«هم در تو گریزم ار گریزم»؛ نیچه و فضیلتایرج قانونی✍️ نیچه به وضوح در کارهای اولیه‌اش همچون سپیده‌دم ستیزه‌اش را با اخلاق عیان می‌کند، دستورات اخلاقی از افراد می‌خواهند که آنها را رعایت کنند بدون اینکه در فکر خویش به عنوان یک فرد باشند. او این کار را نه تربیت نفس که انکارِ خود می‌داند. اما با تأمل در آراء نهایی‌اش و تحلیل دقیق پاره‌ای از آخرین یادداشت‌هایش در می‌یابیم که او ملاحظاتی در اصول اخلاقی دارد و معیارهایی باریک برای درستی عمل اخلاقی می‌گذارد که فاصله‌ای با اخلاق‌گرایان و مؤسسان ادیان و حکمای قرون گذشته چون سعدی ندارد.✍️ واقعاً نیچه چه چیز را دست می‌اندازد، فضیلت را، یعنی غایت و کمال انسانیت را؟ آیا او خودِ فضیلت را دست می‌اندازد یا وانموده‌ی آن را؟ هرچه هست در نظر اول «خرِ بافضیلت»، آدمِ نفهمِ خوبی است، آدمْ خوب باشد نفهم باشد چه اشکالی دارد! مگر هر چه تعداد خوب‌ها بیشتر باشد جهان جای بهتری نیست! اما ممکن نیست هر چه تعداد نفهم‌ها زیادتر باشد باز هم جهان جای بهتری باشد. «خرِ نفهم» دشنامی همگانی است اما «خرِ نفهمِ بافضیلت» یک ناسازه (پارادوکس) است، ناسزایی نیچه‌ای.✍️ بدون بصیرت و شناخت هیچ فضیلتی فضیلت نیست چون اختیار نشده است. ما تنها آن چیزی را اختیار می‌کنیم که امکان رد کردنش را از پیش داشته باشیم. برای این کار لازم است که آن را بشناسیم. در غیر این صورت چون فضیلتِ ما از روی آگاهی نیست، سربزنگاه، آنجا که با منافع زودگذر شخص نخواند و او را عقب براند، آدمی بدون اینکه تقسیم به دو شخص شود وحدتش از دست می‌رود دو پاره می‌شود: یک پاره خودش می‌شود که در درون از هم پاشیده و پاره‌ای دیگر تصویر یا وانموده‌اش در بیرون، یک «بازیگر بزرگ»، به تعبیر نیچه، که در بیرون با جلال تمام خودنمایی می‌کند. از نظر نیچه چنین شخصی «پیوندی راستین با هیچ چیز (حتی موسیقی) ندارد»@NashrAasoo 💭