چۆن ئەهریمەن لەدایکبوو؟ هونەری حوکمکردن، تەنیا و تەنیا جانەوەری خولقاندوە«سان جۆست» لە زۆر لە نوسینی پێشوودا تا ئەندازەیەک بەدرێژیی باسم لەو تێزە سەنتراڵەی کەپیتالیزمی خۆرهەڵاتی و کەپیتالیزمی کوردی کردوە، وەک جۆرە سیستمێک کە پێویستیان بە «مرۆڤ» نییە. بەوەدا سەرمایە لە ناو ئەم سیستمەدا لە هێزی کار و بەرهەمی ئیشی مرۆڤەکانەوە نایەت، نرخی مرۆڤ و نرخی کارکردنی و نرخی ژیانی لە نزمترین ئاستدان.ئەوەی لە ئێستادا لە کوردستان و عێراقیش بە گشتی ڕودەدات سەلمێنەری ئەو ڕاستییەیە کە مرۆڤ بۆ ئەم جۆرە لە کەپیتالیزم شتێکی زیادە و دەتوانێت دەستبەرداری بێت. ئەمە خاڵی تایبەتمەندی و بەهێزی ئەو جۆرە کەپیتالیزمەیە، بەڵام ئەو خاڵەشە کە تەواوی پڕۆژەکەی لە ئاستیدا هەرەسدەهێنێت. بەپێی ئەم یاسایە کە ئینسان بۆ سیستەم بوونەوەرێکی زیادی بێبەرهەم و بەرخۆرە، نەدانی موچە نیشانەی قەیران نییە، بەڵکو جەوهەری سیستمەکەیە، خواست و ئامانج و گەشەی سروشتی ئەم شێوە لە کەپیتالیزمی بەربەرییە. جەوهەری ئەم سیستمە ئەوەیە لە کاتی زۆرێتی و خۆشگوزەرانیدا کۆمەڵگا دەگۆڕێت بۆ ئامێرێکی ترسناکی بەرخۆریی، بۆ کۆمەڵگایەک لە مرۆڤی تێرنەخۆر و مەسرەفگەرا، لە کاتی کەمهێنان و قازانج کزیشدا بەشە زیادەکانی خۆی فڕێدەدا، برسیکردنی خەڵک و فەرامۆشکردنی ئینسانەکان بۆ چارەنوسی تاریکی خۆیان دەبێت بە خەسڵەتی سیستەم.لە ئێستای ئەم بارودۆخەدا بە گشتی موچەخۆران لە دیدی سیستمەوە زیادەیەکن کە بوون و نەبوونی سەرمایە بەوانەوە گرێ نەدراوە، موچەخۆران بەرخۆری ناو سیستمەکەن و لەو کەپیتالە دەبەن کە دەشێت گەڵاڵەبکرێت. سەرمایەی بەشەری لێرەدا هیچ نییە جگە لە بار بەسەر سەرمایەی ئابوورییەوە.ئەم جۆرە لە کەپیتالیزم دڕندەترین جۆری کەپیتالیزمە، کە زۆر لە کەپیتالیزمی ئەوروپی لە سەرەتاکانی گەشەیدا دڕندەترە، لە یاساکانی گەشەی کەپیتالیزمی ئەوروپیدا «بەرهەمهێنانەوەی بەرهەمهێن» شوێنێکی گرنگی گرتووە، چونکە کرێکار وەک هێزێکی بەرهەمهێن دەبێت ئەوەندە هێزی هەبێت بتوانێت بە باشی کاربکات، لێرەوە مانەوەی «هێزی کار» بە ئەکتیڤی شوێنێکی گرنگی لە ناو سیستمەکەدا هەیە، بەڵام لەم شێوە کەپیتالیزمە خۆرهەڵاتییەدا کە هەر لە بنەڕەتەوە لەسەر کولتوورێکی دامەزراوە کە مرۆڤی بۆ گرنگ نییە، فەرامۆشکردن و بایەخ نەدان بە مان و نەمانی خەڵک بەشێکی گرنگی مۆراڵ و کولتوورێتی.