✔️پدیده نوسکولاریسم در حوزه علمیه🔻 ▪️(قسمت اول: بنیادها) 🔸محمدتقی سبحانی 🔹پدیده جدیدی که از حد

✔️پدیده نوسکولاریسم در حوزه علمیه🔻 ▪️(قسمت اول: بنیادها) 🔸محمدتقی سبحانی 🔹پدیده جدیدی که از حدود یک‌صد سال پیش حوزه شیعه را با خود درگیر کرد، نفوذ اندیشه‌های سکولار غربی در حاشیه حوزه بود که با عنوان «اصلاح و تجدید فکر دینی»، عملا با بنیادهای تشیع سرناسازگاری…✔️نقدی بر یک نوشته🔻🔸سیدامیرهمایون موسوی🔹متنی که «نوسکولاریسم» را در حوزه معرفی می‌کند، بیش از آن‌که یک تحلیل نظری سامان‌مند باشد، بر تسمیه‌ای خطابی و برچسب‌گذارانه تکیه دارد. نویسنده از آغاز اصطلاحی را به کار می‌گیرد که در ادبیات علمی تعریف تثبیت‌شده‌ای ندارد و چارچوب معرفتی مشخصی برای آن ترسیم نشده است. به همین دلیل، عنوانی که باید توضیح‌دهنده یک جریان فکری باشد، خود از ابهام مفهومی رنج می‌برد و بیشتر نقش «چتر تفسیری» را ایفا می‌کند تا یک مفهوم تحلیلی.🔹در ادامه، مجموعه‌ای از شخصیت‌ها و گرایش‌های تاریخیِ بسیار متفاوت در یک زنجیره واحد قرار داده می‌شود: از سنگلجی تا کسروی، و از سروش و شبستری تا مدرسی و کدیور. این‌ها نه از یک سنخ‌اند، نه روش‌شناسی مشترک دارند، و نه در تاریخ اندیشه دینی شیعه به یک جریان منسجم تعلق می‌گیرند. کنار هم گذاشتن آن‌ها بدون ذکر شاخص‌های مشترک، در واقع نوعی کلیت‌سازی است که شناخت تاریخی را ساده‌سازی می‌کند و به جای تحلیل دقیق، مجموعه‌ای ناهمگن را در قالب یک عنوان واحد جای می‌دهد.🔹متن همچنین بیش از آن‌که به تبیین روش‌مند بپردازد، بر داوری‌های ارزشی و توصیف‌های هشدارآمیز تکیه دارد. عباراتی چون «آوارگی فکری»، «سست‌بنیادی»، «ذهن سرگردان»، «تیر در تاریکی»، یا «چانه‌زنی بر ارزش‌ها» جای استدلال تحلیلی را گرفته‌اند. این نوع زبان، مرزهای یک جریان فکری را نه با معیارهای معرفتی، بلکه با اوصاف ارزشی تعیین می‌کند و از ارائه تصویری قابل‌بررسی از مبانی، روش‌ها و استدلال‌های منتقدان بازمی‌ماند.🔹از سوی دیگر، متن هیچ توضیح تاریخی یا اجتماعی درباره زمینه‌های ظهور این گرایش‌ها در حوزه ارائه نمی‌کند. تحولات نهادی حوزه، ورود علوم انسانی جدید، تغییر زیست‌جهان طلاب، جهانی‌شدن مباحث دینی، یا گسترش رسانه و دانشگاه، همگی می‌توانستند به فهم این پدیده کمک کنند، اما در روایت نویسنده حذف شده‌اند. در نتیجه، پدیده‌ای که نیازمند تحلیل زمینه‌ای است، به «نفوذ» تقلیل یافته و به عنوان خطر معرفی می‌شود، بی‌آن‌که ریشه‌هایش توضیح داده شود.🔹از مجموع این نکات برمی‌آید که متن حاضر، بیش از آن‌که به‌دنبال ترسیم یک مفهوم دقیق از «نوسکولاریسم» باشد، هدفش هشدار دادن نسبت به مجموعه‌ای از گرایش‌های انتقادی درون حوزه است. ابهام در تعریف اصطلاح، جمع‌کردن مصادیق ناهمگون، غلبه داوری ارزشی بر تحلیل معرفتی، و غیبت تبیین تاریخی ـ همگی نشانه آن‌اند که روایت ارائه‌شده بیشتر جنبه خطابی و دفاعی دارد تا تحلیلی و نظری.@Fragenachdemsein0@namehayehawzavi