📺 مسئلۀ «تولدِ باکره»: موضوعی که مسیحیان تمایلی به صحبت دربارۀ آن ندارند(۲/۵)🔺نکته الهیاتی مهمی که پژوهشگرانی چون روبرت جی. میلر (Robert J. Miller) و اوتا زنکه-هاینمان (Uta Ranke-Heinemann) بر آن دست می‌گذارند این است که در هر دو انجیل، عبارت «روح‌القدس» (Pneuma - که در اصل به معنای باد یا نیروی الهی است) نقشی مبهم ایفا می‌کند. 🔻در لوقا ۱:۳۵ آمده است: «روح‌القدس بر تو خواهد آمد و قدرت خدای متعال بر تو سایه خواهد افکند.» ❌ هدف متی و لوقا از طرح این داستان، اثباتِ «پارسایی یا پاکدامنی مریم» نبود، بلکه «تجلیل از جلال و منشأ الهی عیسی» بود. به بیان دیگر، باکرگی مادر یک موضوع ثانویه بود و اصل مطلب، اثبات پسریتِ الهیِ عیسی در برابر الگوهای قهرمانی آن عصر بود.🔻این مهندسی ادبی ثابت می‌کند که انجیل‌نویسان برای معرفی رهبر خود به دنیای آن روز، از زبان و نمادهایی استفاده کردند که برای مردم جهان هلنیستی کاملاً شناخته‌شده بود؛ 📌 زبانی که در آن، هر انسان بزرگ و فوق‌العاده‌ای باید منشأ و زادروزی فرابشری می‌داشت.🔻نقدآگین🔻🔻قرآن نیز روایتی بسیار نزدیک از همین ساختار ارائه می‌کند، اما با زبان و صورت‌بندی خاص خود. در سوره مریم ۱۷ می‌خوانیم: «فَأَرْسَلْنَا إِلَیْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِیًّا»؛ یعنی «پس روح خود را به سوی او فرستادیم و او در برابرش به صورت انسانی کامل نمایان شد.» 🔺نکته مهم این است که مولفانِ قرآن در اینجا نام جبرئیل یا فرشته را نمی‌آورند، بلکه از «روح خود» سخن می‌گوید که به صورت انسانی بر مریم ظاهر می‌شود. سپس در سوره انبیاء ۹۱، پس از اشاره صریح به «فَرْجَهَا»، آمده است: «فَنَفَخْنَا فِیهَا مِنْ رُوحِنَا» و در تحریم ۱۲ نیز تقریباً همین تعبیر تکرار می‌شود: «فَنَفَخْنَا فِیهِ مِنْ رُوحِنَا». 📌 بنابراین مؤلفان قرآن نیز تحتِ تاثیرِ گفتمانِ این دو انجیل، منشأ تولد عیسی را به فرستادن روح از جانب خدا و نفخ از روح خدا در فرج یا شرم‌گاه مریم پیوند داده‌اند؛ نه اینکه صرفاً از آمدن فرشته‌ای از فرشتگان، برای اعلام تولد یک پیامبر سخن بگویند.🔺🔻اهمیت این مسئله زمانی روشن می‌شود که این روایت را در کنار سایر ویژگی‌هایی قرار دهیم که مؤلفان قرآن برای عیسی تکرار کرده‌اند. عیسی بدون پدر متولد می‌شود، در نوزادی سخن می‌گوید، از همان کودکی دارای نشانه‌ای خارق‌العاده است، معجزات بی‌سابقه‌ای به او نسبت داده می‌شود که از جمله صفات خداست [خلقت با دمیدنِ در اجسام مرده، زنده‌کردنِ مردگان و شفا دادنِ بیماران] و با تعبیر «کَلِمَةٌ مِنْهُ» و «کَلِمَتُهُ» معرفی می‌شود. 🔻بنابراین شخصیتی که مؤلفان قرآن ترسیم کرده‌اند، برخلاف سایر پیامبران، دارای مجموعه‌ای کاملاً استثنایی از ویژگی‌هاست: تولد بی‌پدر، مداخله روحِ الله، نفخ از روحِ الله برای تولد او، سخن گفتن در نوزادی، معجزات خارق‌العاده از کودکی و عنوان «کلمه‌الله». 🔺با این حال، همین شخصیت در نهایت «عبدالله» و «رسول» معرفی می‌شود و الوهیت او انکار می‌گردد. 🔺این مجموعه نشان می‌دهد که مؤلفان قرآن با مواد و مفاهیمی مواجه بوده‌اند که پیش از آنان در ادبیات سریانی - مسیحی وجود داشته، و با حفظِ آنها، بدونِ توجهِ لازم به بارِ الهیاتیِ که با خود دارند، در چارچوب گرایش توحیدی خود طرح کرده‌اند. 📌 مسئله صرفاً انتقال یک داستان نیست؛ بلکه انتقال عناصر الهیاتی‌ای است که در سنت مسیحی معنای مشخصی درباره هویت و جایگاه عیسی پیدا کرده بودند. مؤلفان قرآن به‌شکلی ناشیانه این عناصر را کنار نگذاشتند، بلکه آنها را حفظ کردند و هم‌زمان نتیجه الهیاتی مسیحی آنها را نفی کردند.📌 همین‌جا التقاط الهیاتی آنها آشکار می‌شود: از یک سو عیسی با ویژگی‌هایی معرفی می‌شود که او را به‌طور بنیادین از تمام انبیا متمایز می‌کند؛ از سوی دیگر، برای سازگار کردن این شخصیت با اصل توحیدی مورد نظر خود، مؤلفان قرآن او را به مقام عبد و رسول فرو می‌کاهند. نتیجه، تصویری بکل متمایز از کل انبیاست، بدونِ پذیرشِ کامل معنای مسیح‌شناختی این عناصر؛ یعنی ترکیبی التقاطی از عناصر مسیحی با یک بازتفسیر توحیدی، که تناقض درونی آن در خودِ این ترکیب باقی مانده است.🔺بنابراین سخن از «وام‌گیری» به معنای کپی‌برداری مکانیکی از یک متن خاص نیست؛ مؤلفان قرآن در محیطی آکنده از ادبیاتِ سریانی و سنت‌های یهودی و مسیحی، مواد و مفاهیم موجود درباره عیسی را دریافت کرده، آنها را انتخاب و بازچینی کرده و بر آنها یک چارچوب توحیدی تحمیل کرده‌اند. 👈 اما چون بسیاری از همان عناصر دارای بار الهیاتی‌ای بودند که با این چارچوب ناسازگار بود، حاصل کار متنی التقاطی شد که در آن ویژگی‌های استثنایی و مسیح‌شناختی عیسی حفظ شده، ولی نتیجه‌ای که این ویژگی‌ها در سنت مسیحی به آن منتهی می‌شد، با زورِ چارچوب توحیدی کنار زده شده است.🔺نقدآگین🔺(ادامه دارد)➖➖➖🌾 @Naqdagin