خاوەنانی ئەم وەهمە شەڕ لەسەر ڕیفۆرمکردنی دەوڵەت دەکەن، بێئەوەی لەو ڕاستییە تێگەیشتبن ڕیفۆرمی لەوجۆرە تەنیا بە نەهێشتنی فۆرمی کەپیتالیستی دەوڵەتدا تێدەپەڕێت. بەشی هەرە زۆری ئەم ڕیفۆرمیستانە ئەوانەن کە دژی مۆنۆپۆڵکردنی کەپیتالن لە دەستی تاقمێکی بچوکدا و داوای فراوانکردنی بازنەی کەپیتالستەکان دەکەن و داواکەیان دابەشکردنێکی عادیلانەتری سەرمایەیە لە نێوان سەرمایەدارەکان خۆیاندا، نەوەک لە نێو خەڵکدا.تەوەری دووەمی ململانێ لەم قۆناغەدا لە نێوان کەپیتالیستە بچوک و لاواز و دێرینەکاندایە لەگەڵ ئەو جانەوەرە زەبەلاح و تازانەی لە هەناوی دەوڵەتەوە دێنەدەرێ. ئەم ململانێیە ململانێیەکی زۆر توند نییە، کەپیتالیستە نوێکان هەر زوو ئەو کەپیتالیستە پیر و لاوازانە قووتدەدەن یان دەیانکەن بە شەریکەبەش ، یان دەیانگۆڕن بۆ کەناڵێکی شاردراوە بۆ سپیکردنەوەی سەرمایە. لێرەوە دەتوانین بڵێین تاکە فۆرمی کەپیتالیزم کە ئێستا لە کوردستاندا هەیە، ئەو فۆرمەیە کە لە هەناوی دەوڵەتدا گەشەیکردوە و پەرەیسەندوە. واتە کەپیتالێکی سەد دەر سەد سیاسییە، هەر خودی نوخبەی سیاسییە، بە پرۆسێسێکی شێوەگۆڕکێ «میتامۆرفیسم» بۆتە نوخبەیەکی کەپیتالیستی.لەگەڵ گەشەکردنی ئابووری نەوتدا ئەم نوخبەیە دەچێتە قناغێکی نوێوە، ڕاستەوخۆ بوون و نەبوونی دەبەسترێتەوە بە کۆمپانیا گەورەکانی نەوتەوە.دەرهێنانی نەوت لە سەرەتادا وەک پڕۆژەیەکی حکومی دەست پێدەکات، لەگەڵ فراوانبوون و گەورەبوونی بازنەی دەرهێنانی نەوتدا، توێژی باڵادەست و سەرەوەی ئەم نوخبەیە لەوە دەردەچێت بوون و قازانجی خۆی تەنیا بە بزنسی بچوک و پڕۆژەی خانووبەرە و بازرگانیکردنی لۆکاڵ و کۆمپانیاکانی تەلەفونەوە ببەستێتەوە و دەبێت بە فۆرمێکی نوێی کەپیتالیزم کە دەیەوێت لەسەر ئاستی ئینتەرناسیونال یاریبکات و ببێت بە بەشێک لە تۆڕی سەرمایەی جیهانی، بە جۆرێک بتوانێت لەسەر ئاستی دونیا کەپیتالی خۆی بجوڵێنێت.لەم قۆناغە تازەیەدا کە کەپیتال قۆناغی سەرەتایی گەڵاڵەبوونی لە هەناوی دەوڵەتدا تێپەڕاندوە، پێی وایە ئیتر دەتوانێت لە پشتی دەوڵەتەوە، ڕاستەوخۆ وەک پەیوەندی کەپیتالیست بە کەپیتالیستەوە کاربکات. لەم قۆناغەدا بەستنەوەی سامانە سروشتییەکان و کێڵگەکانی نەوت بە فۆرمێکی ئیدارەی دەوڵەتییەوە دەبێتە ڕێگری گەورە لە پڕۆسێسی گۆڕینی سەرمایەی گشتی بۆ سەرمایەی تایبەتی. گەورەترین ئاڵوگۆڕ لەم فۆرمەدا ئەوەیە چیتر کەپیتاڵ لە ناو دەوڵەتەوە نایەتەدەرەوە بۆ ئەوەی ببێت بە سەرمایەی شەخسی، ئەم فۆرمە لە گەندەڵی یان لە گەڵاڵەی سەرمایە دەبێت بە فۆرمێکی کلاسیکی. لەم قۆناغەدا نوخبەیەک سەرهەڵدەدات کە ئیشیان جیاکردنەوەی «سەرمایەی نەوتە» لە «سەرمایەی دەوڵەت».