🎓 روش‌های گردآوری دادهروش‌های گردآوری داده به معنای مسیرهایی هستند که پژوهشگر برای به‌دست‌آوردن اطل

🎓 روش‌های گردآوری دادهروش‌های گردآوری داده به معنای مسیرهایی هستند که پژوهشگر برای به‌دست‌آوردن اطلاعات مربوط به سؤال‌های تحقیق انتخاب می‌کند. این روش‌ها معمولاً بر اساس ماهیت داده (کمی یا کیفی) و طراحی تحقیق (توصیفی، تشریحی یا آزمایشی) انتخاب می‌شوند. در ادامه چند روش اصلی را با توضیح نقش و محدودیت هر کدام شرح داده شده است:1️⃣ پرسشنامه / نظرسنجی (Surveys / Questionnaires): در این روش، پرسش‌هایی به صورت بسته («گزینه‌ای») یا باز («توضیحی») طراحی می‌شوند و از یک نمونه از افراد خواسته می‌شود آن‌ها را تکمیل کنند. برای جمع‌آوری داده‌های کمی مناسب است و امکان تحلیل آماری زیاد دارد. ✍️ نکات مهم: باید پرسش‌ها واضح باشند، ترتیب مناسبی داشته باشند، احتمال پاسخ‌دهی پایین را در نظر گرفت و از پیش‌آزمون (pilot) استفاده کرد.2️⃣ مصاحبه (Interviews): این روش معمولاً در پژوهش‌های کیفی و یا ترکیبی به کار می‌رود. ممکن است ساختاریافته، نیم‌ساختاریافته یا باز باشد. مصاحبه امکان درک عمیق از تجربه‌ها، انگیزه‌ها و دیدگاه‌ها را فراهم می‌کند. ✍️محدودیت: هزینه و زمان بیشتر، نیاز به مهارت مصاحبه‌گر، و احتمال سوگیری مصاحبه‌گر یا پاسخ‌دهنده.3️⃣ مشاهده (Observation): پژوهشگر وضعیت، رفتار یا فرآیندی را مشاهده و ثبت می‌کند؛ ممکن است در محیط طبیعی یا کنترل‌شده باشد. این روش به‌ویژه برای داده‌های رفتاری یا زمانی که پرسش مستقیم ممکن نیست، مفید است. ✍️نکته: باید به مسأله‌ی مشاهده‌پذیری (آیا حضور پژوهشگر بر رفتار تأثیر می‌گذارد؟) و ثبت سیستماتیک توجه شود.4️⃣ گروه متمرکز یا بحث گروهی (Focus Groups): معمولاً ۶ تا ۱۲ نفر با هدایت یک میانجی در مورد موضوعی بحث می‌کنند. این روش برای کشف دیدگاه‌ها، واکنش‌ها و ایده‌های جدید مناسب است. ✍️محدودیت: ممکن است افراد تحت تأثیر گروه قرار بگیرند یا برخی ساکت شوند؛ تحلیل آن پیچیده‌تر است.5️⃣ داده ثانویه / تحلیل مستندات (Secondary Data / Document Analysis): استفاده از داده‌هایی که قبلاً جمع‌آوری شده‌اند (مثلاً گزارش‌ها، پایگاه‌داده‌ها، آمار رسمی) برای پاسخ به سؤال تحقیق. ✍️مزیت اول: صرفه‌جویی در زمان و هزینه. محدودیت: ممکن است دقیقاً با سؤال پژوهش مطابقت نداشته باشد یا تاریخش قدیمی باشد.✍️مزیت دوم: چون داده ها از منبع معتبری استخراج می شوند، نیازی به تایید داده ها نیست و برای بسیاری از جوامع علمی قابل قبول تر است.6️⃣ روش ترکیبی (Mixed Methods): استفاده از ترکیب داده‌های کمی و کیفی برای بهره‌مندی از مزایای هر دو. این رویکرد به دلیل توانمندی بیشتر در پاسخ‌گویی به سؤال‌های پیچیده، به‌مرور محبوب شده است.