▫️تداوم لایه‌مند می‌تواند منجر به پدیده‌ای شود که می‌توان آن را «لایه‌گردی» نامید. مردم بسته به کارا

▫️تداوم لایه‌مند می‌تواند منجر به پدیده‌ای شود که می‌توان آن را «لایه‌گردی» نامید. مردم بسته به کارایی هر لایه، میان زبان‌های مختلف حرکت می‌کنند و در لحظه‌ای از «حقوق» و در لحظه‌ای دیگر از «عرف» سخن می‌گویند. در یک نزاع به «شهروندی» و در دیگری به «خویشاوندی» متوسل می‌شوند. هنگامی که راه دسترسی بسته باشد از ادبیات «مبارزه با فساد» بهره می‌برند و وقتی در پی سهمی هستند از زبان «استحقاق» استفاده می‌کنند و زمانی که دادگاه اهرم فشار فراهم کند، به زبان «حقوقی» روی می‌آورند. این صرفا تناقض در رفتار نیست، بلکه شیوه عبور مردم از جهانی است که در آن بیش از یک مسیر برای رسیدن به اقتدار در دسترس است. اجزا متفاوت‌اند، اما پرسش یکی است و آن این است که «تغییرات جدید از طریق کدام مسیرهای قدیمی به واقعیت تبدیل می‌شوند؟» به همین دلیل است که تعابیری چون «خلاء قدرت» می‌تواند گمراه‌کننده باشد. در بسیاری از مکان‌هایی که چنین توصیف می‌شوند، قدرت غایب نیست؛ بلکه متراکم، مشترک، مورد مناقشه و نابرابر است. لذا مساله اینجا وجود یک فضای خالی نیست؛ بلکه وجود هم‌زمان ادعاها، مسیرها و مراجع قدرت بیش از حد است. ▫️برای کارگزاران توسعه و سیاست‌گذاران، این درسی کاربردی است که پیش از طراحی هر نظام جدید، باید بپرسیم که این نظام چگونه مسیر خود را طی خواهد کرد؛ چه کسی آن را ترجمه می‌کند، چه کسی منتفع می‌شود، چه کسی نادیده گرفته می‌شود و کدام ادعاهای قدیمی پس از شروع طرح همچنان کارآمد می‌مانند. این امر حائز اهمیت است زیرا برنامه‌ها غالبا بر اساس طراحی، بودجه و اهداف تحویل سنجیده می‌شوند، در حالی که به مسیرهایی که از طریق آن‌ها طرح‌ها جذب، منحرف یا قابل بهره‌برداری می‌شوند، توجه کمتری می‌شود. تداوم لایه‌مند به رویت‌پذیر شدن این مسیرها کمک می‌کند و نشان می‌دهد که تغییر دارای «مسیر» است. هر جا که ترتیبات جدید مسیرهای عمیق‌تر دسترسی، شناسایی و اجرا را تغییر دهند، تحول بنیادین امکان‌پذیر می‌شود. اما هر جا که این ترتیبات به میانجی‌های موجود، اجرای نابرابر و شیوه‌های قدیمی مطالبه‌گری وابسته باشند، تغییر ممکن است همچنان رخ دهد، اما به احتمال زیاد تنها به عنوان لایه‌ای دیگر بر لایه‌های پیشین انباشته خواهد شد. ▫️لذا توسعه صرفا بر جهان‌هایی که به آن‌ها وارد می‌شود اثر نمی‌گذارد، بلکه خود نیز توسط آن‌ها شکل می‌پذیرد. در این چشم‌انداز، نظم سیاسی آن چیزی نیست که در صورت شکست توسعه باقی می‌ماند؛ بلکه نظم سیاسی در خلال خود فرآیند تغییر، از طریق دعاوی، روابط، نهادها و تاریخ‌هایی که اصلاحات را در عمل ممکن می‌سازند، تولید می‌شود. ▪️پانوشت🔖 Afterlive of Intervention = حیات پساکنش🔖 Layered Continuity = تداوم لایه‌مندی🔖 Layering Machine = ماشینی برای لایه‌نشانی🔖 Layer-Shopping = لایه‌گردی🔖 Power Vacuum = خلا قدرت🔖 Replacement Machine = ماشینی برای جایگزینی▪️منبعBukhari, A.Q (۲۰۲۶), "Layered Continuity in Pakistan’s Northwest Borderlands: State, Power, and Political Economy", Routledge۱۴۰۵/۰۵/۰۲@Newsonomics