ئەگەر لە قۆناغی پێشوودا دەوڵەت و ئیداراتی دەوڵەت گرنگ بوون بۆئەوەی پرۆسەی سەرمایەی گشتی بخرێتە سەر فۆرمی موڵکییەتی تایبەت، لەم قۆناغە دەوڵەت دەبێت بە قاوغەیەکی بۆش، بە تەختە شانۆیەکی بێسوود کە تارماییەکان لەسەری هەندێ تێکستی کۆمیدیی نمایشدەکەن، کۆنگرەی ڕۆژنامەنوسی دەبەستن، کۆبوونەوە دەکەن، شاند دەنێرن... کۆمەڵێک شانۆگەریی پوچ کە وەزیفەیەکی گرنگیان هەیە، شاردنەوەی ئەو پرۆسێسانەی لە پشتەوە کەپیتالیستە ڕاستەقینەکان پێی هەڵدەستن. پرۆسێسی گەورە لێرەدا پرۆسێسی داگیرکردنی سەرچاوەکانی نەوتە لەلایەن تاقمێکی بچوکی کەپیتالیستەوە کە لە سەری سەرەوەی هەرەمەکان، ئەم نوخبەیە کە لە کوردستاندا سەرۆکی حیزبەکان و ئیدارەی سیاسی حیزبەکان پێکیدەهێنن، نەوەک پێویستیان بە مرۆڤە سادە و ئینسانەکانی خوارەوەی کۆمەڵگا نییە، پێویستییان بە بەشی هەرە زۆری دەزگاکانی دەوڵەتیش نییە.بوون و نەبوونی خوێندنگە یان زانکۆ، بوون و نەبوونی کشتوکاڵ یان پیشەسازی نرخێکی لای ئەم نوخبەیە نییە. چونکە ئەم دەزگایانە کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆیان بۆ سەر ئەو تاقمە حوکمڕانە نییە، واتە هاوشان بە سەرهەڵدانی ئەم فۆرمە لە کەپیتالیزم بە گشتی هەم مرۆڤ، هەم ئیدارە کۆمەڵایەتییەکان، هەم ژیانی کولتووری نرخێکی نامێنێت.ئەم نوخبەیە لە نوخبەیەک سەرمایەداریی ناو دەوڵەتەوە دەبن بە نوخبەیەکی فاشی کە ڕاستەوخۆ بە میلیشیایەکی چەکداری تایبەت، بە بانکی تایبەت، بە دیپلۆماتییەتی تایبەت بەخۆی لە پشت دەوڵەت و حیزب و کۆمەڵگاوە ئیشدەکات. ئەم جۆرە لە کەپیتال لە هەموو ئەم پێکهاتانەدا «حیزب، دەوڵەت، کۆمەڵگا» پێویستی تەنیا بەو بەشانە هەیە کە دەیپارێزن و دایدەپۆشن. هەموو کۆمەڵگا پڕدەکات لە تەم و دوکەڵ و دەنگەدەنگ تا ڕوخساری خۆی لە ژێر چەندەها گەمەی سیاسی و موزایەداتی نەتەوەییدا بشارێتەوە. لەدوای سەرهەڵدانی ئەم نوخبەیەوە، ئەوانەی تەعبیر لە ڕۆحی کەپیتالیزم دەکەن نوخبەیەکن چیتر لە هەموو ئۆرگانە گرنگەکانی کۆمەڵگا جیابوونەتەوە و پەیوەندییەکی شەڕانگێزانەیان بە هەموو بەشەکانی کۆمەڵگاوە هەیە، تا بشێت و بکرێتیش ئەم پرۆسەیە تا ناکۆتا درێژیدەکەنەوە."بەختیار عەلی"٨/١٢/٢٠٢٠