🔹رهیافتی از دل گزارش «شکاف‌های رو به تعمیق» مجمع جهانی اقتصادی ▫️روزهای ابتدای سال ۲۰۲۵ و اوایل سال ۲۰۲۶ تا کنون نقطه عطفی برای تجارت جهانی و سیستم‌های مالی به شمار می‌رود؛ زیرا دولت‌ها مداخله‌های اقتصادی را در مقیاسی که در دوران مدرن دیده نمی‌شد به کار گرفتند و چندپارگی را تسریع و عمیق‌تر کردند. گزارش اخیر مجمع جهانی اقتصاد پیرامون پدیده شکاف‌های ساختاری با عنوان «شکاف‌های رو به تعمیق» (منتشر شده در ژوئن ۲۰۲۶)، هزینه سالانه گسست در اقتصاد جهانی را بالغ بر ۲۱۳ تا ۳۰۷ میلیارد دلار برآورد می‌کند که پیش‌بینی می‌کند در صورت شتاب گرفتن این روند انشقاق، خسارت وارده به ۶.۹ تریلیون دلار، معادل ۶.۴ درصد از کل تولید ناخالص جهان، تسری خواهد یافت. این گزارش کشورهای جهان را در سه بلوک غرب، شرق و خنثی قرار می‌دهد و اثرات تشدید شکاف را بر تولید و تورم و جریان واردات این سه بلوک و کل جهان می‌سنجد. این تحولات که در گزارش در قالب یک ماتریس ۶ در ۴ در ۲۴ وضعیت تشریح شده‌اند (۴ سناریوی ضعیف تا شدید و ۶ عامل تشدید شکاف) فشار فزاینده‌ای را بر اصول بنیادینی وارد می‌کند که تا پیش از این زیربنای مالی جهان بودند، مانند قابلیت همکاری سیستم‌های پرداخت و استقلال سیاست‌های مالی و پولی. گرچه نمودارهای گزارش برای تکمیل متنی در زمینه پایان عصر اجماع واشنگتنی و اثرات جریان جدید مداخله‌های دولتی و بازگشت سیاست‌های صنعتی حتما مفید است، اما در اینجا به دنبال تحلیل جزئیات این نمودارها نیستیم. چراکه این گزارش بیش از همه در بطن خود بر اهمیت ارتقاء سطح تاب‌آوری اقتصادهایی مانند اقتصاد ایران تاکید دارد. ▫️یافته‌های این گزارش حاکی از آن است که دامنه این گسست اکنون حتی به حریم اقتصادهای متحد نیز نفوذ کرده است؛ با این حال، بیشترین فشار بر کشورهایی تحمیل می‌شود که از بلوک‌های اصلی تجارت بین‌الملل فاصله دارند. این کشورها با پیش‌بینی افت ۱۰.۷ درصدی در تولید خود روبرو هستند که تقریبا دو برابر میانگین جهانی است. اگرچه این ارقام غالبا به عنوان شاخصی برای اثبات شکنندگی بازارهای نوظهور تلقی می‌شوند، اما واقعیت تحلیل آن است که اقتصادهای در معرض این گسست، به سبب پیوستگی و پیوندی اندام‌وار میان رشد تولید ناخالص داخلی و توسعه بخش انرژی، پیشران صعود معاصر آسیا بوده و دیری است که در ساختار فرسوده غربِ از هم گسیخته، در بهترین موقعیت برای عبور از این بحران قرار دارند. واقعیت این است که روندهای جهانی پیش رو گرچه خطرات خاص خود را دارند اما فرصت‌های مشخصی را برای بازارهای نوظهور و اقتصادهای در حال توسعه ارائه می‌دهند. ▫️گسست جهانی، نخستین ضربه خود را از مجرای «هزینه سرمایه» بر اقتصادهای نوظهور وارد می‌آورد. از آنجا که کشورهایی مانند ایران قادر به تامین منابع لازم برای رشد پایدار در بازارهای داخلی نیستند، به استقراض خارجی با ارزها و شرایطی متوسل می‌شوند که کشورهای فرادست بر آن‌ها تحمیل می‌کنند. با قطبی شدن نظام مالی، سرمایه‌ها به سوی بلوک‌های قدرت عقب‌نشینی کرده و بازارهای پیرامونی ناگزیر به پرداخت هزینه‌های گزاف برای دسترسی به منابع مالی ناپایدار می‌شوند. این گزارش صراحتا هشدار می‌دهد که تامین مالی توسعه امروز برای کشورهایی مانند ایران گران‌تر و پیش‌بینی‌ناپذیرتر شده است. لذا افزایش «صرف ریسک» و رویکرد واگرای وام‌دهندگان، سرمایه‌گذاری را که پیش‌شرط رشد است به بن‌بست می‌کشاند و این گره‌ای است که نه تنها ایران بلکه هیچ یک از کشورها در بازارهای نوظهور به تنهایی قادر به باز کردن آن نیستند و لذا اینجا در بعد کلان اقتصادی یکی از راهبردهای اصلی ارتقاء سطح تاب‌آوری بیشتر خواهد بود.۱۴۰۵/۰۵/۰۳@Newsonomics