نظامی که بر حذف، تبعیض و سرکوب استوار باشد، در نهایت حتی وفاداران خود را نیز از تیغ حذف در امان نخواهد گذاشت.#محمد_مرکبیان@morakabian