.🔴 زمین ، رمز امانت الهی هشت زبان پاک گفتار نیک سرگذشت زبان ، فقط ماجرائی دور و دراز به درازنای تاریخ انسان نیست ؛ دورتر و دورتر باید رفت ؛ قصه‌ای است به درازنای تاریخ ظهور و تجلی حقیقت و زیبائی ، در جهان ، در زمان و در زمین ؛ و آن‌گاه که پای انسان به میان می‌آید ، همزمان شیطان نیز قدم به میدان می‌نهد ؛ لابلای اجرای زبان نفوذ می‌کند و در کمین انسان می‌نشیند . بدین ترتیب می‌توان گفت که : «زبان جلوه‌گاه خدا و کمین‌گاه شیطان است» ؛ آری زبان تیغ دو دم است . ماجرای پیدائی و گسترش زبان نیز گیسوئی دراز و پر چین و شکن ، و هزار قصه دارد که حتی ذکر فهرست آن‌ها در تنگنای این مقال نمی‌گنجد . به تناسب بحث از «نشانه‌های انسان مبدأ» فقط می‌خواهم یک نکته را بیان کنم و آن این است که انسان مبدأ ، زبان پاک دارد ؛ یا همان گفتار نیک . یعنی چه و چگونه ؟ این «یعنی چه و چگونه ؟» نیز خودش صد قصه دارد ؛ فعلا فقط می‌خواهم دو نکتهٔ سربسته از هزار بگویم ؛ دو نکته‌ای که مفتاح است ؛ مفتاحی که با آن ، اهل دل ، صد درِ بسته بگشایند .‌ یکی این که زبان پاک ، در این عالم ، غریب و دور از وطن است و درد این غربت را کسی درک می‌کند که خودش در این عالم غریب است و «غربت‌آگاه» . دیگری این که اگر در ساحت زبان پاک ، انسان‌ها می‌توانند باهم گفتگو و تفاهم کنند ، در حقیقت این خداست که میان آن‌ها نشسته ؛ به هم وصلشان می‌کند و حرف‌هایشان را برای هم «ترجمه» می‌نماید و به هم می‌فهماند . بگذارید همین دو نکتهٔ کلیدی را به اختصار بگویم و بگذرم و تفصیلش را برای وقت مناسب بگذارم : یک . انسان و زبان همانند دو یار قدیمیِ جدا از هم ، از دبستان عهد ازل راه افتاده‌اند و سرانجام روزی به هم رسیده‌اند و هم را درآغوش گرفته‌اند ؛ همانند دو نهر زلال که از دامنه‌های کوهستانِ لازمان و لامکان جاری شده‌اند و در بستر دره‌ای در آن سوی جهان ، به یکدیگر پیوسته‌اند و به راه افتاده‌اند . آمده‌اند و آمده‌اند تا به این‌جا و اکنون رسیده‌اند .این‌جا و اکنون ، وادی هولناکی است که در زیستگاه انسان و زبان ، شیطان و یارانش نیز زندگی می‌کنند و کارشان این است که این دو یار دبستانی را به فراق هم مبتلا سازند و ترفندِ ترفندستانشان این که زبان پاک را به زبان ناپاک مبدل سازند ؛ زبانی لبریز از دروغ و دغل و خدعه و مکر و تزویر و سالوس و ریا . آن‌گاه و آن‌جا بود که انسان و زبان ، مبتلا به غربت شدند و آواره و سرگردان و دور از وطن ماندند .آنک انسانی که بر غربت خویش وقوف یافت ، غربت زبان و کلمات را نیز دریافت و آگاه شد که او و کلمه ، هر دو این‌جا غریبند و دور از وطن ، و باید در زیست این‌جائی خود ، عزم بازگشت به آن‌جا را در دل خود زنده نگه‌دارند . معلومش شد که این جایگاه ، زادگاه او و وطنش و سرای نخست او نیست ؛ اول نیست ؛ فهمید که این‌جا و اکنون «نااول» است ؛ جایگاه ثانی است . اینک باید او و کلمه ، هر دو همواره مهیای بازگشت به «اول» در این وضعیت «نااول» زندگی کنند . از این جا بود که قصهٔ «تأویل» آغاز شد و تأویل یعنی آمادگی برای رفتن و بردن به اول ؛ به وطن ؛ به جایگاه نخست ؛ وهمین است که رمز یادآوریِ زبان پاک ، و راز زنده‌‌ ماندن خاطرهٔ گفتار نیک در دل انسان شد . دو . حکایت «ترجمه» چهاست ؟ این نیز داستانی عجیب و غریب دارد . خدایا ، کدامش را و کجایش را بگویم ؟ بگذارید از این‌جا شروع کنم که کلمهٔ «ترجُمان» یا «ترجَمان» ، که با «ترجمه» از یک خانواده‌اند ، از نظر من معرب کلمهٔ فارسی «ترزبان» است در مقابل «خشک‌زبان» . ترجمه ، ترزبانی است و ترزبانی یعنی «بیان» در مقابل «کتمان» . خدای خالق زبان و انسان ، با انسان سخن می‌گوید و سخنش عین بیان است ؛ هرچه می‌گوید عین حقیقت و زیبائی است . زبان خدا زبان پاک است و هرچه می‌گوید راست و زلال و پاکیزه است . دروغ و دغل و کتمان و پنهانکاری ندارد . سخنش بیان است و خودش «معلم البیانِ» انسان . در مقابل ، شیطان ، هم خدای کتمان و پنهانکاری و دروغ و دغل ، و هم «معلم الکتمانِ» آدمیزاده است . آن‌جا که آدمیان ، سخن یکدیگر را می‌فهمند ، پای بیان در میان است و این خداست که با ترزبانی و ترانه‌سازی ، حرف آنان را برای هم ترجمه می‌کند . اما آن‌جا که آدمیان سخن هم را نمی‌فهمند و سرانجام به نزاع و ستیز و جنگ می‌پردارند ، پای کتمان و لاپوشانی در میان است و این شیطان است که زبان پاک و گفتار نیک را از میان برداشته، و میان آنان علَمِ جنگ و ستیز برافراشته است . حاصل سخن در باب نشانه‌های انسان مبدأ این شد که این انسان ، زمین‌زی ، آزاد و ‌پاک‌زبان است و اگر این نشانه‌ها را اندکی جابجا کنیم ، به آن‌جا می‌رسیم که انسان مبدأ ، انسانی است با «پندار نیک ، گفتار نیک و کردار نیک» .نصرالله حکمتسه‌شنبه هشتم محرم الحرام سال ۱۴۴۸دوم تیر ماه ۱۴۰۵@nsrollahhekmat