نه نان و نه جان مردم؛ فقط حفظ نظام واجب است✍️مصطفی دانندهاز همان روزهای اول، جمله‌ای را تبدیل به قطب‌نمای سیاست کردند: «حفظ نظام اوجب واجبات است.» این عبارت را روح‌الله خمینی گفت و بعد از او، تمام ساختار قدرت آن را مثل یک اصل فقهیِ غیرقابل بحث تکرار کرد. دقت کن، در این گزاره، «مردم» موضوع نیستند، «ایران» موضوع نیست، «رفاه» و «آینده» و «کرامت» هم نیست. موضوع فقط «نظام» است، یعنی یک سازوکار قدرت.وقتی بگویی حفظ نظام از هر واجبی واجب‌تر است، نتیجه‌اش روشن است: اگر روزی منافع مردم با بقای ساختار در تعارض قرار گرفت، قربانی از پیش انتخاب شده است. اگر اقتصاد فروبپاشد، می‌شود «هزینه مقاومت»، اگر جوانی در خیابان کشته شود، می‌شود «فتنه»، اگر مهاجرت به موج تبدیل شود، می‌شود «جنگ ترکیبی». واژه‌ها را طوری می‌چینند که اصل ماجرا دیده نشود، اولویت همیشه بقای قدرت است.در چهار دهه گذشته، این اصل به یک منطق اقتصادی هم وصل شده است. شبکه‌ای از نهادها، بنیادها و شرکت‌های شبه‌دولتی شکل گرفته که ثروت را می‌چرخانند، اما پاسخ‌گویی‌شان شفاف نیست. وقتی حفظ نظام به حفظ منافع اقتصادی گره می‌خورد، دیگر مسئله فقط ایدئولوژی نیست، مسئله مالکیت و دارایی است. آن وقت هر تغییر سیاسی، تهدیدی علیه یک امپراتوری مالی هم محسوب می‌شود. طبیعی است که مقاومت شدیدتر شود.اگر واقعاً «نظام» ابزار خدمت به مردم است، چرا باید حفظ ابزار از حفظ صاحب ابزار مهم‌تر باشد؟ در نظریه‌های کلاسیک دولت، از هابز تا لاک، دولت برای تأمین امنیت و حقوق شهروندان مشروعیت می‌گیرد. وقتی معادله برعکس شود، یعنی مردم برای بقای دولت هزینه بدهند، نه دولت برای رفاه مردم، آنجا یک جابه‌جایی بنیادین رخ داده است.مسئله این نیست که هر حکومتی دنبال بقا نیست، همه هستند. مسئله این است که چه چیزی را فدای چه چیزی می‌کند. اگر معیار نهایی تصمیم‌گیری «بقای ساختار» باشد، حتی به قیمت فرسودگی جامعه، آن‌وقت بحران دائمی می‌شود وضعیت عادی.این تناقض را نمی‌شود با شعار حل کرد. یا باید ثابت کنند که بقای نظام هم‌ارز با بقای منافع عمومی است، یا بپذیرند که سال‌هاست این دو از هم جدا شده‌اند. تاریخ نشان می‌دهد ساختارهایی که خود را هدف نهایی می‌کنند، در نهایت زیر وزن همان اولویت فرو می‌ریزند. قدرتی که برای ماندن، همه‌چیز را مصرف می‌کند، سرانجام چیزی برای نگه‌داشتن نخواهد داشت.@mostafadanandeh