چرا ساز دوتار ابتکاری مرتضی گودرزی را " دوتار خراسان بزرگ" نام نهاده ایم؟!دکتر کیوان پهلوان پژوهشگر موسیقیقسمت سی و نهم ادامهء " خراسان بزرگ کجاست ؟"شهر نیشابور ( نشابور ) ( ۱ )نِیشابور یا نیشاپور (تلفظ فارسی نوشده از فارسی میانه: نیو شاهپوهر، به‌معنای: شهر نوساختهٔ شاهپور) دومین شهر بزرگ استان‌های خراسان ایران، پایتخت تاریخی و پیشین بخش غربی خراسان بزرگ (یا همان رَبْعِ نیشابور)، پایتخت طاهریان پس از مرو و پایتخت پیشین امپراتوری سلجوقی، از شهرهای جادهٔ ابریشم قدیم، مرکز شهرستان نیشابور و سومین شهر بزرگ شرق ایران پس از مشهد و زاهدان است. این شهر در دامنه‌های جنوبی رشته کوه بینالود و در شمال دشت نیشابور قرار داشته و از مهم‌ترین مراکز تاریخی، گردشگری و صنعتی خراسان است و نقش پررنگی در تاریخ، تمدن و فرهنگ ایرانی داشته است. نام ها نیشاپور، ابرشهر، نیسایه، ، نشابور، نیسابور، ایرانشهر، دمشق کوچک (به گفته ابن بطوطه)، شهر باغاتسال شهرشدنبیش از ۷۵۰۰ سال؛ بازگفت اسطوره‌ای: روزگار تهمورث پیشدادی؛ بازگفت تاریخی: پیش از ۲۶۰م؛ بنیانگذاری شهرداری: ۱۹۴۱م/ ۱۳۲۰ خ.)این شهر یکی از تاریخی‌ترین و کهن‌ترین شهرهای شرق ایران و خراسان به‌شمار می‌آید و شهر کهن و تخریب شده نیشابور بدست گذشته‌نویسان با شهرهای شناخته شده دوران طلایی اسلامی؛ چون بغداد، دمشق، قاهره، قیروان و بصره سنجیده شده است. اَبَرشَهر یکی از نام‌های باستانی نیشابور (یا همان نیوشاپور به معنی شاهپور پهلوان) و نام پیشین استان‌های خراسان فعلی ایران نوین یا ربع نیشابور بوده است؛ این بخش، در نوشته‌های پهلوی، با دریاچه سوور که آذربرزین مهر (آتش بهرام) در کنار آن قرار داشته، پیوند خورده است. ابرشهر یا همان نیشابور، یکی از ساتراپ‌های ایران در دوران پیش از اسلام بود و فرمانروا یا مرزبان این ساتراپی، لقب ویژه کنارنگ را داشت.نیشابور در درازای تاریخ به‌دلایل گوناگونی چون وجود آب و هوایی بی‌همتا، معدن فیروزه، صنعت و هنر سفالگری، کشاورزی و قرارگیری در موقعیتی راهبردی-دفاعی، یکی از راه‌های مهم اقتصادی و اصلی جاده ابریشم، یکی از قطب‌های علوم مادی و اسلامی و یکی از شهرهای شهره ایران بوده و از نیشابور و شخصیت‌های نیشابوری بارها در نوشته‌های تاریخی، اسطوره‌ای و ادبی همچون در اوستا (رَئِوَنْت) و شاهنامه سخنی به میان آمده است.در درازای تاریخ از نیشابور با عنوان نمادین شهر فیروزه نیز یاد شده و این شهر مرکز صادرات دلپسندترین و باکیفیت‌ترین معدن سنگ فیروزه جهان در درازای تاریخ بوده است. نیشابور در درازای تاریخ بارها نابود شده‌است؛ به‌عنوان نمونه می‌توان به نابودی رخ داده در سقوط نیشابور در حملات مغول و زلزله‌های پیاپیی که نقشی در نابودی‌های پرشمار رخ داده در این شهر داشته‌اند، اشاره کرد. اکنون بیشتر بقایای تاریخی و باستانی ابرشهر یا همان نیشابور کهن که بزرگ‌ترین پهنه تاریخی در ایران است را می‌توان در کرانه جنوبی شهر کنونی یافت.در این شهر می‌توان آثار معماری انبوه تاریخی و نوین ویژه‌ای چون آرامگاه خیام نیشابوری، آرامگاه عطار نیشابوری، مجتمع اخترشناسی و افلاک‌نمای خیام، عمارت و باغ امین اسلامی و باغ ملی نیشابور را دید و نقاط آموزشی، دانشگاهی، تاریخی، تجاری، درمانی، طبیعی و تفریحی پرشماری در سطح این شهر دیده می‌شوند.مردم این شهر و شهرستان بیشتر به زبان فارسی با گویش نیشابوری سخن می‌گویند و نیشابور افزون‌بر اهمیت تاریخی و اساطیری در مزدیسنا دارای اهمیت در تاریخ فرقه‌های گوناگون اسلام؛ همچون شیعهٔ ۱۲ امامی، اهل سنت ( بیشتر شافعی)، تصوف و اسماعیلیه نیز است.نیشابور یکی از شهرهای عضو ایران در دو سازمان جهانی جامعه کهن شهرها (LHC) و ICCN (وابسته به یونسکو) است؛ همچنین، شمار زیادی از یافته‌های باستانی ناحیهٔ شهر تخریب شده این شهر همانند شطرنج نیشابوری در موزه متروپولیتن نیویورک، موزه بریتانیا لندن، موزهٔ ایران باستان تهران و دیگر موزه‌های جهانی نگهداری و به نمایش گذاشته می‌شود. پیشینه نام نیشابورریشه‌شناسینام ( نیشابور) که در نوشته‌های گوناگون؛ به گونه‌های نیشاپور، نشابور و نیسابور نیز آمده است، گونهٔ دگرگون‌شدهٔ واژه‌ای مرکب از زبان پهلوی ساسانی است. در دبیره اوستایی به گونه 𐬭𐬎𐬊𐬠 𐬀𐬵𐬯𐬫𐬥 نوشته می‌شود که دربرگیرندهٔ: (نی + شا + پور) است.بخش یکم:(نی)، سه دیدگاه دربارهٔ ریشهٔ آن پیش کشیده شده است:برگرفته از نِهْ؛ از ریشهٔ فعل نهادن؛ به معنی جای و شهر.برگرفته از نْیْو؛ صفت؛ به معنی دلیر، مردانه، بهادر، زیبا و خوبدگرگون‌شدهٔ نیک؛ صفت؛ به معنی خوب، خوش، زیبا و شخص نیکوکار