چرا ساز دوتار ابتکاری مرتضی گودرزی را " دوتار خراسان بزرگ" نام نهاده ایم؟!دکتر کیوان پهلوان پژوهشگر موسیقیقسمت سی و هفتم ادامهء " خراسان بزرگ کجاست ؟"استان خراسان ( ایران )استان‌های خراسان ایران تا سال ۱۳۸۳ و قبل از تصویب قانون بحث‌برانگیز تقسیم استان خراسان با عنوان استان خراسان و با مرکزیت شهر مشهد شناخته می‌شدند. این استان تا قبل از تقسیم بزرگ‌ترین استان ایران بود؛ اما پس از آن به ۳ استان تقسیم شد و عنوان بزرگ‌ترین استان ایران به استان کرمان رسید.استان‌هایی که از تقسیم استان خراسان به‌وجود آمده‌اند:استان خراسان رضوی با مرکزیت مشهد.استان خراسان شمالی با مرکزیت بجنورد.استان خراسان جنوبی با مرکزیت بیرجند.اصطلاحاً به مجموع این ۳ استان، استان‌های خراسان هم گفته می‌شود. هم‌اکنون به ترتیب شهرهای مشهد، نیشابور، سبزوار سه شهر بزرگ و پرجمعیت استان‌های خراسان محسوب می‌شوند. این استان از شمال شرقی تا شمال به کشور ترکمنستان، از شمال غربی به استان گلستان، از شرق به کشور افغانستان از غرب به استان‌های سمنان و اصفهان و یزد، از جنوب به استان سیستان و بلوچستان و از جنوب غربی به استان کرمان محدود می‌شد.جمعیت تاریخیطبق تقسیمات کشوری ۱۳۲۹، استان خراسان ۱۱ شهرستان، ۴۵ بخش، ۱۸۰ دهستان، ۶۴۱۳ آبادی، ۲٬۶۸۵٬۵۴۰ نفر جمعیت و ۲۴۰٬۰۰۰ کیلومترمربع مساحت داشته است.دین و مذهبمردم بخش مرکزی و غربی خراسان عمدتاً مسلمانِ شیعه (شیعه دوازده‌امامی) و بخش شرقی خراسان (تربت جام، صالح آباد، تایباد، باخرز، خواف، درمیان، سربیشه و بخشی از مردم سرخس، باخرز، بیرجند و طبس و زیرکوه) و همچنین راز و جرگلان در شمال خراسان، مسلمان اهل سنت حنفی هستند. در بین شهرهای خراسان، سبزوار از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و یکی از چهار شهر نخست شیعه ایران است.علاوه بر این، تعدادی از شیعیان اسماعیلی (گروه‌های ۷ امامی شیعیان) نیز در مناطقی میان مشهد و نیشابور سکونت دارند. از سویی دیگر، اقلیتی از ارامنه و یهود نیز وجود دارد. در خراسان، اسلام دین اکثریت مردم است. اسلام با فتح نیشابور توسط مسلمانان به شکلی خاص به خراسان وارد شد و بر خلاف جای‌های دیگر ایران، اسلام در خراسان بدون درگیری‌های مهمی اکثریت اهالی خراسان پذیرای دین اسلام شدند.هنرنقش خراسان در تکوین و تدوین هنر، مخصوصاً در دوران اسلام بسیار بارز است. معماری مساجد و زیارتگاه‌ها تجلی هنر معماری در خراسان است. همچنین جلوه‌های هنر در خراسان در فرش، سفال و نگارگری کاملاً بارز است.قالی بافیتقریباً در بیشتر شهرها و روستاهای خراسان از گذشته تا امروزه قالیبافی هنر و صنعتی رایج بوده است. اهمیت قالیبافی در خراسان آن چنان است که در بازارهای شهرهای بزرگ خراسان بازار فرش نیز وجود دارد. رواج قالیبافی در خراسان در دوران پس از اسلام است. این هنر در زمان سلطنت شاهرخ میرزا یکی از شکوفاترین ادوار تاریخی خود را گذرانیده است. در این زمان مراکز قالیبافی شهر هرات شهری فعال و متحول در کلیه زمینه‌های هنری ازجمله قالیبافی بود.قسمت اعظم بافته‌های نخستین ایران در گذشته که به غرب صادر می‌شد از خراسان بوده است به‌ویژه فرش‌های باریک و دراز با نقشه هراتی و زمینه آبی رنگ.سفالگریسفالگری در نیشابورمرکز اصلی هنر سفالگری در خراسان، نیشابور بوده است. بسیاری از پژوهشگران، بر این باورند، که هنر برجای مانده در سفالینه‌های نیشابور، در ادامهٔ روند هنر دورهٔ ساسانی بر روی فلز است، که بررسی در مهارت ساخت و به کار بردن تزئینات و عبارات مختلف و تحول خط را بر روی سفالینه‌ها ممکن می‌سازد. هنر سفالگری نیشابور، علاوه بر تنوع در تکنیک‌های ساخت، دارای تنوع‌های تازه طراحی نقوش و خوشنویسی روی آن نیز هست، که بیانگر قدرت و تسلط هنرمندان این هنر در خراسان و مرکز آن نیشابور بوده است.سدهٔ ۳ و ۴ ه.ق را اوج هنر سفالگری در نیشابور بوده است و مراکز سفالگری در این شهر؛ ازجمله مهم‌ترین مرکز هنر و صنعت سفالگری در ایران و خراسان در این دوره بوده است. در سال ۱۹۸۸ م./ ۱۳۶۷ خ. طی پژوهش‌های باستان‌شناسی در نیشابور پیشینه سفال‌گری در خراسان و به‌طور کلی ایران مشخص شد.امامزاده ها و مساجداستان خراسان مجموعاً دارای بیش از ۶۰۰ امامزاده (و آرامگاه) می‌باشد، که از جملهٔ آن حرم امام هشتم شیعیان علی بن موسی الرضا در شهر مشهد است. در این بین، خراسان رضوی با داشتن بیش از ۳۱۱ امکان مذهبی بیشترین مکان‌های مذهبی را در استان خراسان، در خود جای داده است. همچنین استان خراسان جنوبی دارای ۱۶۳ و خراسان شمالی ۱۴۳ اماکن مذهبی می‌باشند.