ئێمە ئێستا شێوازێک لە کەپیتالیزم دەژین کە تەنیا بە برسیکردنی مرۆڤەکان تا ئەوپەڕی دەتوانێت سەرمایە گەڵاڵەبکات. ئەمەی تێیدا دەژین قەیرانی مۆدێلێکی حوکم نییە، بەڵکو قەیرانی مۆدێلێکی کەپیتالیزمە.بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە لە جێگایەکی وەک کوردستاندا چۆن دەگەینە سەر ئەم فۆرمە لە کەپیتالیزم، وەک دەستپێک دەبێت لەو پرۆسێس و قۆناغ بەندییە بڕوانین کە سەرمایە لەم سی ساڵەی دواییدا گەشەی تێدا کردوە.ڕاستە نوخبەی کەپیتالیستی لە کوردستان ناوکەیەکی خێڵەکی و بنەماڵەیی هەیە، بەڵام بۆ ئەوەی لەم دۆخەی ئەمڕۆ تێبگەین، پێویستیمان بە خوێندنەوە و تێڕامانی زیاتر لە گەشەی ئەم نوخبەیە هەیە. ئەم نوخبەیە لایەنیکەم بە چوار قۆناغی جیاوازدا ڕۆیشتووە تا گەیشتۆتە ئەم فۆرمە لە کەپیتالیزمی دڕندە و بێباک و فاشیستی کە ئەمڕۆ دەیبینین. سەرەتا نوخبەیەکی سیاسی ڕووتە کە کۆنترۆڵی ئەو دەزگا لاواز و کارتۆنییەی کردوە کە ناوی حیزبە، نوخبەیەکە لەسەر شانی دروشمە نەتەوەیی و سیاسییەکانی سەردەمی خەبات دژ بە دیکتاتۆرییەتی بەعس گەورە بووە، سوار دروشمە ڕەنگاوڕەنگەکانی ناسیونالیزم بووە، وەک زۆربەی بزاوتە ناسیونالیستییەکان بە فرۆشتنی خەونی گەورە و وەهمی گەورە دەستی پێکردوە. لەدوای ڕاپەڕینەوە ئەم نوخبەیە لە دەستەیەکی سیاسی بێدەسەڵاتەوە گەشەدەکات بۆ دەستەیەکی سیاسی فەرمانڕەوا و حاکم، واتە قۆناغی دووەمی ئەم نوخبەیە گواستنەوەیە لە کۆنترۆڵی حیزبەوە بۆ کۆنترۆڵی دەوڵەت و دەزگاکانی. ئەم گواستنەوەیە لە «نوخبەیەکی سیاسییەوە» بۆ «نوخبەیەکی حاکم» پێش مەرجی هەرە گەورەی گواستنەوە و وەرگەڕانە بەرەو «نوخبەیەکی کەپیتالیستی». بەبێ کۆنترۆڵکردنی دەزگای دەوڵەت، زامنکردنی پرۆسێسی گواستنەوە لە نوخبەیەکی سیاسییەوە بۆ نوخبەیەکی کەپیتالیستی کاری نەکردەیە، دەوڵەت لە کوردستان هیچ نییە جگە لەو ماشێنەی ئەم پرۆسێسی ئاڵوگۆڕەی لە ناودا ئەنجام دەدرێت.بە کورتی ئەو دەزگایەی کە پێیدەگووترێت حکومەتی هەرێم لەسەرەتاوە یەک وەزیفەی سەرەکی هەیە، ئەویش ئەوەیە ڕۆڵی ئەو قۆزاخەیە دەبینێت لە ناویدا نوخبەی سیاسی لە کرمێکی سیاسی بچوکەوە گەشەدەکات بۆ ئەوەی ببێتە مێروویەکی باڵدار و چزوداری کەپیتالیستی.