نقد و تأویل فلسفی فیلم «مظنونین همیشگی» (The Usual Suspects)قربان عباسی✍️فیلم «مظنونین همیشگی» (۱۹۹۵) به کارگردانی برایان سینگر و نویسندگی کریستوفر مک‌کواری، تنها یک فیلم جنایی یا معمایی نیست؛ بلکه اثری است که در مرز فلسفه، روان‌شناسی، سیاست و نظریه قدرت حرکت می‌کند. ساختار روایی پیچیده، بازی با مفهوم حقیقت، و خلق شخصیت افسانه‌ای «کیزر شوزه» این فیلم را به یکی از مهم‌ترین آثار سینمای پست‌مدرن تبدیل کرده است.داستان فیلم با انفجار یک کشتی در بندر لس‌آنجلس آغاز می‌شود؛ انفجاری که ده‌ها کشته برجای گذاشته و تنها دو بازمانده دارد. پلیس برای کشف حقیقت، یکی از بازماندگان، یعنی «راجر وربال کینت» (Verbal Kint)، مردی ظاهراً ناتوان و لنگ، را مورد بازجویی قرار می‌دهد.وربال روایت می‌کند که چند هفته پیش، او به همراه چهار مجرم حرفه‌ای دیگر در یک صف شناسایی پلیس با یکدیگر آشنا شدند. این پنج نفر پس از آزادی تصمیم می‌گیرند برای انتقام از پلیس و کسب سود، مجموعه‌ای از سرقت‌ها و عملیات‌های غیرقانونی را انجام دهند. اما به‌تدریج درمی‌یابند که همه این اقدامات در واقع بخشی از نقشه فردی مرموز و افسانه‌ای به نام کیزر شوزه است؛ شخصیتی که تقریباً هیچ‌کس او را ندیده، اما همه از او وحشت دارند.طبق روایتی که در فیلم نقل می‌شود، سال‌ها پیش یک باند مجارستانی خانواده شوزه را گروگان می‌گیرد تا او را وادار به تسلیم کند. اما شوزه برای آنکه دشمنانش هیچ ابزار فشاری علیه او نداشته باشند، همسر و فرزندان خود را با دستان خویش می‌کشد و سپس تمامی اعضای باند و خانواده‌های آنان را قتل‌عام می‌کند. از آن پس، او به اسطوره‌ای تبدیل می‌شود که با ایجاد ترس و ابهام، امپراتوری جنایت خود را اداره می‌کند.در پایان فیلم، مخاطب درمی‌یابد که بخش بزرگی از روایت وربال ممکن است ساخته ذهن او بوده باشد و این احتمال مطرح می‌شود که خود او همان کیزر شوزه باشد. فیلم با این پایان‌بندی، مرز میان حقیقت و دروغ را کاملاً فرو می‌ریزد.آنچه «مظنونین همیشگی» را از یک فیلم پلیسی معمولی متمایز می‌کند، این است که موضوع اصلی آن نه کشف قاتل، بلکه سازوکار شکل‌گیری قدرت است. کیزر شوزه بیش از آنکه یک انسان باشد، یک اسطوره است. او تقریباً هرگز دیده نمی‌شود، اما همه به حضورش ایمان دارند. قدرت او از خشونت صرف ناشی نمی‌شود، بلکه از اعتقاد دیگران به شکست‌ناپذیری او سرچشمه می‌گیرد.در اینجا فیلم به یکی از مهم‌ترین مفاهیم فلسفه سیاسی نزدیک می‌شود: قدرت زمانی کامل می‌شود که دیگر نیازی به نمایش دائمی خود نداشته باشد. همان‌گونه که میشل فوکو نشان می‌دهد، مؤثرترین قدرت آن است که افراد، بدون حضور مستقیم حاکم، خود را تحت سلطه او احساس کنند. شوزه دقیقاً چنین وضعیتی را نمایندگی می‌کند.خوانش ژیژک؛ نخبه‌گرایی رهایی‌بخشاسلاوی ژیژک از روایت مربوط به شوزه برای توضیح نوعی منطق رادیکال استفاده می‌کند؛ منطقی که می‌توان آن را «نخبه‌گرایی رهایی‌بخش» نامید. در این منطق، فردی استثنایی خود را فراتر از قواعد اخلاقی متعارف می‌بیند، زیرا باور دارد که تنها او قادر است با شر مطلق مقابله کند.قتل خانواده توسط شوزه ــ صرف‌نظر از اینکه این روایت در جهان فیلم واقعاً رخ داده یا صرفاً یک افسانه است ــ نماد نهایت این منطق است. او آخرین ابزار سلطه دشمن را از میان می‌برد، اما این کار را با نابود کردن همان ارزش‌هایی انجام می‌دهد که ظاهراً قصد دفاع از آنها را داشته است.ژیژک این وضعیت را صرفاً ستایش نمی‌کند، بلکه آن را به‌عنوان پارادوکسی بنیادین مطرح می‌کند: آیا رهایی از سلطه می‌تواند از مسیر نابودی همه ارزش‌های اخلاقی حاصل شود؟ اگر پاسخ مثبت باشد، چه تفاوتی میان رهایی‌بخش و ستمگر باقی می‌ماند؟یکی از درخشان‌ترین ایده‌های فیلم آن است که حقیقت، امری بدیهی و دسترس‌پذیر نیست، بلکه محصول روایت است. وربال کینت با استفاده از اشیای پراکنده موجود در اتاق بازجویی، داستانی منسجم می‌سازد که پلیس آن را باور می‌کند. حقیقت نه از طریق شواهد قطعی، بلکه از طریق قدرت داستان‌پردازی شکل می‌گیرد.این ایده با نظریه‌های پست‌مدرن درباره حقیقت همخوان است؛ اینکه آنچه جامعه حقیقت می‌پندارد، اغلب نتیجه سلطه یک روایت بر روایت‌های دیگر است.اگرچه برخی ممکن است شوزه را نابغه‌ای شکست‌ناپذیر بدانند، فیلم در سطحی عمیق‌تر او را نقد می‌کند. شوزه برای آنکه هیچ‌گاه قربانی نشود، هرگونه وابستگی انسانی را نابود می‌کند. او آزادی مطلق را با حذف عشق، خانواده، اعتماد و شفقت به دست می‌آورد. در نتیجه، او دیگر صرفاً انسانی آزاد نیست؛ بلکه موجودی است که تنها منطق قدرت را می‌شناسد.