مناظرهٔ فردوسی و مرد «دانشمند»(تلقی بیضایی از خویشکاری شاهنامه)مناظره‌ای میان فردوسی و مردِ دانشمند/

مناظرهٔ فردوسی و مرد «دانشمند»(تلقی بیضایی از خویشکاری شاهنامه)مناظره‌ای میان فردوسی و مردِ دانشمند/فقیه — همان دانشمندی که در روایات از دفن فردوسی در گورستان مسلمانان جلوگیری کرد — بخشی از فیلم‌نامهٔ دیباچهٔ نوین شاهنامه است و تلقی بیضایی از کارکرد شاهنامه  را آشکار می‌کند. مناظره‌ای که در «والی‌خانهٔ» توس درگرفته است. به‌ویژه اگر به سال انتشار آن نگاه کنیم — ۱۳۶۵ — دلالت سیاسی متن روشن‌تر می‌شود.بیضایی در اوجِ اعتبار و سیطرهٔ گفتمانیِ چپِ اسلامی و چپِ غیر اسلامی، برای بیان اندیشهٔ سیاسی خویش به حماسهٔ ملی متوسل می‌شود؛ این شگرف و معنا‌دار است و ذهنیتِ ملیِ «عیّارِ تنها» و هنرمندِ روشن‌اندیشِ پیشرو را بازمی‌تاباند.بهرام بیضایی شاهنامه را سیاسی‌ترین کتاب ایران می‌دانست. او حماسهٔ ملی را صرفاً کتاب نام و نسب نیاکان نمی‌دید؛ شاهنامه برای او معیار سنجش بود، چراغ شناخت بود و دمِ احیاگری که انسان ایرانی را به برخاستن و ایستادن در برابر ستم فرا می‌خواند. کتاب همدلی و همبستگی ایرانیان در برابر ستم و درفشِ آزادگی در میدانِ دشوارِ سرنوشت.در نگاه او، شاهنامه زنده، پویا و جاری است و قابلیت روزآمدترین تأویلات را در متن زندگی دارد.به قول فردوسی، از زبان بیضایی:«آن می‌نویسم که خواب‌زدگان را چشم بینا شود بر خویشتن‌شان در آینه».شاهنامه در نظر بیضایی آینهٔ خویشتن‌شناسی و کتاب بیداری است؛ قصه‌ای است که خواب نمی‌آورد، بلکه خواب‌زدگان را بیدار می‌کند.بدرود، «عیّارِ تنها». بدرود، هنرمندِ ایران…مناظرهٔ فردوسی و مرد دانشمند- دانشمند: مگر نه که این نامهٔ شاهان است؟+ فردوسی: این شاهِ نامه‌هاست ندانی که بهترین هر چیز را شاه گویند؛ چون «شاهی» که خوش‌تر گیاهی است و «شاهکار» که نیک‌تر کرداری است و «شاهرود» که نیک‌تر رودی است مردمش را و «شاهین» که برتر پرنده است؟ و این بهترین نامه است مر یاد پیشینیان ترا، تا بدانی تو که هیچ می‌پندارندت، کیی و از کجایی و از کدام پایه‌ای و بر چه پایی. این شاهِ نامه‌هاست که با آنان که نیاکان به‌دروغ خویش بر تو می‌شمرند، نیاکان راستین خود بشمری که چه بودند و چه کردند و چه بر ایشان گذشت و چه بر تو می‌گذرد و چون است که بدین پایگاه فرو افتادند و چگونه بایست "برخیزند".- دانشمند: [وحشت‌زده] برخیزند؟+ فردوسی: کاش از زیر پای ستم سر بردارند و بر سر پای ایستند وستم در زیر پای اندازند و بکوبند. - دانشمند: بکوبند؟+ فردوسی: کاش در راه رفته بنگرند و از سر آز بگذرند و دست‌ها بههم گیرند و درفش آزادگی بیستوارند.- دانشمند: آزادگی؟+فردوسی: کاش! بالهای بریده از نو برآورند و نوک خونین را هیچنشمرند و پنجه‌های بریده به ناخن برّنده بیارایند و ... - دانشمند: آه نه! این نامه از من دور کن که در آن خون می‌جوشد و اشک می‌سوزد و فغان می‌خروشد و دل می‌تپد و زنده‌ای است کو به شصت‌هزار زبان سخن می‌گوید...https://t.me/n00re30yah