▪️ هیچ کشوری نمی‌تواند خودکفا باشد▫️ او میان «خودکفایی مطلق» و «تاب‌آوری راهبردی» مفاهیم را خلط می‌ک

▪️ هیچ کشوری نمی‌تواند خودکفا باشد▫️ او میان «خودکفایی مطلق» و «تاب‌آوری راهبردی» مفاهیم را خلط می‌کند. شاید یک ایراد جناب مستطاب سریع‌القلم این است که بدون تسلط بر پیشینه یک بحث علمی وارد جلسه‌ای می‌شود و شروع به یادداشت برداری می‌کند و ایراد بزرگ‌تر او این است که این یادداشت‌ها را منتشر هم می‌کند. او مفهوم خودکفایی را به ‌صورت مطلق و کاریکاتوری صورت‌بندی می‌کند، سپس همان صورت افراطی را رد می‌کند. حال آن ‌که گوینده در آن جلسه این پیش‌فرض را داشته که طبق ادبیات سیاست صنعتی معاصر دیگر هیچ کشوری مدعی خودکفایی کامل در همه کالاها و خدمات نیست بلکه کشورها به دنبال کاهش آسیب‌پذیری در گلوگاه‌های راهبردی، ایجاد ظرفیت داخلی در حوزه‌های حساس و تاب‌آوری در برابر تکانه‌های ژئوپلیتیک رفته‌اند. دیگر آنکه  «ریسک‌زدایی» جانشین کامل «جداسازی» نشده، بلکه در بسیاری موارد صورتی نرم‌تر، گزینشی‌تر و سیاسی‌تر همان منطق کاهش وابستگی در بخش‌های حساس است. در واقع، در نیمه‌هادی‌ها، مواد معدنی حیاتی، تجهیزات مخابراتی، زیست‌فناوری و زیرساخت‌های دیجیتال آنچه جریان دارد نه صرفا مدیریت ریسک، بلکه «بازآرایی فعال» وابستگی‌ها است. نهایتا اینکه از گزاره «کشورها به هم وابسته‌اند»‌نباید نتیجه گرفت که هر سطحی از وابستگی مطلوب و کارا است. در واقع در یک اشتباه فاحش روش‌شناسی علم او از یک گزاره توصیفی به یک نتیجه‌گیری هنجاری می‌رسد و در این میان دست او خالی از هر استدلال کافی است. وابستگی متقابل در اقتصاد جهانی هم می‌تواند منبع کارایی و هم منبع سلطه ساختاری و اعمال قدرت باشد. باید میان وابستگی متقارن و نامتقارن تمایز گذاشت. نسخه نامتقارن وابستگی به ‌ویژه در بازارهای دارای تمرکز بالا می‌تواند ابزار فشار ژئوپلیتیکی شود. این تمایز را باید در بازارهای مختلف از هم تفکیک کرد. مراد گوینده در آن نشست از اینکه «هیچ کشوری نمی‌تواند خودکفا باشد» ذیل سیاست صنعتی، هرگز همه کالاها نبود چرا که گوینده متخصص این پیش فرض ذهنی را دارد که میان کالاهای مصرفی، نهاده‌های واسطه‌ای، فناوری‌های پایه، زیرساخت‌های حیاتی، اقلام دفاعی و فناوری‌های دوگانه تمایز بگذارید و سیاست بهینه او در مورد گندم، تراشه پیشرفته، موتور هواپیما، داروهای حیاتی و نرم‌افزارهای زیرساختی متفاوت است که گاه خودکفایی کامل در آن‌ها عین کارایی و بهینگی است. ▪️ حرف آخر▫️ آنچه در روایت‌ «محمود سریع‌القلم» از «داووس چین ۲۰۲۶» در شهر دالیان محل تأمل است، نه صرف ارجاع به یک نشست پرمخاطب بلکه نحوه مواجهه با آن است. گویی کسی بدون آن که در مبانی نظری زنجیره‌های ارزش جهانی، تمایز میان وابستگی متقابل، تاب‌آوری راهبردی و کاهش ریسک تاملی روشمند کرده باشد، از مقام فهم و توصیف به شتاب به جایگاه داوری و تجویز جهش کرده است. حال آن که شان حرفه‌ای یک روشنفکر و تحلیل‌گر آن است که نخست زبان مفاهیم را بیاموزد، حدود دعاوی را بازشناسد، سیاق نهادی و تاریخی مباحث را دریابد و سپس با دقتی توصیفی و وفادار به پیچیدگی واقعیت، آنچه را دیده و شنیده برای مخاطب ایرانی بازسازی کند، نه آن که از مشاهده‌ای سطحی و دریافت‌هایی ناپخته، نسخه‌ای عام برای کشوری با مسائل عمیق ساختاری، محدودیت‌های ژئوپلیتیکی و اقتضائات توسعه‌ای خاص بپیچد. در غیر این صورت، آنچه عرضه می‌شود نه تحلیل، بلکه بازگویی شتاب‌زده چند کلیدواژه «مُد روز» است که بیش از آن ‌که به فهم مساله یاری رساند بر ابهام‌ها می‌افزاید و به جای قراردادن نظام مسائل کشور پشت ویترین خود را آنجا می‌گذارد که صرفا بگوید من امسال هم آنجا بودم. ۱۴۰۵/۰۴/۲۴@Newsonomics