《 ڪل جهان بر مدار عشق می چرخد.》طبایع جز ڪشش ڪاری ندانندحڪیمان این ڪشش را عشق خوانندمیل و حرڪت و عشق از مبدا آفرینش تا نهایت عالم ماده و جهان آلایش و آمیزش ساری و جاری است.گر عشق نبودی و غم عشق نبودیچندین سخن نغز ڪه گفتی ڪه شنودیگر باد نبودی ڪه سر زلف ربودیرخساره ی معشوق به عاشق ڪه نمودیدر تمامی طبیعت زنده (و شاید حتی در آن چیزهایی ڪه ما مرده می دانیم) عشق نیرویی است ڪه فعالیت آفریننده را از بسیاری جهات برمی انگیزد. در هنگام بهار، با آغاز بیداری عواطف عشق، پرندگان شروع به نغمه سرایی و آشیانه سازی می ڪنند. تحصل گرا طبعاً می ڪوشد برای همه ی این ها تبیین ساده ای پیدا ڪند؛ نغمه سرایی برای جلب ماده ها و یا نرهاست و از این قبیل. اما حتی تحصل گرا نخواهد توانست انڪار ڪند ڪه این نغمه سرایی خیلی بیشتر از آن است ڪه برای ( تولید مثل) ضرورت دارد. این نغمه سرایی ممڪن است عملڪرد اصلی نوع مورد نظر و معنی وجود آن باشد و مقصودی باشد ڪه طبیعت از خلقت این نوع در نظر داشته است. و این نغمه سرایی نه برای جلب ماده ها بلڪه برای نوعی هماهنگی ڪلی با طبیعت، ضرورت دارد.@nazdike_khoda_basim