.🔴 زمین ، رمز امانت الهی هفت آزادی آزادی ، هزار قصه دارد . در این مجال بی‌مجال من بیچ

.🔴 زمین ، رمز امانت الهی هفت آزادی آزادی ، هزار قصه دارد . در این مجال بی‌مجال من بیچاره چه بگویم که در خور قامت این معنای بلندبالا و والا باشد ؟! به ناچار فقط نکات و کلماتی پراکنده می‌توان گفت ؛ می‌توان آه کشید ؛ حسرت خورد ؛ فغان کرد ؛ شعر سرود ؛ در وصف آزادی انسانِ مبدأ ؛ انسانی که می‌خواهیم همه چیزمان را از او بیاغاریم شاید بتوانیم بار دیگر ایران را و زندگی‌مان را بسازیم . انسانی که آزادی ندارد انسان نیست ؛ هر چیز دیگری هست الا انسان . انسانی که آزادی ندارد هیچ چیز دیگر ندارد ؛ هرچه دارد داشتن کاذب است ؛ توهم داشتن است ؛ نداشتن است نه داشتن . شاید تعبیر داشتن و نداشتن دربارهٔ آزادی انسان ، به لحاظ فلسفی فاقد دقت لازم باشد ؛ چراکه قوام حقیقت انسان ، به آزادی اوست اما فعلا و در این مجال ، بحث فلسفی نمی‌کنیم . هیچ چیز و هیچ کس ، به معنای دقیق کلمه هیچ چیز و هیچ کس ، این حق را ندارد که آزادی انسان را از او سلب کند ؛ حتی خدا . خدائی که آزادی انسان را از او بستاند ابلیس است . آزادی را که به هر نام و شکل ، و با هر عنوان و توجیه، از آدمی بستانی ، بنای دین و پیامبری و تکلیف و اخلاق و ادب و فرهنگ و هنر و عشق و امید و زندگی ، فرو می‌ریزد و درهم می‌شکند . این آزادی ، آزادی شبه مطلق است و دوتا قید دارد ؛ یکی قید طبیعی و دیگری قید انسانی . قید طبیعی برآمده از طبیعت انسان و جهان است ؛ طبیعتی که آزادی آدمی را به نحوی مقید می‌سازد . مثلاً هر کس این آزادی را دارد که خود را حلق‌آویز کند اما باید بداند که این آزادی و انتخاب ، آخرین انتخاب اوست . قید انسانی ، حریم آزادی دیگران است . هیچ‌کس حق ندارد آزادی خود را چنان به جریان اندازد که آزادی و انتخاب و آسابش دیگری را مورد آسیب قرار دهد یا از او سلب کند . مطلب دیگر موضوع «عبودیت» است ؛ بندگی و ستایش و «عبودیت حقیقت و زیبائی» . سخن گفتن در این باب ، راهی ناب و دور و دراز را می‌طلبد ؛ راهی دراز و همراهانی اهل راز . حاصل این راه و این باب را خواجهٔ شیرازی در یک بیت گفته است ؛ به ذکر همان اکتفا می‌کنم : «فاش می‌گویم و از گفتهٔ خود دلشادم ، بندهٔ عشقم و از هر دو جهان آزادم» . من ناتوان سخنی بهتر از او برای گفتن ندارم مگر از زبان اهل دل که گفتند : «العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة» ؛ بندگی و عبودیت عشق و حقیقت و زیبائی ، عین آزادی است . این آزادی را که خدای خالق انسان ، به او اعطا کرده ، هیچ‌کس حق ندارد آن را محدود کند یا از او بستاند . نکتهٔ پایانی را بگویم و بگذرم که «وقت تنگ است و سخن بسیار است ، شبروی راه وفا بیدار است» . آری هیچ‌کس حق محدود کردن یا سلب آزادی را ندارد اما آن‌جا که قدرت بشری انباشته می‌گردد و صاحب این قدرت ، گماشتهٔ شیطان می‌شود ، به خود این حق را می‌دهد که پای از حدود خویش فراتر نهد و به حریم آزادی دیگران تعرض و تجاوز نماید . این که باید آدمیان از آزادی خود حراست و حفاظت کنند و دست متعرض را کوتاه نمایند و او را سر جایش بنشانند ، در جای خود محفوظ . این‌جا می‌خواهم ظریفه‌ای را بگویم که غفلت ما نسبت به آن ، مخصوصا به لحاظ اجتماعی و سیاسی ، زمینه‌ساز گشوده شدن دست تطاول و تعدی قدرتمندان حاکم ، و اعوان و انصارشان به آزادی مردم می‌شود ؛ و آن این است که ریشه و بنیان درخت آزادی در اندرون آدمی است . نمی‌گویم در مغز و ذهن و فکر او ؛ نه ؛ در قلب اوست . در اعماق دلش . مغز آدمی را می‌توان شستشو داد و ذهنش را می‌توان تصرف کرد ؛ ژرفای دلش را اما نه ؛ مگر این که دل نداشته باشد یا سنگدل شده باشد . آن که صاحب‌دل است و دریادل ، مبدأ آزادی‌اش ، در اندرون خود اوست و قصهٔ آزادی خود و دیگران و احترام به انسان و حقوق او را در صحیفهٔ دل می‌نگارد . اما اگر دیدی که کسی به آزادی دیگران و حقوق آنان احترام نمی‌گذارد ، بدان که اشکال در اصالت دل اوست ؛ دل‌مرداب است و دلمرده ؛ او نخست دریادلی و آزادی خود و احترام به خویش را زیر پا نهاده و گرفتار اهوای نفسانی شده ، تا توانسته آزادی و حرمت دیگران را زیر پا بگذارد . آن که احترام به خود را آموخته ، احترام به دیگران را نیز بلد است . بدین‌گونه است که اگر آزادی را ریشه‌یابی کنیم ، سر از قلب انسانی و مهربان درمی‌آوریم ؛ سر از «پندار نیک» ؛ آری پندار نیک .نصرالله حکمت دوشنبه هفتم محرم الحرام سال ۱۴۴۸یکم تیرماه ۱۴۰۵@nasrollahhekmat