سطر | شماره ۱۰چقدر از من، خودِ من است؟سال‌هاست در موقعیت‌های مختلف مدیریتی و حرفه‌ای بوده‌ام و هنوز هم هستم. اما تا چند ماه پیش مسئولیت یکی از اداره‌کل‌های کلیدی سازمان را بر عهده داشتم، شاید پررنگ‌ترین مسئولیت سازمانی‌ام تا امروز. تصمیم‌ها و امضاهایی داشتم که بخشی از آن با موقعیت و منافع آدم‌ها ارتباط جدی پیدا می‌کرد. تلفن‌ها زود جواب داده می‌شد، پیام‌ها کمتر بی‌پاسخ می‌ماند و بعضی کارها حتی پیش از پیگیری دوباره انجام می‌شد.می‌دانستم بخشی از این توجه برای من نیست. برای جایگاهی است که فعلاً در آن نشسته‌ام. تقریبا" مستمر؛  به مدیران و همکاران دیگر می‌گفتم روزی صندلی عوض می‌شود و ممکن است بعضی رفتارها هم همراهش عوض شود.چند ماه پیش به دلایل شخصی تصمیم گرفتم از آن مسئولیت کنار بیایم. بعضی رفتارها واقعاً تغییر کرد. تماس‌هایی که زمانی بی‌درنگ پاسخ داده می‌شد بی‌پاسخ ماند. بعضی پیگیری‌ها فراموش شد. حتی لحن بعضی رابطه‌ها تغییر کرد.البته رابطه‌هایی هم بودند که هیچ تغییری نکردند و بعضی حتی عمیق‌تر هم شدند.همه اینها را از قبل می‌دانستم. ولی با وجود این، بعضی‌هایش حتی کمی بهم برخورد! شاید دانستن یک واقعیت همیشه ما را در برابر تجربه کردنش مصون نمی‌کند.اما سؤال سخت‌تر این بود: خودم وقتی آن طرف میز بودم چطور؟ آیا آدم‌ها را مستقل از عنوانشان می‌دیدم؟ آیا برای کسی که جایگاه بالاتری داشت ناخودآگاه وقت و توجه بیشتری نمی‌گذاشتم؟پاسخ دادن به این سؤال‌ها از قضاوت دیگران سخت‌تر است.شاید مسئله از جایی شروع می‌شود که مرز میان «من» و «سمت من» کمرنگ می‌شود. اورسینا توشر (Ursina Teuscher) در پژوهشی درباره هویت حرفه‌ای نشان داد نقش شغلی حتی پس از پایان آن می‌تواند بخش مهمی از تعریف فرد از خودش باقی بماند و هرچه منزلت شغل قبلی بالاتر باشد این پیوند هم پررنگ‌تر است.اما جایگاه، فقط احساس مهم بودن و احترام دیگران نیست. درآمد، اختیار، دسترسی، شبکه ارتباطی و فرصت‌های بعدی هم ممکن است همراهش بیاید، بسیاری مشروع و گاهی هم شاید نامشروع. پس از دست دادن جایگاه برای بعضی آدم‌ها فقط از دست دادن یک عنوان نیست.اینجاست که چسبندگی به جایگاه جدی‌تر می‌شود.نیتن پتیت (Nathan C. Pettit)، کوین یونگ (Kevyn Yong) و ساندرا اسپاتارو (Sandra E. Spataro) در سه پژوهش نشان دادند آدم‌ها برای جلوگیری از از دست دادن منزلت حاضر بودند بیشتر از زمانی که می‌خواستند همان منزلت را به دست بیاورند تلاش و هزینه کنند. وقتی منزلتشان تهدید می‌شد منابع بیشتری را صرف حفظ موقعیت خود می‌کردند حتی اگر از منابع قابل استفاده برای گروه کاسته می‌شد.این یعنی هرکس به پستش چسبیده دنبال منفعت شخصی یا کار غیراخلاقی است؟ نه. دلایل آدم‌ها برای ماندن متفاوت است. اما اگر بخش بزرگی از هویت، منافع، روابط و اعتبار من به یک جایگاه وابسته باشد و روزی ماندنم با آنچه برای سازمان بهتر است در تعارض قرار بگیرد، انتخابم چقدر آسان خواهد بود؟اینجا دیگر وابستگی به جایگاه فقط مسئله خود فرد نیست. ممکن است هزینه‌اش را سازمان و گاهی جامعه هم بپردازد.شاید یکی از کارهای مهم ما در دوران داشتن یک مسئولیت، آماده شدن برای نداشتن آن باشد. و این آمادگی فقط ذهنی و اخلاقی نیست.راه عملی‌تر شاید متنوع کردن سرمایه‌های هویتی زندگی باشد. یعنی همه «من» را روی یک نقش بنا نکنیم. در کنار مدیر بودن تخصصی داشته باشیم که ارزشش به آن صندلی وابسته نباشد و پشتوانه‌هایی بیرون از آن جایگاه برای استقلال، اثرگذاری و احساس مفید بودن.و رابطه‌هایی بسازیم که نه عنوان ما در شکل گرفتنشان مهم باشد و نه عنوان طرف مقابل. بعضی از باارزش‌ترین رابطه‌ها شاید همان‌هایی باشند که اگر فردا هیچ‌کداممان عنوان امروزمان را نداشته باشیم چیز زیادی در آنها تغییر نمی‌کند.البته خود من هم هنوز در حال تمرین و یاد‌گرفتنِ همین فاصله‌ام، اینکه جایگاهم را جدی بگیرم اما آن را با خودم یکی نکنم.گاهی بد نیست دو سؤال را از خودمان بپرسیم:اگر فردا این عنوان را نداشته باشم، چه مقدار از  «منِ امروز » باقی می‌ماند؟و شاید سؤال سخت‌تر:اگر عنوان آدم روبه‌رویم را بردارم، آیا هنوز با او همان‌طور رفتار می‌کنم؟شاید مستقل کردن هویت از جایگاه، هم کمک‌کند روز رفتن کمتر آسیب ببینیم و هم کمک کند وقتی زمان رفتن رسید، برای ماندن به هر چیزی چنگ‌ نزنیم.https://t.me/satrinsightمطالب ارزنده ای در کانال جناب اقای دکتر مشایخی وجود دارد که اهمیت به سزای این مطالب ، تلفیق سال ها مطالعه و تجربه است، همکاران عزیز بهره برداری از این مطالب ظرف چند دقیقه به غنای ما خواهد افزود به شخصه از ایشان بخاطر قلم وزین و علمی و کاربردی و فلسفی مآب تشکر می کنم‌.کانال"نه به عوام فریبی"@nabeavamfaribi