روایت احسن‌التقاسیم مقدسیمحمد مقدسی، تقسیمات جغرافیای ربع نیشابور را در قالب دوازده رستاق (= ولایت، شهرستان) و سه خزانه و قصر و دار تبیین می‌نماید. او بشت، بیهق، کویان، جاجرم، اسفراین، استوا، اسفند، جام، باخرز، خواف، زاوه، رخ را در دسته ولایت‌های تابعه نیشابور و زوزن را دار آن و بوزجان را قصر آن و توس و نسا و ابیود را خزانه‌های نیشابور می‌داند.ولایت‌های دوازده‌گانه ربع نیشابور؛ در جغرافیای احسن‌التقاسیم مَقدِسی:نام ولایت نام شهرهای ولایت توصیفولایت بشت طرثیث، کندر مهم‌ترین ولایت‌های دوازده‌گانه، دارای هفت منبرولایت بیهق سوزوار، خسروجرد دارای مردمی ادب‌دوستولایت کویان آزادوار دارای مردم اهل حدیث و ادب‌دوستولایت جاجرم جاجرم ولایتی کوچک و ثروتمندولایت اسفراین اسفراین کشاورزی خوب، دارای مردمی اهل حدیثولایت استوا استوا، قوچان، فاروج ولایتی بزرگ و تأمین‌کننده میوه نیشابورولایت اسفند فرهادگرد، ازقند -ولایت زام بوزگان -ولایت باخرز مالین مرکز حبوبات و مویزولایت خواف سلومک مرکز مویزولایت رخ تنفک -ولایت‌های خزانه، دار و قصر ربع نیشابور؛ در جغرافیای احسن‌التقاسیم مَقدِسی:نام ولایت نوع نام شهرهای ولایت توصیفولایت زوزن دار زوزن شهری بزرگولایت بوزجان قصر بوژگان کاخ با شهرکی بزرگولایت توس خزانه طابران، نوقان، جناوذ (گناواذ)، تروغبذ، رادکان، استورقان بزرگ و باستانیولایت نسا خزانه نسا، سفینقان، جرمقان، افراوه، شارستانه گردشگاه، پاکیزه و منظمولایت ابیورد خزانه مهنه، کوفن رونق و ارزانی و حاصلخیزیچهره علمی و فرهنگی ربع نیشابورربع نیشابور به مرکزیت شهر نیشابور، از کانون‌های علمی برجسته جهان اسلام است که محا فعالیت و تکاپوی علمی و فرهنگی شاعران، ادیبان، فقیهان، مورخان، فیلسوفان، پزشکان، منجّمان، ریاضی‌دانان و محدّثان مشهوری بوده؛ و به‌طور خاص، در شمار حوزه‌های عمده علوم حدیث سده‌های نخستین اسلامی است که محل گرهمایی شمار فراوانی از فقیهان، عالمان و بزرگان حدیث بوده است.جدال پیرامون واحد تقسیمات کشوری پیشنهادی به نام «خراسان غربی»تقسیم استان خراسان و طرح‌های پیشنهادی برای تقسیمات کشوری در ایراناستان‌های خراسان شمالی، رضوی و جنوبی در محدوده جغرافیای سیاسی ایران معاصر، تا سال ۱۳۸۳ یک استان واحد به نام استان خراسان بودند؛ این استان و قدری از نواحی پیرامونی آن در کشورهای همسایه شمال شرقی، بخش غربی خراسان قدیم را در بر می‌گیرد. در نگاهی تاریخی به قلمروی ایران بزرگ؛ خراسان غربی، اصطلاحی دارای بار جغرافیایِ تاریخی، فرهنگی و هویتی است، که به تمامی محدوده بخش غربی خراسان بزرگ، یا همان ربع نیشابور به مرکزیت نیشابور اشاره دارد و این اصطلاح دارای بار و پیشینه تاریخی و فرهنگی مشخص را نباید با یکی از طرح‌های پیشنهادی افزایش تقسیمات کشوری در دورهٔ معاصر، برای تأسیس استانی پیشنهادی در محدودهٔ غربی خراسان رضوی، تحت عنوان خراسان غربی یا سربداران، اشتباه گرفت. بهره‌برداری از اصطلاح «خراسان غربی» از سوی برخی اهالی سیاست و رسانه؛ بدون اشاره به زمینه‌ها، درونمایه‌ها و بار تاریخی-فرهنگی و هویتی آن؛ بحث‌وجدل‌هایی را در خراسان رضوی، به ویژه از دههٔ ۱۳۹۰ خ. به بعد، به همراه داشته است.پانوشت‌هادانشنامه‌ای رونمایی شده در دانشگاه تهران با عنوان «دانشنامه نیشابور بزرگ» توسط کمیسیون ملی یونسکو در ایران منتشر شده است.«نیشابور بزرگ کجاست؟». ایسنا. ۲۰۲۳-۰۱-۲۲. «شهرستان سرخس و مهم‌ترین وقایع تاریخی آن» نوشته ابراهیم زنگنه در صفحه ۱۹۵ آمده است: شرایط اقلیمی خراسان قدیم ایجاب می‌کرد، که راه‌های شرقی و غربی از ناحیه سرخس بگذرد؛ زیرا مرکز خراسان شمالی (یعنی مرو) را صحراهایی فراگرفته بود … سرخس در مدخل بخش غربی، در حد فاصل مرو و نیشابور واقع بود. سرخس برای کاروانیانی، که از مرو به به غرب خراسان می‌آمدند و دشواری‌های عبور از صحرا خشک بین این دور شهر (یعنی مرو و نیشابور) را تحمل کرده بودند، نقطه امیدی بود …«تأثیر عوامل جغرافیایی بر هنر ایران» نوشته ولادیمیر مینوروسکی؛ در صفحه ۳۰۶ آمده است: … منطقه تهران (ری قدیم) مترقی‌ترین بخش شمال غربی ایران با فاصله ۵۵۰ میل مربع از نیشابور که مرکز غربی‌ترین «ربع» خراسان می‌باشد، مجزا شده است. هنوز خراسان دارای سه ربع دیگر؛ یعنی هرات، بلخ و مرو می‌باشد …«اولوس جغتای (۶۲۴ - ۷۶۳ ق)» نوشته امیرتیمور رفیعی در صفحه ۹۵ آمده است: … محمد خوارزمشاه … ابتدا به بلخ فرار کرد و از آنجا به طرف خراسان غربی رفت و در نیشابور پناهگاهی یافت.«مطالعه و تحلیل نقش‌مایه‌ی انسانی بر روی قطعه‌ای سفالی از تپه‌بلوچ نیشابور» نوشته مهدی صبوری؛ در صفحه ۲۲ آمده است: مطالعات باستان‌شناسی منسجم در حوزهٔ خراسان غربی بلاخص در دورهٔ پیش از تاریخ بسیار محدود بوده است … منظور از خراسان غربی، بخش ایرانی خراسان بزرگ یا سه استان