اگر مفیستوفلس درِ خانه‌ات را بزند،پاسخ‌ات چیست؟ قربان عباسی ✍️فاوست گوته، طنین بلندِ عطش است؛ عطش بر

اگر مفیستوفلس درِ خانه‌ات را بزند،پاسخ‌ات چیست؟ قربان عباسی ✍️فاوست گوته، طنین بلندِ عطش است؛ عطش برای همه‌چیز، برای دانستن، برای لمس‌کردن، برای تجربه‌کردنِ هستی تا مغز استخوان. این اثر، نه یک نمایشنامه‌ی صرف که انفجار یک کهکشان اندیشه، یک سرود جنون‌آلود برای بشری است که هم‌زمان خدای خود است و شیطانِ خود. فاوست، تجسد بحران ابدی انسان است؛ آن انسانِ خسته از دانسته‌ها، سرخورده از عقل و سرگردان میان دو قطب نور و تاریکی. یوهان ولفگانگ فون گوته، شاعرِ تایتان‌ها، آنجا ایستاده که فقط نابغه‌ها تاب آوردند: در مرز میان فلسفه و شعر، علم و عرفان، ایمان و تردید. فاوست، فرزند زخمی قرنی است که عقل را به جای خدا نشاند، اما در نهایت در برابر پرسشی ساده زانو زد: آیا دانایی، ما را نجات می‌دهد؟ یا فقط زخم را عمیق‌تر می‌کند؟ فاوست از همان آغاز، با کتاب‌های بسته و قلبی باز، بر لبه‌ی پرتگاه ایستاده است. دکترای علوم دارد، اما از دانسته‌هایش بیزار است. او می‌خواهد فراتر برود. نه فقط بداند، بلکه زندگی کند. فریادش می‌گوید:"این‌همه خواندم، اما چه می‌دانم؟ چه هستم؟و این‌جاست که صدای وسوسه، آرام از دل تاریکی برمی‌خیزد: مفیستوفلس، روحِ انکار، سایه‌ای که در درون خود فاوست پنهان بود، اکنون مجسم می‌شود.مفیستوفلس یک شیطانِ کاریکاتوری نیست؛ او تجسم تمام عقلِ سرد، منطقِ بی‌عشق، نبوغِ بی‌رحم است. او با زهرِ شک، با لبخند تمسخر، با وعده‌ی تجربه، فاوست را وسوسه می‌کند.اما گوته نمی‌خواهد تو را از شیطان بترساند. او می‌خواهد حقیقتی وحشتناک را به رخ بکشد: انسان، خودش فاوست است؛ خودش می‌خواهد وسوسه شود.ما هم می‌خواهیم لحظه را نگه داریم. ما هم می‌خواهیم دنیا را تا انتهایش ببلعیم. ما هم می‌خواهیم جای خدا باشیم.قرارداد فاوست با مفیستوفلس، فقط معامله‌ای با شیطان نیست. این، پیمان انسان مدرن با میل مطلقِ خویش است.او می‌گوید«اگر روزی بگویم: ای لحظه، بمان! تو چقدر زیبایی... آن‌گاه بگذار بمیرم»او حتی بهشت را هم با شک می‌نگرد، چون برایش کافی نیست. او شکم گرسنه‌ی هستی است؛ و این گرسنگی، همان چیز ترسناکی‌ست که گوته با قلمی خونسرد اما کوبنده، تشریح می‌کند. در مسیر فاوست، عشق نیز هست؛ مارگریت، معصومیت قربانی‌شده در آتش میل. فاوست او را می‌خواهد، نه با عشق که با عطش؛ و در نهایت، همین عطش است که او را به جنایت، به فریب، به سقوط می‌کشاند. مارگریت می‌میرد، اما در عروجی متعالی. فاوست، اما می‌ماند؛ تنها، گناهکار، ولی هنوز در طلب. گوته با فاوست، فلسفه را در آتشِ شعر ریخته است. او دین را نمی‌کوبد، اما کورکورانه نمی‌پذیرد. عقل را نمی‌نکوهد، اما آن را مقدس نمی‌داند. او فاوست را تا مرز نابودی می‌برد، اما در لحظه‌ی نهایی، نجاتش می‌دهد — نه به‌خاطر اعمالش، بلکه به‌خاطر آن طلبِ بی‌امان، آن میل جاودانه به بیشتر بودن، به شدن.گوته در واپسین صحنه، با چرخشی کیهانی، ما را می‌کوبد: فاوست، با همه‌ی سقوط و وسوسه، نجات می‌یابد. چرا؟چون او متوقف نشد. چون نخواست به لحظه‌ای بگوید: کافی‌ست. او انسانی بود در حال سوختن، اما سوختن‌اش خود یک نوع ایمان بود.فاوست گوته، کتابی‌ست برای عصیان‌گران، برای کسانی که از عرف، از کلیشه، از دینِ بی‌تفکر و عقلِ بی‌عشق، خسته‌اند. کتابی‌ست برای آن‌هایی که هنوز باور دارند انسان، گرچه گناهکار، اما قابل رهایی‌ست — اگر بخواهد.اگر می‌خواهی به قلب انسانیت بروی، اگر تاب شنیدن حقیقتی را داری که هم‌زمان بزرگ و وحشتناک است، اگر آماده‌ای با خودت روبه‌رو شوی — با خودتِ واقعی،فاوست را بخوان.و وقتی خواندی، بپرس:اگر مفیستوفلس درِ خانه‌ات را بزند،پاسخ‌ات چیست؟